AMSTERDAM - Vicepresident Herman Tjeenk Willink van de Raad van State spreekt vrijdagavond met koningin Beatrix op Paleis Noordeinde over de mogelijkheden een nieuw kabinet te formeren. Tjeenk Willink behoort tot de vaste adviseurs van de koningin. 

Informateur Uri Rosenthal heeft de koningin verzocht een of meerdere informateurs aan te stellen van PvdA en VVD voor de vorming van een kabinet 'uit het brede midden'.

De vorstin raadpleegde eerder de fractievoorzitters van VVD, PvdA, CDA en D66 sinds informateur Uri Rosenthal zijn eindverslag heeft uitgebracht over de eerste verkenningsfase.

Die partijen hebben volgens Rosenthal allemaal aangegeven regeringsverantwoordelijkheid te willen dragen en elkaar niet uit te sluiten.

PVV

De PVV is niet uitgenodigd. Rosenthal stelde dat de conclusie ''onmiskenbaar is'' dat een kabinet met in ieder geval de VVD en de PVV niet mogelijk is. Die conclusie trok hij vorige week al en is daarna door betrokkenen alleen maar herbevestigd.

Binnen de vijf partijen die in de race zijn spreekt Rosenthal geen voorkeur uit. Volgens hem kunnen de middenvarianten: met drie partijen (VVD, PvdA, CDA), met vier partijen (VVD, PvdA, CDA en D66) of met vijf partijen (VVD, PvdA, CDA, D66 en GroenLinks).

Ook paars-plus zou nog mogelijk zijn, aldus Rosenthal. Een voorstel van SP-leider Emile Roemer (PvdA, CDA, SP en GroenLinks) is nog kort bekeken, maar daarvoor was onvoldoende steun.

Eindverslag

Uit het eindverslag (PDF) van Rosenthal blijkt onder meer dat Rutte een paars plus-coalitie met VVD, PvdA, D66 en GroenLinks pas als derde voorkeur aangaf 'vanwege programmatische verschillen tussen de vier betrokken partijen'.

Een coalitie met de PVV had de voorkeur bij de VVD-leider. Ook een centrumkabinet zag hij liever dan paars plus.

Job Cohen

PvdA-leider Job Cohen wil nog steeds een paars-pluskabinet van VVD, PvdA, D66 en GroenLinks. Een middenkabinet met de VVD en het CDA ziet Cohen nog altijd niet zitten.

Het CDA heeft daarvoor volgens hem te fors verloren. Paars-plus ligt dan volgens Cohen meer voor de hand omdat in plaats van verliezer CDA dan de winnaars D66 en GroenLinks meedoen.

Cohen is positief over het voorstel om informateurs van VVD- en PvdA-huize te benoemen. ''Wij lopen niet voor onze verantwoordelijkheden weg.''

Schandalig

PVV-leider Geert Wilders vindt het ''onvoorstelbaar en schandalig'' dat koningin Beatrix nu alleen de fractievoorzitters van VVD, PvdA, CDA, D66 en GroenLinks heeft uitgenodigd voor een gesprek.

 ''Waarom gaan mensen in Nederland nog stemmen als de grootste winnaar een cordon sanitaire om zich heen krijgt? Met dit soort fratsen wordt de kloof tussen burger en politiek alleen maar groter'', stelde hij vrijdag.

Mark Rutte

VVD-leider Mark Rutte houdt vast aan zijn voorkeur voor een driepartijenkabinet van zijn eigen VVD, PvdA en CDA boven een paars-pluscoalitie.

''Wat mij betreft gaan we meteen onderhandelen over VVD, PvdA en CDA'', zei Rutte na zijn gesprek met de koningin. Hij heeft de koningin geadviseerd informateurs van VVD- en PvdA-huize te benoemen.

Maxime Verhagen

CDA-fractievoorzitter Maxime Verhagen is bereid tot onderhandelingen over een middenkabinet van de drie partijen VVD, PvdA en CDA.

Verhagen zei dat hij inhoudelijke stappen wil zetten. Het CDA is bereid verantwoordelijkheid te nemen voor het land en deel te nemen aan een regering. Een middenkabinet van drie partijen heeft zijn voorkeur, maar hij sluit geen optie uit.

Femke Halsema

GroenLinks-leider Femke Halsema vindt nog altijd dat er een paars-plus kabinet van VVD, PvdA, D66 en GroenLinks moet komen.

Halsema vindt dat VVD-leider Mark Rutte en PvdA-leider Job Cohen nu moeten ''uitdokteren'' hoe het verder moet, want het is volgens haar duidelijk dat het op deze manier niet lukt een kabinet te formeren. Halsema steunt het advies van informateur Uri Rosenthal om twee informateurs aan te stellen.

Alexander Pechtold

Na de PvdA en GroenLinks houdt ook D66 vast aan paars-plus als favoriete coalitie. D66-leider Alexander Pechtold zei, na afloop van zijn gesprek met koningin Beatrix, dat hij al weken op dezelfde lijn zit: paars-plus.

Volgens Pechtold maken VVD-leider Mark Rutte en PvdA-leider Job Cohen ''omtrekkende bewegingen''. ''Maar dat is niet erg.'' Volgens hem waren de gesprekken begin deze week over paars-plus constructief. Aansluiten bij een middenkabinet van VVD, PvdA en CDA staat bij Pechtold helemaal achteraan in zijn agenda.

1 juli

Eerder zei Mark Rutte dat hij ernaar streeft voor 1 juli een kabinet te hebben gevormd. Maar hij moest nu toegeven dat dit uiterst moeilijk wordt. ''Maar ik wist dan ook niet dat we een grootste partij zouden hebben met 31 zetels. Het politieke landschap is verpulverd, het is uiterst complex.''

Rutte zei dat het proces na het werk van informateur Rosenthal ''een stapje verder is''. Maar tegelijkertijd constateerde de VVD-leider dat ''het nog heel erg traag'' gaat met de formatie. ''Dat bevalt me niet.''

Vrij burger

Rosenthal zei dat zijn karwei er nu op zit. ''Ik ben weer vrij burger.'' De vraag of hij straks wederom beschikbaar is als informateur namens de VVD liet hij onbeantwoord.

Breed middenkabinet