Emile Roemer is pas net SP-leider. Aan de partij-idealen is weinig veranderd. "De AOW-leeftijd verhogen is een ordinaire bezuinigingsmaatregel."

U werd als wethouder in Boxmeer al geconfronteerd met bezuinigen. Hoe deed u dat?

"We hanteerden een systeem waarbij we de hele gemeentebegroting naliepen met de vraag of de uitgaven werkelijk nodig waren. Dat hebben we vervolgens afgestemd met de gemeenteraad."

Kan zoiets ook landelijk?

"Daar valt zeker veel te halen. Zeker op langere termijn. De ministeries moeten daar het voortouw nemen."

Kunt u een voorbeeld noemen waar geld te halen valt?

"Het op afstand bedienen van sluizen. Dat is allemaal weggegooid geld, blijkt nu. Dat komt omdat de ministeries weigeren te beknibbelen en denken: we hebben het geld, dus gaan we het uitgeven."

Zijn de brede heroverwegingen een eerste stap?

"Juist niet. Die zijn juist om de eigen toko te redden. Dus niet kritisch naar de eigen organisatie kijkend. Daardoor krijg je politiek volstrekt onverantwoordelijke voorstellen, zoals het eigen risico naar 750 euro."

Hoeveel kan er gewonnen worden?

"In Boxmeer ging het om 10 procent zonder dat mensen op straat er last van hadden.

En hier?

"Eerder meer dan minder. Kijk naar die tv-programma's waarbij gekeken wordt wat er over de balk wordt gesmeten. Daar barst het van. Ons programma heet niet voor niets 'Een beter Nederland voor minder geld'."

Uw partijprogramma gaat flink tekeer tegen het casinokapitalisme.

"Gek he? Als jij zo'n financieel systeem opstelt, zonder enige controles erop, waarbij iedereen maar een hypotheek krijgt en met geleend geld bedrijven opgekocht en uitgekleed kunnen worden. Dat noem ik casinokapitalisme."

Heeft de sector iets van de crisis geleerd?

"Nauwelijks."

Waar blijkt dat uit?

"Als ik die mensen van Goldman Sachs op tv zie om zich te verantwoorden denk ik: die hebben er geen bal van geleerd."

Is dat door te vertalen naar Nederland?

"Voor een deel. Er zijn wel wat afspraken gemaakt om de grootste risico's te vermijden, maar het is allemaal uit bittere noodzaak en heel voorzichtig."

Staatssteun moet met rente worden terugbetaald. Zouden banken niet hun les hebben geleerd? Of is dat naïef?

"Nou. Da's naïef ja."

Ligt de basis voor de crisis bij de val van de muur? Het kapitalisme had gezegevierd.

"Het is zo dat Reagan en Thatcher al rond 1980 met het neoliberalisme zijn begonnen. Met het vergaand terugdringen van overheidsbemoeienis, alles afstoten aan de markt, zelfregulering. CDA, VVD en PvdA zijn vanaf 1990 ook die kant opgegaan."

Zij leken de tijdsgeest mee te hebben.

"Voor een deel slechts. De onderklasse profiteerde niet. Hoeveel mensen leefden er zonder inkomen en zorgverzekering? Obama komt niet voor niks met zo'n revolutionair zorgplan."

Als jullie gelijk hebben is dat nog niet doorgedrongen naar de kiezers.

"Ik heb nog een paar weken om mensen daarvan te overtuigen. En dat mensen van de regen in de drup komen als degene die de crisis hebben veroorzaakt nu zelf de oplossing komen aandragen."

U hamert op een linkse coalitie. Wil Job Cohen, in tegenstelling tot Wouter Bos, dat wel?

"Ik constateer dat de PvdA de laatste jaren onder druk van een grote SP duidelijk naar links is opgeschoven. Dan kan je alleen maar regeren met een partij die daar ook zo over denkt. Als je meent wat je daar schrijft."

Twijfelt u of ze dat menen?

"Ja, de geschiedenis bewijst dat het vaker is misgegaan."

U lijkt wel meer te klikken met Cohen dan met Bos.

"Dat denk ik ook. Maar daar gaan we achter komen."

Waarom houden jullie zo vast aan 65 blijft 65?

"De AOW-leeftijd verhogen is een ordinaire bezuinigingsmaatregel. We krijgen nu al nauwelijks nog mensen aan het werk als ze 55-plus zijn. Een miljoen mensen nemen om wat voor reden dan ook niet deel aan het arbeidsproces."

"De prioriteit dient te liggen bij het aan het werk krijgen en houden van mensen."

Hoe zou het anders moeten?

"De belastinginkomsten door de stijging van het aantal pensioenen komt ongeveer overeen met de 4 miljard dat met de verhoging van de AOW-leeftijd gewonnen zou worden.”

“En als je de renteaftrek boven 350.000 euro hypotheekschuld afbouwt, dan bespaar je ook miljarden, zonder dat gewone mensen met een koophuis daar iets van lijden."

Toch moeten meer ouderen langer blijven werken. Hoe?

"Er is veel onwetendheid bij bedrijven dat deze mensen door hun ervaring een bijdrage kunnen leveren aan het arbeidsproces. Daar moeten we aan werken. Bedrijven zeggen nu dat ze te duur zijn en halen liever een bus Bulgaren."

Moeten we niet de lonen afvlakken naarmate je ouder wordt? Je hoeft dan immers geen kinderen meer te onderhouden en bent daardoor aantrekkelijker voor bedrijven.

"Ik geloof daar niet in. Het is een theoretisch verhaal dat lagere salarissen zorgen voor meer werkgelegenheid."

Oké, 65 blijft dus 65. Maar de werkgever moet toch ook een reden hebben om zo'n oudere werknemer aan te nemen?

"Laat je niks wijsmaken. Afgelopen honderd jaar hebben bedrijven altijd een gezonde mix gehad van oud en jong, man en vrouw. Dat is ook een stukje solidariteit. Was nooit een probleem."

Door vergrijzing zijn er nu meer ouderen. Er moet toch iets gebeuren?

"Dat er meer ouderen zijn doet er niet toe. Mensen gaan echt niet meer werken als ze tot hun 67e door moeten. De politiek probeert domweg er een systeem doorheen te jassen om 4 miljard te bezuinigen."

"Als de economie aantrekt zul je zien dat veel mensen, eventueel met begeleiding, gewoon weer aan het werk gaan. Sterker, door de vergrijzing zal de vraag naar arbeidskrachten alleen maar toenemen."

Hard werken wordt met de SP wel heel duur. Met een toptarief van 65 procent.

"Het was ooit 72 procent. De effectieve lastendruk ligt ver onder onze omringende landen. Daar is dus nog genoeg ruimte. "

Jullie willen meer rechten voor flexwerkers en een hoger minimumloon. Maatregelen waar de werkgever niet op zit te wachten. Erkent u wel dat bedrijven nodig zijn bij het bestrijden van de crisis?

"Het is niet zo dat we niks doen voor bedrijven. We hebben tal van maatregelen voorgesteld zodat bedrijven kunnen investeren. Zo zijn we er op tegen om nu de winstbelasting drastisch te verhogen."

“En voor het midden- en kleinbedrijf hebben we zelfs een speciaal plan opgesteld voor die ondernemers. Met allemaal impulsen om de economie op gang te brengen."