AMSTERDAM - Ambtenaren van in ieder geval het ministerie van Economische Zaken hebben enkele politieke partijen geholpen met het schrijven van het verkiezingsprogramma. Ze selecteren alleen beleidsinformatie waar ze achter staan en die ze belangrijk vinden. Partijen die niet op de hoogte zijn hebben het nakijken.

Dit blijkt uit een intern memo van EZ-medewerker Marieke Dok, die het schrijven van fiches begeleidt. NU.nl wist de hand te leggen op dit memo.

Het draait om zogenoemde formatiefiches, waarin geselecteerde onderwerpen kort worden beschreven. De maandag na de val van het kabinet zijn ambtenaren aan de slag gegaan om de teksten te maken.

De documenten moet dienen als uitgangspunt bij de formatieonderhandelingen, maar worden ook aan de programmacommissies van sommige politieke partijen getoond en heten dan verkiezingsfiches.

Strakke regie

Topambtenaren houden een strakke regie bij de samenstelling, zo blijkt uit het memo (PDF). In het memo - dat in handen is van NU.nl - staat dat er vier criteria zijn om informatie aan de politiek te mogen leveren. De eerste eis is dat “het beleidsideeën betreft waar de Bestuursraad [een groep topambtenaren – redactie] achter staat”.

Ook moet het gaan om politiek interessante ideeën en om voldoende achtergrondinformatie. Als laatste eist Dok dat “de fiches neutraal en feitelijk zijn geformuleerd: geen wensenlijstjes, niet direct te herleiden tot EZ”.

Programma's

Het lijkt erop dat het departement aanstuurt op het eenvoudig bruikbaar maken van de teksten voor de verkiezingsprogramma's. Dat beeld wordt versterkt, doordat uit dezelfde memo blijkt dat programmacommissies andere informatie krijgen dan een formateur.

“Het is belangrijk onderscheid te maken tussen fiches voor politieke partijen en fiches die straks gebruikt kunnen worden bij formatie en coalitieakkoord," aldus het document. "Veel zaken rondom herverdeling tussen ministeries en claims komen in een later stadium aan de orde. Richting programmacommissies en stakeholders is het niet verstandig om deze zaken “onder de motorkap” al zo expliciet te communiceren.”

Uiteindelijk leidt – blijkt uit een ander memo in handen van NU.nl – het proces tot drie smaken informatie: “Fiches die goed genoeg zijn en waar we mee naar buiten kunnen treden. Fiches waar we niet mee naar buiten willen treden. Fiches waar we wel mee naar buiten willen treden, maar die nog verder moeten worden aangepast.”

Niet voor iedereen

Op basis van bronnen wordt duidelijk dat niet alle programmacommissies van politieke partijen inzicht in het beleid krijgen. CDA, PvdA en VVD zouden inzage hebben gekregen, maar het ministerie van Economische Zaken weigert op dit punt duidelijkheid te verschaffen.

Navraag van NU.nl maakt duidelijk dat de in ieder geval de Socialistische Partij, de PVV, GroenLinks en de partijen die voor het eerst meedoen geen toegang tot de fiches hebben gehad. In alle gevallen blijkt dat de programmacommissie ook niet van het bestaan op de hoogte is.

Vragen

Volgens woordvoerster Marian Bestelink van het ministerie van Economische Zaken wordt ongevraagd geen informatie gegeven. Partijen moeten om de informatie vragen. “Alle partijen worden op dezelfde manier behandeld en bediend, op basis van door hen ingediende verzoeken. Daarin wordt – uiteraard – geen onderscheid gemaakt”, stelt ze.

Met een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur probeert NU.nl te achterhalen welke keuzes voor het samenstellen van de fiches zijn gemaakt. Het ministerie had aan de wettelijke termijn van vier weken niet voldoende om tot een beslissing te komen en denkt nog weken nodig te hebben.

Kerncentrale

NU.nl heeft echter zelf de hand op de formatiefiches (PDF) weten te leggen. Uit de documenten blijkt onder andere dat het ministerie wil dat winkels op zondag de deuren mogen openen, dat er een nieuwe kerncentrale wordt gebouwd, en dat een kwart van het geld uit het budget voor ontwikkelingshulp wordt benut voor de bevordering van de buitenlandse handel.

Bronnen melden dat ook andere departementen verkiezingsfiches maken.