AMSTERDAM - Premier Jan Peter Balkenende stapt op als partijleider van het CDA. Ook zal hij geen zitting nemen in de Tweede Kamer.

Dat heeft hij woensdagavond bekendgemaakt naar aanleiding van de grote verkiezingsnederlaag van zijn partij.

Balkenende zei zich met hart en ziel te hebben ingezet voor de campagne. "Maar de uitslag is helder", stelde hij. "De uitslag van deze verkiezingen is zeer, zeer teleurstellend. Het is een klap voor ons.''

Nieuwe regering

Hij maakt de komende tijd zijn werk als premier af met het demissionaire kabinet totdat een nieuwe regering is gevormd.

De demissionair premier en naamgever van vier kabinetten zei dat er in acht jaar veel is veranderd. "Er is getracht Nederland sterker en toekomstgerichter te maken."

Balkenende dankte zijn aanhang voor het vertrouwen dat hij in die jaren heeft genoten.

Bizar gevoel

Demissionar minister Piet Hein Donner van Sociale Zaken zegt het besluit ''volstrekt te respecteren''. Maar ''het geeft me ook een bizar gevoel als je ziet wat hij tot stand heeft gebracht de afgelopen jaren''.

Volgens hem zou er meer waardering moeten zijn voor wat Balkenende als premier heeft gedaan. ''Als je enkel en alleen de positie nu in de economische crisis van Nederland neemt, die is veel gunstiger dan in ander Europese landen.'' Dat is volgens Donner te danken aan de kabinetten Balkenende de afgelopen jaren.

Teleurgesteld

Demissionair CDA-minister Camiel Eurlings (Verkeer) is teleurgesteld over het besluit van Balkenende. Eurlings noemde Balkenende een ''klasbak'' en een ''fighter full spirit''.

Hij wees erop dat de voormalige CDA-partijleider acht jaar ''de kar heeft getrokken'' onder niet altijd de gemakkelijkste omstandigheden. Balkenende zou in de verkiezingscampagne hebben ''moeten vechten tegen een beeld, waartegen het moeilijk vechten is''.

Wilders

PVV-leider Geert Wilders vindt het politiek gezien ''terecht en moedig'' dat Jan Peter Balkenende is teruggetreden als leider van het CDA.

''Maar voor hemzelf is het dramatisch en verschrikkelijk'', zei Wilders.

Volgens Wilders heeft Balkenende slecht beleid gevoerd en Nederland ''op een slechte manier achtergelaten''. Hij gaf als voorbeeld onder meer de criminaliteit en het generaal pardon voor een groep 'oude' asielzoekers. ''Hij heeft het niet goed gedaan'', zei Wilders.

Persoonlijk drama

PvdA-leider Job Cohen had alle lof voor ''de buitengewoon waardige wijze'' waarop Balkenende zijn vertrek bekendmaakte. Dat dwingt respect af, aldus Cohen.

ChristenUnie-leider en vicepremier André Rouvoet vindt het terugtreden van Jan Peter Balkenende als leider van het CDA een ''persoonlijk drama''.

Peiling

De teloorgang van de CDA-premier ging de laatste maand snel. Begin februari, vlak voor de val van zijn vierde kabinet, stond het CDA nog bovenaan in de peiling.

Vlak voor de verkiezingen klaagde de CDA-leider over hoe weinig waardering hij kreeg als premier. Hij wees graag op zijn goede internationale contacten, waardoor Nederland zou meepraten op het wereldtoneel over onder meer de aanpak van de crisis.

In de campagne werd wegens slechte scores in de peilingen al druk gespeculeerd over een vertrek van Balkenende. Zelf bleef hij strijdbaar: ''Ik ben een Zeeuw. Als er op gegeven moment tegenwind is, fiets ik gewoon harder''.

Bekijk hier de uitslagen per gemeente

Lees hier al het nieuws over de verkiezingen

Balkenende stapt op