LEIDEN - Bezuinigen in de zorg, op de woningmarkt, op het openbaar bestuur en op de arbeidsmarkt en tegelijk 2,5 miljard euro extra investeren in het onderwijs.

Dat zijn de hoofdpunten van het verkiezingsprogramma van D66, dat de partij vrijdag presenteerde in Leiden.

D66 wil de komende kabinetsperiode 15 miljard euro bezuinigen. In de jaren erna moet dat bedrag oplopen tot structureel 29 miljard euro. Dat moet leiden tot een begrotingsoverschot vanaf 2020.

Sociaal pakket

''Dit is een sociaal pakket waarbij we mensen kansen geven in tijden van bezuinigingen en toch 2,5 miljard investeren in onderwijs. Dan denk ik dat wij tussen 'akelig rechts' en 'multiculti-links' er stabiel tussen in zitten'', zei partijleider Alexander Pechtold vrijdag bij de presentatie.

Voor Pechtold staat onderwijs ''op één''. Zijn partij wil daarom tot 2015 2,5 miljard investeren in onderwijs, waarvan 1,5 miljard in de kwaliteit van leraren door betere beloningen en bijscholing, en extra conciërges.

De maatschappelijke stages en de gratis schoolboeken kunnen worden afgeschaft.

WW

Geld wordt er opgehaald door de werkloosheidsuitkering WW weliswaar iets te verhogen, maar in tijd te bekorten.

Verder wil de partij de eigen bijdrage in de zorg verhogen tot een inkomensafhankelijke bedrag van maximaal 400 euro. Een ander voorstel is het sparen voor zorg op je oude dag, zoals mensen ook voor pensioen sparen.

Hypotheekrenteaftrek

De partij van Alexander Pechtold wil een geleidelijke beperking van de hypotheekrenteaftrek. D66 wil er 22 jaar voor nemen om de aftrek te beperken tot maximaal 30 procent. De rijkere Nederlanders kunnen nu nog aftrekken tegen een percentage van 52.

Pechtold noemde partijen die niet willen tornen aan de hypotheekrenteaftrek (CDA, VVD) ''onverantwoord''. ''Perverse systemen waarbij we de hypotheekschuld niet aflossen en zo hoog mogelijk rente aftrekken, daar moeten we vanaf'', aldus de D66-leider.

Inkomenstoets

Voor mensen die huren moet er een inkomenstoets komen. Die bepaalt dat wie het kan betalen, betaalt wat de huurwoning waard is.

Zo betalen de mensen met een hoger inkomen een hogere huur. Dat moet het zogeheten scheefwonen tegengaan, waarbij huurders met een hoog inkomen in goedkope huizen blijven wonen.

JSF

Wat de Democraten betreft, neemt een komend kabinet nog geen besluit over de aanschaf van de JSF, de beoogde opvolger van de F-16. Andere voorstellen die de schatkist geld moeten opleveren zijn de invoering van een 'kiloknallertax': een extra belasting op niet-biologisch vlees.

Ook kan er op de publieke omroep 100 miljoen bezuinigd worden, 200 miljoen op inburgeringscursussen en 600 miljoen door het verminderen van kleine subsidies.

Een hervorming van het stelsel van kindregelingen (zoals kinderbijslag en kindgebonden budget) kan 1,5 miljard opleveren.

Brede heroverwegingen

D66 heeft met het verkiezingsprogramma gewacht tot na de publicatie van de bezuinigingsopties door twintig werkgroepen van ambtenaren. Die kwamen donderdag met een hele serie forse bezuiningsmogelijkheden.

Vervolgens hebben de rekenmeesters van D66 aan de hand van die inventarisatie de afgelopen 24 uur de eigen plannen getoetst aan die van de ambtelijke werkgroepen.