DEN HAAG - De linkse oppositiepartijen uiten woensdag hun kritiek op informateur Lubbers en zijn advies een rechts minderheidskabinet te formeren.

Ook was er kritiek op de formatiestrategie van CDA-leider Verhagen. Volgens veel partijen is Verhagen afgestapt van zijn eis dat staatsrechtelijke onderwerpen voor de onderhandelingen gewaarborgd moeten blijven.

Met name D66-leider Alexander Pechtold viel Lubbers hard aan. Hij bleef er bij de informateur op hameren dat hij buiten de informatieopdracht van de Koningin is gegaan.

Die opdracht schreef voor dat er gekeken moest worden naar coalitieopties die 'konden rekenen op vruchtbare samenwerking in de Staten Generaal'.

Volgens Pechtold is Lubbers de regie kwijtgeraakt door VVD, PVV en CDA informeel te laten praten. Hij vindt dat de informateur zijn opdracht moet teruggeven of een nieuwe moet aanvragen bij het staatshoofd.

De D66-leider stelt dat de conclusie van Lubbers dat er geen meerderheidsopties meer waren voorbarig was.

Roemer

Emile Roemer (SP) hekelde tegenover informateur Lubbers het feit dat de centrumlinkse meerderheidsvariant nooit een serieuze kans in het formatieproces heeft gehad. Hij hoopt dat dit alsnog kan.

Terwijl de opdracht van de Koningin was om een aantal opties uiteen te zetten. Hij deelt de kritiek niet dat Lubbers buiten zijn opdracht is gegaan.

Verhagen

Pechtold wreef CDA-fractievoorzitter Maxime Verhagen in dat hij het nu niet meer heeft over zijn eerdere ''ononderhandelbare randvoorwaarden''.

Nog geen vier maanden geleden wees Verhagen als het om de PVV ging nog op segregatie, polarisatie, escalatie en uiteindelijk confrontatie, aldus de D66-leider.

Cohen

PvdA-leider Job Cohen stelde dat het CDA de afgelopen weken een ''bizarre schonehandenredenering'' heeft gehanteerd.

Volgens hem doet het CDA iets anders dan dat het zegt, door in een kabinet te gaan zitten dat in stand wordt gehouden door een partij waar ze zulke grote rechtstatelijke bezwaren tegen zijn.

"Het is Jacobs stem, maar het zijn Esaus handen. Om de macht", aldus Cohen. Hij noemt het beoogde minderheidskabinet 'instabiel' en 'ongewenst'.

Ook zei hij geen spijt te hebben van zijn oproep, na het mislukken van paars-plus, om een rechts kabinet te onderzoeken. Volgens hem was er geen andere onderhandeling mogelijk, zolang deze optie boven de markt bleef hangen.

Slob

Plaatsvervangend fractievoorzitter Arie Slob (ChristenUnie) gaf aan niet te willen zwartepieten over het proces 'om te zien wie de matchmaker is'.

Wel wil hij uitleg over het gedoogakkoord. "Wat als Wilders met Fitna 2 komt, valt dat ook onder de verlovingsovereenkomst?".

Halsema

GroenLinks-leider Femke Halsema noemt een minderheidskabinet van VVD en CDA met gedoogsteun van de PVV ''de slechtst denkbare variant'', ook voor de betrokken partijen.

Halsema verweet VVD-leider Mark Rutte een kabinet te willen met ''een vuilspuiende PVV naast u en polarisatie in het parlement'', terwijl er alternatieven zijn.

Volgens de GroenLinks-fractievoorzitter is de PVV van Geert Wilders ''het tegengestelde van constructief'' door ''vrees en haat te verspreiden''.

Fractieleider Maxime Verhagen van het CDA verliest in de ogen van Halsema zijn positie om te spreken over vrijheid van godsdienst. Volgens haar blijkt nu dat het CDA bezuinigingen in de sociale zekerheid belangrijker vindt.

Ontijdig

VVD, PVV en CDA vonden het debat over het eindverslag van informateur Ruud Lubbers ontijdig.

''Ik begrijp dat de druiven zuur zijn'', zei Wilders over de linkse partijen. Wilders, Rutte en Verhagen zullen niet deelnemen aan het debat en ook niet ingaan op vragen. ''We zullen geen vragen beantwoorden, maar wel zo veel mogelijk genieten'', zei Wilders.

Ook VVD-fractievoorzitter Mark Rutte had al gezegd dat hij na de onderhandelingen verantwoording wil afleggen, ''desnoods tot diep in de nacht als men dat wil''.

Volg al het nieuws over de formatie op NU.nl/politiek

Volg tweets over het debat op NUlive

Kamerdebat kabinetsformatie