DEN HAAG - Informateur Ruud Lubbers heeft Ivo Opstelten (VVD) voorgesteld als informateur van een rechts minderheidskabinet met VVD en CDA en gedoogsteun van de PVV.

Lubbers stelt in zijn eindverslag dat er, op basis van de informele gesprekken tussen Rutte (VVD), Wilders (PVV) en Verhagen (CDA), een coalitie van VVD en CDA met gedoogsteun van de PVV onderzocht moet worden.

Volgens hem is er een 'ferme politieke wil' bij de onderhandelaars om het eens te worden.

Het advies VVD-voorzitter Ivo Opstelten aan te stellen als informateur kwam van de drie gesprekspartners zelf, liet Lubbers weten in een persconferentie. Ook zei hij te verwachten dat de formatie nog zo'n twee tot drie weken zal duren.

Bezuinigingen

Uit het onderzoek naar de coalitie moet blijken of het mogelijk is te komen tot een regeerakkoord en een gedoogakkoord.

Met name is het van belang 'overeenstemming te bereiken over een geheel van maatregelen dat leidt tot een vermindering van de Rijksuitgaven met 18 miljard'.

Ook moet het onderzoek aantonen of er overeenstemming is te bereiken op terreinen als immigratie, integratie en asiel, veiligheid en betere ouderenzorg.

Volgens Lubbers kan alleen nog naar meerderheidskabinetten gekeken worden, zodra op deze belangrijke punten geen akkoord mogelijk blijkt. De drie rechtse onderhandelaars willen nu niet kijken naar andere opties.

Lubbers

Lubbers zegt na zijn eerste dag als informateur overwogen te hebben zijn opdracht terug te geven. Hij concludeerde dat er alleen uitzicht was op een coalitie met VVD, PVV en CDA.

"Terwijl mijn opdracht juist was verschillende mogelijkheden naast elkaar te zetten", aldus de informateur.

Verhagen

Aangezien er een 'breed verlangen' was om een rechts kabinet te onderzoeken heeft de informateur de fractievoorzitters van VVD, PVV en CDA gevraagd zonder hem te bekijken of er alsnog onderhandeld kan worden.

Verhagen wilde alleen instemmen met de informele gesprekken als de PvdA niet beschikbaar was voor een middenkabinet. Dat was het geval, volgens Lubbers.

Onderhandelingen

Lubbers overwoog, toen het akkoord leek uit te draaien op de minderheidsvariant, de koningin om een aanvullende opdracht te vragen.

De politieke wil bij de drie partijen om tot een minderheidskabinet te komen was echter zo groot dat dit niet nodig bleek.

Afgelopen vrijdag kwamen Rutte, Wilders en Verhagen zelf met het voorstel Opstelten te benoemen tot informateur.

De gesprekspartners wilden nu niet praten over andere opties, zodat Lubbers concludeerde dat hij zijn eindverslag kon gaan schrijven.

PvdA

In zijn persconferentie weerlegde Lubbers de kritiek van veel partijen dat hij buiten de opdracht van de koningin zou hebben gehandeld.

Volgens hem heeft het beoogde kabinet dan wel in samenstelling geen meerderheid in de Kamer, maar kan het wel op steun van een meerderheid rekenen 'bij het uitvoeren van het gedoogakkoord'.

Ook heeft de PVV aangegeven het kabinet niet naar huis te sturen bij het uitvoeren van het regeerakkoord.

Mislukken

Volgens Lubbers gokten veel partijen erop dat een rechtse samenwerking niet zou slagen. Hij gaf tijdens gesprekken bij hen aan dat ze zich ervan bewust moesten zijn dat de informele gesprekken er op konden uitdraaien dat ze tot een akkoord kwamen.

In het verslag valt te lezen dat PvdA-leider Cohen 'er vanuit ging dat na mislukking van een onderzoek naar rechts opnieuw onderzoek verricht zou kunnen worden naar paars-plus'.

Ook vond Cohen een optie VVD, PvdA, CDA niet 'in het belang van het land'.

Stabiliteit

Lubbers hamert erop dat 'toetsing van de stabiliteit van de politieke samenwerking' ook in het vervolg van het formatieproces van belang is.

Hierbij moet volgens hem gekeken worden naar onderwerpen die niet realiseerbaar zijn, bijvoorbeeld omdat ze in strijd zijn met de grondwet, maar ook naar onderwerpen die als 'vrije kwestie' kunnen worden aangemerkt.

Deze toetsing moet helpen bij het overbruggen van programmatische verschillen.

Lubbers voegde bij zijn eindverslag een lijst van onderwerpen toe die in aanmerking komen voor een dergelijke toetsing. Dit zijn punten op het gebied van immigratie, asiel en integratie en veiligheid.

Of er veel van de toetsing terecht komt is de vraag. Onderaan zijn eindverslag schrijft Lubbers: 'De drie fractievoorzitters deelden mij mede dat zij reeds een andere werkwijze waren overeengekomen'.

Lees al het nieuws op de formatie op NU.nl/politiek

Bekijk hier een chronologisch overzicht van de kabinetsformatie

Lees tweets over de formatie op NUlive

Persconferentie Lubbers