DEN HAAG - De kans is groot dat er een rechts kabinet komt. Dat denken enkele deskundigen op het gebied van staatsrecht.

Ook voor het CDA, dat eerder de indruk gaf niet veel te voelen voor een rechtse samenwerking met VVD en PVV, kleven er voordelen aan deelname aan zo'n regering.

Politicoloog Rinus van Schendelen van de Erasmus Universiteit schat de kans op een rechts kabinet nu al in op meer dan 50 procent.

Donderdag zaten VVD-leider Mark Rutte, Geert Wilders (PVV) en Maxime Verhagen (CDA) voor de vierde dag op rij aan tafel op informele basis. Als de fracties vrijdag besluiten formeel met elkaar te gaan praten, groeien de kansen op een rechts kabinet alleen maar verder, stelt Van Schendelen.

Kopvoddentaks

Volgens de politicoloog zijn bezwaren van het CDA over PVV-voorstellen op het gebied van immigratie of de zogenoemde 'kopvoddentaks' makkelijk weg te nemen.

''Het zijn retorische barrières van Wilders, want dergelijke rechten zijn zwaar verankerd in Europese wetgeving.'' Van Schendelen verwacht daarom dat Verhagen weinig moeite zal hebben zijn achterban ervan te overtuigen dat deelname aan een rechts kabinet mogelijk moet zijn.

Meegaand

Ook Hans Engels, hoogleraar staatsrecht in Groningen, verwacht niet dat de christendemocraten in de weg gaan staan van een rechts kabinet. In theorie kan een CDA-congres straks zijn veto erover uitspreken, maar Engels ziet het niet gebeuren. Volgens hem zijn CDA-leden in de praktijk nogal meegaand. ''Ze volgen de leider toch wel.''

Verder ligt deelname in de cultuur van deze partij besloten, zegt Engels. ''Ze krijgen al snel het gevoel van landsbelang en geloven dat een kabinet zonder het CDA niet perfect is. Niet in de regering zitten, voelt voor hen onnatuurlijk.'' Engels schat de kans dat er een rechts kabinet komt nu al op ongeveer 75 procent.

Van Schendelen denkt dat het CDA ook wil meeregeren omdat de partij genoeg oud-bewindslieden klaar heeft staan voor zware posten. Verder wil zij punten, behaald in het vorige kabinet op het gebied van geloof, veiligstellen.

Herstel

Daarnaast is het een goede manier om te herstellen van de verkiezingsnederlaag. ''Als je een ongeluk hebt gehad met de auto en je mankeert niet zoveel, dan raadt een agent je aan om snel weer achter het stuur te klimmen. Voordat je bang wordt weer de weg op te gaan.''

De manier waarop informateur Ruud Lubbers de drie partijen via een tussenstap aan tafel heeft gekregen, noemt Van Schendelen ''perfect''. Volgens hem was het vroeger heel normaal dat partijleiders ''zelf een nieuwe regering in elkaar zetten''.

Ongebruikelijk

Hoogleraar Engels is het daarmee niet eens. Hij noemt het ''ongebruikelijk en wonderlijk''. Anne Bos, onderzoeker bij het Centrum voor Parlementaire Geschiedenis in Nijmegen, deelt die mening.

''Het is niet eerder zo voorgekomen dat de informateur bij gesprekken ontbreekt.'' Volgens haar wordt er bij formele gesprekken verslag gedaan en gearchiveerd. Hoewel deze informatie pas op de zeer lange termijn van tientallen jaren beschikbaar komt, is deze voor onderzoekers welkom. Bos: ''Historici zijn nieuwsgierig.''

Bekijk hier een chronologisch overzicht van de kabinetsformatie