DEN HAAG - SP-leider Emile Roemer wil samen met PvdA-leider Job Cohen en GroenLinks-leider Femke Halsema een alternatief regeerakkoord schrijven en dat voorleggen aan de CDA-achterban.

Die kan dan kiezen tussen regeren met de VVD met gedoogsteun van de PVV of een centrum-links kabinet.

Dat was Roemers boodschap maandagochtend bij informateur Lubbers. Roemer pleit al langer voor een kabinet van PvdA, CDA, SP en GroenLinks, dat een nipte meerderheid van 76 zetels zou hebben.

Cohen

Cohen heeft in een brief laten weten graag te willen praten met Roemer. Of hij ook bereid is uiteindelijk samen met de SP en GroenLinks een alternatief regeerakkoord te schrijven, zoals Roemer voorstelt, laat de PvdA-leider in het midden.

''Zoals ik vandaag opnieuw heb aangegeven in de richting van de informateur, zijn er nog steeds verschillende meerderheidskabinetten denkbaar die mijn sterke voorkeur hebben boven een rechts minderheidskabinet'', schrijft Cohen aan Roemer.

''Ik praat daarover graag met je verder. Wel hecht ik eraan op te merken dat voor ons in ieder geval naast GroenLinks ook D66 een voor de handliggende partner is.'

Pechtold

Pechtold heeft inmiddels laten weten geen trek te hebben in gesprekken met de SP. Pechtold schrijft Roemer nu dat hij nog altijd een voorkeur heeft voor paars-plus.

''D66 sluit geen varianten zonder de PVV uit, maar een regeerakkoord schrijven met de SP is wat ons betreft op dit moment niet aan de orde'', aldus Pechtold in zijn brief aan Roemer.

Discutabel

Roemer noemt de keus voor een minderheidskabinet in democratisch opzicht discutabel, omdat verschillende meerderheidskabinetten nog niet zijn onderzocht.

''Dit is een staatsrechtelijke kikvorssprong waar menig democraat zijn wenkbrauwen bij zal fronsen. Een rechts kabinet legt de macht bij Wilders en maakt besturen moeilijk omdat de PVV ieder besluit kan dwarsbomen", aldus Roemer.

"Wilders wil scoren zonder mee te spelen, het CDA rekt de regels van het spel op om dit mogelijk te maken.''

CDA

Roemer hoopt behalve op enthousiasme bij Cohen en Halsema ook op de CDA-leden die tijdens een congres nog definitief moeten instemmen met kabinetsdeelname.

''De keuze is óf nu eenmalig onderhandelen over centrum-links óf de komende jaren dagelijks onderhandelen met de PVV. Mij lijkt dit een heldere keuze voor de leden van het CDA.''

Pechtold

D66-leider Alexander Pechtold heeft bij Lubbers zijn ''verbazing en ontsteltenis'' kenbaar gemaakt over de wijze waarop VVD, CDA en PVV elkaar nu lijken te gaan vinden in een minderheidskabinet. ''Ik heb de informateur erop gewezen: laten we ons aan de spelregels houden'', aldus Pechtold.

Het zit de D66-voorman niet lekker dat zijn partij al jaren pleit voor een andere aanpak van de formatie en dat juist VVD en CDA - ''partijen die elke vernieuwing tegenhielden'' - nu deze weg inslaan.

Pechtold: ''Wij zijn ervoor om de procedure op een adequate manier te moderniseren. Maar nu zeg je eigenlijk: vergeet de informateur, we zoeken het wel uit in de achterkamertjes.'' De aanpak van VVD, CDA en PVV holt volgens hem ook de rol van het staatshoofd in de formatie uit.

Alexander Pechtold heeft Roemer in een briefje bedankt voor de uitnodiging. Pechtold schrijft Roemer dat hij nog altijd een voorkeur heeft voor paars-plus.

GroenLinks

GroenLinks-leider Femke Halsema wil dat Lubbers de koningin adviseert dat een rechts meerderheidskabinet niet gevormd kan worden. Volgens haar zijn de gesprekken tussen VVD, PVV en CDA mislukt.

Ze wijst erop dat eerst een aantal andere meerderheidsvarianten onderzocht moet worden. Tot die tijd moet 'de wens om een minderheidskabinet te vormen niet gehonoreerd worden'.

Halsema noemt een centrumlinks kabinet (PvdA, CDA, SP en GroenLinks), een middenvariant (VVD, CDA, D66, GroenLinks en ChristenUnie of PvdA, CDA, D66, GroenLinks en ChristenUnie) of een extraparlementair kabinet (VVD, PvdA, CDA, D66 en GroenLinks) als andere opties om te onderzoeken.

Wel blijft paars-plus haar favoriete optie. Volgens haar zijn ook daar nog mogelijkheden om verder te onderhandelen.

ChristenUnie

Ook André Rouvoet, fractievoorzitter van de ChristenUnie, meent dat eerst nog een aantal andere opties voor een meerderheidskabinet onderzocht moet worden. Tot die tijd is een minderheidskabinet volgens hem een 'heilloze weg'.

Ook een combinatie van CDA, VVD, D66, GroenLinks en ChristenUnie moet volgens hem nog worden onderzocht. Geen probleemloze combinatie, maar wel een die het waard is om te worden verkend, aldus Rouvoet.

Rouvoet stelt maandag na afloop van zijn telefonisch onderhoud met Lubbers: ''Het veto dat Rutte via de media uitspreekt over alle andere opties, kan en mag niet zomaar worden geaccepteerd. En als Rutte echt niet wil meewerken aan een brede coalitie van CDA, VVD, D66, GroenLinks en ChristenUnie, kan de VVD ook nog vervangen worden door de PvdA.''

PvdD

In een reactie noemt Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren een meerderheidskabinet ''goed voor het land'' en "veel zinniger" dan een minderheidskabinet.

Thieme vindt een minderheidskabinet van VVD en CDA met gedoogsteun van de PVV instabiel. Zo'n kabinet heeft in de Kamer een minimale meerderheid van 76 zetels en voorlopig kunnen alle wetsvoorstellen nog stranden in de Eerste Kamer, omdat de drie daar geen meerderheid hebben.

Thieme pleit ervoor dat de informateur een inhoudelijk document opstelt dat de basis moet zijn voor de aanpak van de duurzaamheidscrisis. Op basis daarvan kunnen partijen worden gekozen om die plannen uit te voeren, meent Thieme.

Lees al het nieuws op de formatie op NU.nl/politiek

Bekijk hier een chronologisch overzicht van de kabinetsformatie

Discussiëren over de formatie kan op NUlive