DEN HAAG - De VVD en de PVV beraden zich op de politieke samenwerking met het CDA. VVD-leider Mark Rutte en PVV-leider Geert Wilders trokken zich donderdag terug voor beraad in eigen kring over de antwoorden die ze van CDA-fractievoorzitter Maxime Verhagen kregen over de positie van het CDA in de formatieonderhandelingen.

Rutte en Wilders wilden opheldering van Verhagen omdat de CDA-fractie de afgelopen dagen een onzekere factor is gebleken op weg naar een minderheidskabinet van VVD en CDA, dat met gedoogsteun van de PVV een Kamermeerdheid zou hebben.

Aanleiding was de twee dagen durende crisis binnen het CDA nadat de tweede onderhandelaar, Kamerlid en demissionair minister Ab Klink, had aangegeven dat hij niet verder wilde praten met de PVV en geen heil van de samenwerking verwachtte.

Crisisberaad

Na twee dagen crisisberaad binnen het CDA, besloot Klink uiteindelijk zijn rol als onderhandelaar neer te leggen, maar wel in de fractie te blijven. Hij zal het onderhandelingsresultaat beoordelen als dat er ligt.

De andere dissidenten in de fractie, Ad Koppejan en Kathleen Ferrier, sloten zich daarbij aan, zodat Verhagen kon stellen dat alle 21 CDA-Kamerleden het weer eens waren.

Steunpilaar

Maar Rutte en Wilders wilden er meer van weten. Binnen de VVD werd de afgelopen tijd gevreesd dat Wilders de onzekere factor zou zijn als steunpilaar van een nieuw kabinet, maar nu blijkt dat het CDA, dat altijd wordt gezien als een geoliede machtsmachine en een stabiele bestuurderspartij, een risico te zijn.

Rutte en Wilders willen zekerheden dat ze niet eerst nog weken doorpraten, om er dan achter te komen dat alles voor niks was omdat Klink c.s. toch het regeerakkoord afschieten.

Onlogisch

Volgens informateur Ivo Opstelten waren er daarom donderdagochtend, ''goede, stevige vragen'' van Rutte en Wilders aan Verhagen. De antwoorden die hij gaf worden nu gewikt en gewogen binnen de VVD en de PVV.

Dat de VVD de stekker uit het proces zou trekken, lijkt onlogisch, want dan komt Rutte weer uit bij de PvdA van Job Cohen en dat wil hij nou juist niet. Ook Wilders zou weer aan de kant staan als hij de formatie opbreekt. Opstelten zei dat de gesprekken aan zijn tafel ''indringend en constructief'' waren. ''Zoals dat ook moet na wat er de afgelopen dagen is gebeurd.''

SGP-steun

Donderdag werd ook duidelijk dat met de SGP is gesproken over gedoogsteun aan het minderheidskabinet. De ''informele contacten'' (geen afspraken), gingen over SGP-steun voor de bezuinigingen in ruil voor een moratorium op maatregelen op medisch-ethisch terrein, zoals een verruiming van de euthanasiewetgeving.

''Als je de SGP te vriend wil houden, weet je wat je wel en niet moet doen. Daar zijn geen afspraken voor nodig'', aldus de SGP-woordvoerder.

Kabinetsformatie