Beste Ayaan,
Welkom terug in Nederland. Wij hebben elkaar nooit ontmoet, maar ik heb door de jaren heen veel discussies over je gevoerd met familie, vrienden en medestudenten.

 Deze opvallend emotionele discussies gingen altijd over één van je felle uithalen naar de islam. Ook het recente voorstel in je boek, dat moslims de moskee moeten inruilen voor de kerk leidde, tot irritatie.

Met je scherpe tong weet je aardig wat mensen in mijn omgeving, maar ook daarbuiten, in de kern van hun geloofsovertuiging te treffen. Ook mij af en toe. Want voor mij is mijn geloof iets wat mij hoop en houvast kan geven in moeilijke tijden.

Ook om mij heen zie ik dat religie mensen kan troosten en kan aanzetten tot daden van barmhartigheid en solidariteit. Maar er kleeft ook een donkere kant aan religie. Radicalisme kan de mens inspireren tot de meest gruwelijke daden en vormen van onderdrukking. Strikte interpretaties van de islam kunnen leiden tot vrouwenonderdrukking, geweld tegen homo’s of andersgelovigen en bedreigingen van islamcritici. Helaas weet jij dat als geen ander.

Vrijheid van meningsuiting

Hoe kwetsend je woorden ook konden zijn, ik heb altijd jouw vrijheid van meningsuiting verdedigd en ik zal dat blijven doen. Ik kan niet bevatten dat er mensen zijn die jouw leven serieus zouden willen beëindigen. Sterker nog, ik ben lid van een partij die zich altijd heeft ingezet om jouw beveiliging in binnen én buitenland te garanderen. Ik vind het erg dat de democratische meerderheid daar anders over denkt. 

Nu ben je weer even in Nederland. In één van de interviews die je hebt gegeven deze week gaf je aan dat het islamdebat in Nederland sinds je vertrek geen vooruitgang heeft geboekt. Ik ben het daar voor een groot deel mee eens. Het is een herhaling van dezelfde discussie over de veronderstelde onverenigbaarheid van de islam en het westen.

Het islamdebat staat stil, omdat het gevoerd wordt door de ene na de andere zelfverklaarde autoriteit op het gebied van de islam. Aan de ene kant staan daar de radicale islamitische geleerden die zeggen namens dé moslim te spreken. Zij leggen hun radicale interpretaties op aan anderen. Aan de andere kant staan daar de islamcritici die eigenlijk precies hetzelfde doen. Voor hen lijkt er eveneens geen ruimte te zijn voor een andere interpretatie van de islam dan hun eigen ideeën.

Zij ontkennen het bestaan van een grote groep moslims die het geloof op eigen en vrije wijze interpreteren. De stilstand wordt veroorzaakt door beide kampen die geen oog hebben voor het bestaan van een hele grote groep Nederlandse moslims, waar ik onderdeel van uit maak.  

Deze week kwam opnieuw een onderzoek uit dat liet zien dat het religieuze gedrag van de nieuwe generaties Nederlandse moslims drastisch aan het veranderen is. De drie wetenschappers van de Universiteit Utrecht bevestigden daarmee eerdere onderzoeken van het Sociaal Cultureel Planbureau, het Verwey Jonker Instituut en Forum, die uitwezen dat steeds meer jonge moslims hechten aan een eigen religieuze interpretatie en een kritische houding ten aanzien van hun religie.

De onderzoeken toonden aan dat de gemiddelde moslim niet droomt van de jihad, maar van vrijheid en democratie, van een betere toekomst voor zijn kinderen, van goed onderwijs en een goede baan.

Stilstand

Beste Ayaan, als ik jou hoor spreken of jouw boeken lees, dan moet ik constateren dat ook jij bijdraagt aan de stilstand van het islamdebat. Jij behoort tot de islamcritici die zich blindstaren op de radicale islam. Ik vind het belangrijk dat deze fel bekritiseerd wordt, maar ik vind het evenzo belangrijk dat in de publieke strijd ook de grote groep vrije moslims een plaats krijgt. Iemand die voor individuele vrijheid vecht moet anderen niet in een keurslijf dwingen.

Ik begrijp dat het lastig is om het gevoerde debat in Nederland te beïnvloeden aan de andere kant van de oceaan. Maar nu ben je hier. Ik schrijf je deze open brief, omdat ik een poging wil wagen om met jou die hoognodige vooruitgang in het islamdebat te krijgen. Ik wil jou ervan overtuigen dat jouw interpretatie en de interpretatie van radicale moslims slechts één beperkte interpretatie is. Ik hoop je snel te kunnen treffen om hierover in debat te gaan. Wanneer schikt het?

Met vriendelijke groet,
Tofik Dibi