DEN HAAG - VVD-leider en gedoodverfd premier Mark Rutte heeft nog altijd een voorkeur voor een middenkabinet van VVD, PvdA en CDA, maar ''blokkades'' voor een coalitie paars-plus van VVD, PvdA, GroenLinks en D66 liggen er bij Rutte niet.

Dat bleek maandag na Ruttes eerste gesprek met de nieuwe informateur Herman Tjeenk Willink.

Rutte stelde dat een middenkabinet van PvdA, CDA en VVD zijn voorkeur heeft, maar het is niet zo dat hij niet zou willen praten over paars-plus (VVD, PvdA, D66, GroenLinks). ''We hebben daar eerder over onderhandeld."

"Toen heb ik vastgesteld dat er thans te weinig perspectief is. We weten allemaal waarom die aftastfase wel en niet succesvol was. Het ligt voor de hand dat we nu gaan onderhandelen over PvdA, CDA en VVD.''

Onderhandelen

Tjeenk Willink kreeg zaterdag de opdracht van koningin Beatrix om te onderzoeken welke vervolgstappen gezet moeten worden in de kabinetsformatie. De vicepresident van de Raad van State zei nadrukkelijk dat hij niet zal onderhandelen.

Tjeenk Willink begon zijn werk maandag met een sessie met zijn voorganger, VVD-senator Uri Rosenthal. Daarna kwamen de fractievoorzitters van de vijf partijen op bezoek die volgens Rosenthal bereid zijn te regeren en elkaar bovendien niet uitsluiten. Geert Wilders met zijn PVV is afgevallen.

Pechtold

Dat laatste is tot onvrede van D66-leider Alexander Pechtold, die vindt dat de nooit serieus onderzochte optie van een rechts kabinet nog altijd als een zwaard van Damocles boven de informatie hangt.

Pechtold verwijt CDA-fractievoorzitter Maxime Verhagen een dubbelrol te spelen omdat die niet met de PVV over rechts wil onderhandelen maar wel met de PvdA over een middenkabinet. ''Ik snap het chagrijn en de frustratie bij Wilders'', zei Pechtold.

Halsema

Ook Femke Halsema van GroenLinks wil inhoudelijke argumenten van Verhagen waarom hij weigert met de PVV te onderhandelen en daarmee een rechts kabinet blokkeert. Wat Halsema betreft verschaft Verhagen die duidelijkheid in een debat in de Tweede Kamer waar ook de vorige informateur Uri Rosenthal aanwezig is. Wilders wil zo'n debat en ook GroenLinks en D66 zijn er voor.

Halsema, Pechtold en PvdA-leider Job Cohen noemden ook maandag weer een paars-pluskabinet als hun favoriete coalitie. Cohen ziet nog altijd niks in een middenkabinet van VVD, PvdA en CDA, de voorkeursoptie van Rutte en Verhagen.

SP

Behalve Wilders staat ook de SP buitenspel. Fractievoorzitter Emile Roemer vroeg Tjeenk Willink maandag per brief om een onderhoud. Roemer wil dat de informateur een ontmoeting regelt tussen de partijleiders van de PvdA, CDA, GroenLinks en SP om de mogelijkheden voor een ''centrumlinks'' kabinet te onderzoeken.

Hij is ''verbolgen'' over het verloop van het formatieproces, omdat de SP en de bijna miljoen kiezers die op deze partij stemden ''door beide informateurs worden genegeerd''.

Informatie gaat verder