DEN HAAG - Vicepresident van de Raad van State Herman Tjeenk Willink wordt de nieuwe informateur.

Koningin Beatrix heeft hem gevraagd haar ''op korte termijn te informeren over de stappen die moeten worden gezet om te komen tot de vorming van een kabinet dat kan rekenen op een vruchtbare samenwerking met de Staten-Generaal''.

Het kabinet van de Koningin heeft dit zaterdag meegedeeld.

Het staatshoofd wijkt daarmee af van het advies van haar vorige informateur, VVD-senator Uri Rosenthal. Die wilde een informateur van VVD- en een van PvdA-huize.

Dat pleidooi kreeg de steun van fractievoorzitters van VVD, PvdA, CDA en GroenLinks. Alleen D66-leider Alexander Pechtold had vrijdag een voorkeur voor één informateur.

Opdracht

Willink is ''niet ingehuurd om onderhandelingen over welke opdracht dan ook te voeren''. Hij zal een informateur zijn in de oorspronkelijke betekenis van het woord en op korte termijn aan koningin Beatrix rapporteren over de stappen die moeten worden gezet om te komen tot de vorming van een kabinet dat kan rekenen op een vruchtbare samenwerking met de Staten-Generaal.

Hij zei dit zaterdag in een toelichting op het verzoek dat hij van koningin Beatrix heeft ontvangen. ''Zonder overeenstemming over de procedure zou elke stap van de koningin worden uitgelegd als een politieke keuze'', aldus de nieuwe informateur.

Tussenstap

Hij heeft een ''beperkte opdracht'' te kijken naar wat de volgende stappen kunnen zijn. Onderhandelen hoort daar niet bij. ''Dit is een tussenstap die moet leiden tot overeenstemming over wie nu de volgende stap gaat zetten.''

Tjeenk Willink benadrukte dat hij als vicepresident van de Raad van State boven de partijen staat. De koningin wil volgens hem ''geen politieke keuze'' maken. ''Dan is het aantal functionarissen die worden geacht boven de partijen te staan gering.'' Zijn werk de komende dagen is ''eigenlijk een verlengde consultatie van de koningin'', zei Tjeenk Willink.

PvdA

De 68-jarige Tjeenk Willink is de belangrijkste en eerste adviseur van het staatshoofd. Hij is lid van de PvdA, maar staat al jaren duidelijk 'boven de partijen'. Hij was senator voor de PvdA en daarna voorzitter van de Eerste Kamer. Hij is sinds 1997 vicepresident van de Raad van State.

Tjeenk Willink was als informateur betrokken bij de formatie van Paars-1 in 1994. Hij adviseerde toen na een week verkenning dat het onderzoeken van een paars kabinet de meeste reële optie was. 

Pechtold

Pechtold is positief over de benoeming van Herman Tjeenk Willink tot informateur. ''Een logische keuze die past bij de patstelling waarin we ons bevinden.''

Pechtold was de enige fractievoorzitter die vrijdag al een voorkeur uitsprak voor slechts één nieuwe informateur.

''Tjeenk Willink staat boven de partijen, hij kan de patstelling doorbreken. Dit is bedoeld om de fractievoorzitters te dwingen het achterste van hun tong te laten zien. Dat geldt met name voor Mark Rutte die over paars-plus zei dat hij dat op dit moment niet zag zitten.''

Pechtold schat in dat de kabinetsformatie een tussenfase van een week ingaat. ''Als het Tjeenk Willink lukt om de vijf fractievoorzitters tot keuzes te dwingen, kunnen we wat mij betreft meteen daarna gaan onderhandelen over paars-plus.''

Halsema

Ook GroenLinks-leider Femke Halsema is positief over de benoeming door koningin Beatrix van Herman Tjeenk Willink tot nieuwe informateur.

''Het is goed dat iemand die verder van de partijpolitiek staat en goed is ingevoerd in de dossiers, nu gaat onderzoeken wat de route moet zijn naar de vorming van een stabiele coalitie'', aldus Halsema.

Rutte

VD-leider Mark Rutte heeft ''kennisgenomen'' van de benoeming van Tjeenk Willink tot informateur. ''We wachten zijn stappen af'', aldus de woordvoerder van Rutte.

De VVD-fractievoorzitter had zelf vrijdag gepleit voor twee informateurs van VVD- en PvdA-huize, net als informateur Uri Rosenthal dat deed.

Verhagen

CDA-fractievoorzitter Maxime Verhagen is eveneens positief over de benoeming van Tjeenk Willink.

''Het is een man met een grote staat van dienst die boven de partijen staat en in staat geacht moet worden om dit complexe proces naar de inhoud te tillen'', aldus Verhagen.