DEN HAAG - GroenLinks wil de komende jaren voor 9 miljard euro netto bezuinigen. De lasten gaan met 3 miljard euro omhoog, vooral vanwege milieuvriendelijke maatregelen.

Dat blijkt uit het maandag gepresenteerde conceptverkiezingsprogramma. GroenLinks brengt het begrotingstekort op die manier terug naar 1 procent in 2015.

Het Centraal Planbureau (CPB) gaat ervan uit dat een overschot van 1,5 procent nodig is om de overheidsfinanciën op langere termijn op orde te houden.

GroenLinks hoopt met het verkiezingsprogramma in het volgende kabinet te komen. Partijleider Femke Halsema gaf eerder al aan dat haar partij klaar is om te regeren. ''Wij zijn een ideeënpartij op zoek naar de macht'', zei ze maandag.

Werkloosheidsuitkering

Haar partij wil bezuinigen op de werkloosheidsuitkering door die weliswaar te verhogen, maar in duur te bekorten. Er wordt verder bezuinigd door het schrappen van ministeries en het samenvoegen van provincies en waterschappen.

Ook de Eerste Kamer moet volgens GroenLinks verdwijnen en de Tweede Kamer moet teruggebracht tot honderd leden. De aanschaf van het gevechtsvliegtuig JSF wordt geschrapt. In totaal boekt GroenLinks 16 miljard euro aan bezuinigingen in.

Schone lucht

Daar staat 7 miljard aan investeringen tegenover. Prioriteiten legt de partij bij onderwijs (2,5 miljard investeren), de gezondheidszorg, goed getrainde agenten en schone lucht.

''Dat vinden mensen belangrijker dan 15 euro extra op hun loonstrookje'', aldus Halsema. Verder wil GroenLinks de kilometerheffing en een inkomensafhankelijke belasting voor afgestudeerden invoeren.

Hypotheekrenteaftrek

GroenLinks wil de komende kabinetsperiode tot nog eens tot 17 miljard euro aan structurele hervormingen besluiten, om zo financiële problemen niet door te schuiven naar toekomstige generaties.

De belangrijkste daarvan zijn de afschaffing van de hypotheekrenteaftrek in 2040 via geleidelijke beperkingen vanaf 2015, en verhoging van de AOW-leeftijd vanaf 2012, gekoppeld aan het arbeidsverleden.

Gekrenkt

Volgens Halsema is Nederland een verdeeld land. Voorkomen moet worden dat velen zich gekrenkt afkeren van de samenleving.

''De boel bij elkaar houden is ons niet genoeg. Eerst moeten we de boel bij elkaar krijgen.'' Halsema wil de 'pakkans' vergroten in plaats van ''schreeuwerige discussies'' over hoger straffen.