DEN HAAG - Premier Mark Rutte heeft dinsdag in zijn regeringsverklaring de oppositie de hand gereikt, maar die ziet vooralsnog weinig punten waarop samengewerkt kan worden. De oppositie hekelde de gevolgen van de harde bezuinigingen.

Met name GroenLinks en D66 verweten het kabinet een gebrek aan hervormingen, onder meer op de arbeidsmarkt.

Rutte beloofde een ''open en constructieve houding'' van zijn minderheidskabinet van VVD en CDA om afspraken te maken met de oppositie waar dat met PVV-leider Geert Wilders als gedoogpartner niet mogelijk is.

Stef Blok

Waar Rutte een brug probeerde te slaan, kwam zijn partijgenoot Stef Blok (fractievoorzitter VVD) telkens hard in aanvaring met de oppositie, vooral met GroenLinks en D66.

De regeringsverklaring kon weinig enthousiasme losmaken bij de oppositie. SP en ChristenUnie spraken van een ''kil verhaal''. ''Zielloos'', aldus GroenLinks-leider Femke Halsema. PvdA-leider Job Cohen waarschuwde Rutte ''niet lichtvaardig'' te rekenen op de steun van zijn partij. ''Wij hebben grote en principiële bezwaren tegen dit kabinet en tegen het gedoog- en regeerakkoord. Wij lenen ons daarom niet om de scheuren van deze coalitie dicht te plamuren of de scherven van Wilders op te vegen.''

Forse bezuinigingen

Rutte had juist gepoogd in zijn regeringsverklaring ondanks de forse bezuinigingen ook een optimistische boodschap neer te zetten. ''Ja, we gaan in veel opzichten moeilijke tijden tegemoet. Iedereen zal het merken, maar er is geen reden bij de pakken neer te zitten.'' Zijn grootste ambitie is om Nederland sterker uit de crisis te laten komen. Forse bezuinigingen zijn in zijn ogen onvermijdelijk om de hoog opgelopen staatsschuld en begrotingstekort terug te dringen. ''Snoeien om te groeien. De tijd van een vetrandje mag best, ligt nu echt achter ons.''

Volgens PvdA, SP en GroenLinks pakken de 18 miljard euro aan bezuinigingen in onder meer de sociale zekerheid en de zorg echter ongenadig hard uit voor zwakkeren in de samenleving. SP-leider Emile Roemer waarschuwde voor een tweedeling.

Strengere eisen

De oppositie zei verder dat de kabinetsplannen te veel de sfeer ademen van de PVV, niet alleen waar het gaat om strengere eisen aan immigratie en integratie, maar ook om het uitblijven van hervormingen.

De PVV heeft zich steeds verzet tegen aanpassingen van de WW of het ontslagrecht. D66-leider Alexander Pechtold verweet het CDA ''politieke hypocrisie'' omdat het samenwerkt met een partij die volgens hem het gelijkheidsbeginsel uit de grondwet stelselmatig ontkent.

Hervormingen

Ook wil Pechtold dat het kabinet vergaande hervormingen doorvoert op de arbeidsmarkt en de woningmarkt. Hij verwijt premier Mark Rutte te weinig te doen om de economie en de overheidsfinanciën op orde te brengen.

''Laat D66 nou denken dat de economie en de staatsschuld de komende jaren centraal zouden staan. Maar de coalitie benoemt immigratie en veiligheid als haar ‘darlings’. (-) De VVD zou orde op zaken stellen. Maar nu even niet. Nederland gaat op de schop. Met een strandschepje'', zei Pechtold in het Kamerdebat.

Hij hekelde de macht van PVV-leider Geert Wilders, die volgens hem de ''echte leider, de gedoger, de gijzelnemer'' van het kabinet is.

Geert Wilders

Wilders herinnerde de D66-leider er dinsdag aan dat hij ooit aankondigde te vertrekken als de PVV aan de macht zou komen.

Pechtold had even daarvoor betoogd dat Wilders de echte leider van het 'marionnettenkabinet' is. ''Wat doet de heer Pechtold hier eigenlijk nog'', vroeg Wilders daarop. ''Ik herinner hem aan zijn dreigement, of eigenlijk belofte, om in het buitenland asiel te zoeken als ik het voor het zeggen zou krijgen. Nou, ik ben bereid vanavond nog te helpen uw koffer te pakken. Neem uw morele superioriteit mee en vertrek uit Nederland.''

Pechtold antwoordde dat hij er alles aan zal doen om ervoor te zorgen dat Wilders de laatste stap naar de Trêveszaal niet zet en daar buiten blijft als portier. ''Het was het proberen waard'', sloot Wilders onder hilariteit van de Kamer het dialoogje af.

Tevreden

PVV-leider Wilders toonde zich verder tevreden over de regeringsverklaring. Hij liet blijken de kwestie rond het dubbele paspoort van staatssecretaris Marlies Veldhuijzen van Zanten niet hoog op te zullen spelen. Wilders zal haar vragen afstand te doen van haar Zweedse paspoort, maar geen motie van wantrouwen indienen als het niet gebeurt. Drie jaar geleden deed Wilders dat wel bij de PvdA-staatssecretarissen Nebahat Albayrak en Ahmed Aboutaleb.

Het debat gaat dinsdagavond nog verder. Woensdag antwoordt Rutte.

Volg tweets over de regeringsverklaring op NUlive.nl