DEN HAAG - De partijen die dezer dagen onderhandelen over een rechts minderheidskabinet (VVD, CDA en PVV), hebben in de Eerste Kamer geen meerderheid.

Volgens Hans Engels, hoofddocent staatsrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen en D66-senator, is dat voorlopig nog geen probleem.

''Het kan pas een probleem worden als na de Statenverkiezingen in 2011 blijkt dat een nieuwe coalitie in de nieuwe Eerste Kamer geen meerderheid krijgt'', analyseert hij.

Engels, die namens D66 ook fractievoorzitter is in de Eerste Kamer, legt uit dat de senaat voorlopig nog bezig zal zijn met het behandelen van wetsvoorstellen van de inmiddels demissionaire regering.

''De wetgevingsprocedure is zo lang dat we minstens een jaar verder zijn als wetsvoorstellen van een nieuwe regering bij de Eerste Kamer worden ingediend.''

Verkiezingen

De Provinciale Statenverkiezingen zijn volgend jaar op 2 maart. Vervolgens kiezen de Statenleden op 23 mei de nieuwe senatoren. De nieuwe Eerste Kamer wordt op 7 juni geïnstalleerd. Op tijd dus voor het behandelen van plannen van een nieuw kabinet.

''Wij zijn een wetgevingskamer, maar de senaat is zeker ook een politieke kamer'', zegt Engels.

''Dat zijn we ook altijd geweest. Voor een nieuwe regering is het dus zeker wel belangrijk ook in de senaat een meerderheid te krijgen. Als dat niet zo is, zullen de oppositiepartijen met een keur van argumenten wetsvoorstellen gaan afwijzen.''

Uniek

Volgens Engels zijn dat dan niet altijd wetstechnische argumenten, terwijl het kijken naar die aspecten het primaire doel is van de Eerste Kamer.

Mocht een nieuwe regering geen meerderheid in de Eerste Kamer krijgen, dan is dat volgens Engels redelijk uniek.

Omdat het CDA in het verleden vaak in het kabinet zat en in de senaat altijd veel bankjes bezet houdt, deed een dergelijk probleem zich meestal niet voor.

Paars

Alleen onder paars ging deze vlieger niet op, maar ook die partijen hadden een meerderheid in de Eerste Kamer. Als een nieuwe regering straks geen meerderheid zou hebben in de senaat, zou dat voor het eerst zijn sinds 1918.

Volgens Engels liggen er momenteel geen wetten op de plank die in de komende maanden voor problemen in de senaat kunnen zorgen. ''Het vuurwerk is er wel een beetje uit. De wetgevingsmachine staat op een laag pitje.''

Gemiddeld behandelen de senatoren per jaar ongeveer tweehonderd wetten. Daarvan wordt 2 à 3 procent afgestemd.

''Afstemmen om andere dan politieke redenen komt nauwelijks voor. Als de nieuwe coalitie in de Eerste Kamer straks geen meerderheid verwerft, kan dat percentage zeker stijgen'', vermoedt de deskundige/senator.