SP-leider Emile Roemer werpt zich op als de hoeder van linkse politiek. Naast inhoudelijke samenwerking met zielsverwanten in de Kamer wil hij werken aan het onderlinge herstel van vertrouwen.

Aan Roemer heeft het naar eigen zeggen niet gelegen dat er voor de verkiezingen geen sprake was van linkse samenwerking.

“Ik heb de hand uitgestoken. Dat was het eerste wat ik deed toen ik begon als SP-leider.”

Waarom is het niet gelukt een links blok te vormen voor de verkiezingen?

“De PvdA heeft maar op één paard gewed: paars-plus. Terwijl juist met de SP de programma's voor 80 procent overeen komen. Als ze hun programma willen uitvoeren kunnen ze niet zonder ons.”

“Bovendien hebben ze niet geïnvesteerd in het herstel van vertrouwen met het CDA. Die verhoudingen waren door het mislukken van Balkenende IV totaal verzuurd. Mede daarom is dit harde en kille kabinet er gekomen.”

Wil de PvdA wel met de SP regeren? Of zijn ze bang dat jullie ze dan voorbijstreven?

“Ik praat niet namens de PvdA.”

Maar u heeft daar wel een gevoel bij toch?

“Kleine dingen spelen mee. Misschien zijn we iets te snel geweest.”

Hoe bedoelt u?

“Er moet meer geïnvesteerd worden in het onderlinge vertrouwen. Dat kunnen we leren van rechtse partijen. De VVD en het CDA straalden uit dat ze elkaars partners waren en dat ze graag willen samenwerken. Die partijen houden van elkaar.”

“Bij links is er een beeld van versnippering. Ik voel me verantwoordelijk voor die beeldvorming. We hebben elkaar eerder bestreden dan dat we samen optrokken. Het vertrouwen moet vergroot worden en ik heb daar het voortouw in genomen.”

Heeft het effect?

“De eerste keer dat ik voorstelde om samen te werken werd ik uitgelachen, de tweede keer werd er over gesproken, de derde keer hebben we met vier partijen een alternatief gemaakt voor 3,2 miljard aan bezuinigen. Dat was er niet gekomen als ik niet het initiatief had genomen.”

Wat worden de volgende samenwerkingsstappen?

“We moeten dusdanig onderling vertrouwen kweken dat we bij de volgende verkiezingen kunnen zeggen: als wij met deze partijen een meerderheid halen is dit ons toekomstperspectief voor de komende tien, twintig jaar.”

“Op het gebied van inkomensverdeling, onderwijs en duurzaamheid moeten we een gezamenlijke visie hebben waarmee we de samenwerking aan kunnen gaan.”

Hoe moet dat er concreet uitzien? Een gezamenlijk hoofdlijnenakkoord voor de verkiezingen?

“Het hoeft niet meteen een akkoord te zijn. We moeten aangeven dat we samen willen werken. Partijen die Nederland ook socialer willen maken. Dat moet je uitstralen.”

“Tegelijkertijd moeten we niet doen alsof er geen verschil is tussen ons. De PvdA is sociaaldemocratisch, wij zijn socialisten. Dat moet wel overeind blijven.”

Willen Job Cohen en Femke Halsema dit ook?

“Ik ga ervanuit dat ze geleerd hebben van de vorige verkiezingen. Zij hadden het idee dat ze al in het torentje zaten, maar hebben de boot ernaartoe gemist.”

Hoe komt het dat het jullie niet is gelukt de vele kiezers van 2006 vast te houden?

“We moeten dat ons aantrekken. Natuurlijk hebben we een moeilijke tijd gehad door de hernia van Jan en de leiderschapswissels. Dat neemt niet weg dat we het met de mensen die we hadden onvoldoende hebben gedaan afgelopen vier jaar.”

“Maar wacht maar tot straks de cijfers bekend worden van de mensen die in armoede moeten leven door dit kille kabinet. Mensen waarbij het spek er al lang af is krijgen nog minder te besteden.”

Jullie hameren al jaren op de gevaren van marktwerking en deregulering. Waarom stappen de kiezers na de kredietcrisis en economische crisis niet massaal over naar jullie?

“Da's een goeie vraag. Zou eigenlijk wel moeten.”

Waarom zouden ze als straks die armoedecijfers bekend zijn wel overstappen op de SP?

“Ik ben er van overtuigd dat wij het vertrouwen kunnen winnen. We moeten mensen er bewust van maken dat het socialer kan in de samenleving.”

“Misschien moeten we als SP vaker aangeven wat we goed hebben gedaan. Wij zijn geen partij die zichzelf op de borst slaat. Ik heb er zelfs een hekel aan. Ik krijg dan het beeld van een jongetje dat in de hoek zit te huilen.”

Toch willen jullie voortaan meer successen claimen?

“Soms moet je het wel zeggen. Wij geven waarschuwingen als het de foute kant op gaat. Integratieproblemen hadden we in de jaren tachtig al gesignaleerd.”

“Maar mensen stemmen nu VVD, omdat ze willen dat het in moeilijke tijden voor hunzelf in ieder geval goed geregeld is. Ik kan het ze niet eens verwijten. Maar ze zullen van een koude kermis thuiskomen.”

“Die ommezwaai zal de komende periode komen. Daar ben ik heilig van overtuigd. Dat sociale kabinet gaat er komen.”