DEN HAAG - De overheid zal de komende jaren de tering naar de nering moeten zetten en veel minder moeten uitgeven dan nu.

Dat stelt demissionair minister Jan Kees de Jager (Financiën) dinsdag in een eerste reactie op voorspellingen van het Centraal Planbureau (CPB) voor de komende kabinetsperiode.

''Vandaag laat het CPB zien hoe serieus de problemen met de overheidsfinanciën zijn. De balans tussen inkomsten en uitgaven is door de crisis langdurig verstoord. Als we zo doorgaan geven we veel meer uit dan we binnenkrijgen.''

De Jager ziet wel dat het economisch herstel doorzet. ''Goed nieuws voor burgers en bedrijven'', aldus de minister. Maar het probleem voor de overheidsfinanciën is er niet minder groot mee.

CDA

Voor het CDA zijn fundamentele maatregelen nodig om de overheidstekorten aan te pakken. De uiteindelijke opgave zal waarschijnlijk hoger liggen dan het bedrag van 29 miljard dat het CPB dinsdag noemde, want het planbureau gaat nog uit lastenverhogingen. Daar is het CDA op tegen.

Dat zei Frans de Nerée, financieel specialist van de CDA-fractie.Hij wil in elk geval bezuinigen op het ambtenarenapparaat. Ook door scheefwonen in de woningmarkt aan te pakken, kan geld worden bespaard.

Eigen risico

Een eigen risico in de zorg van 775 euro is voor het CDA ''erg hoog''. Geld is volgens het CDA in de zorg wel op te halen door meer efficiency.

Het CDA wil de miljarden sneller bezuinigen dan binnen tien, vijftien jaar, de periode waar de PvdA aan denkt. ''Dat is pappen en nathouden.''

De Nerée noemt het economisch beeld zoals het CPB dat schetst zorgelijk. De voorspelde economische groei de komende jaren is met 1,75 procent ''heel weinig'', aldus de Nerée.

Van der Hoeven

Demissioniair minister Maria van der Hoeven van Economische Zaken meent dat de rapporten van het CPB aantonen dat de economie weer wat op adem lijkt te komen. Tegelijk wijst ze erop dat ''er nog grote uitdagingen voor ons liggen''.

Moeilijke keuzes

''Als we hier de komende jaren niets mee doen, is onze economie slechter af. Er is dus geen tijd te verliezen, er zullen moeilijke keuzes gemaakt moeten worden. Een keuze bijvoorbeeld tussen het terugdringen van de omvang van de overheid of het doorschuiven van de kosten naar burgers en bedrijven. Het zal een mix van beide worden. De kracht van onze economie moet daarbij vooropstaan. Daarom moeten we heel voorzichtig zijn met lastenverhoging.''

Sociale zekerheid

De VVD wil onder meer bezuinigen op de sociale zekerheid om de gigantische overheidstekorten aan te pakken.

De liberalen willen ook hard snijden in de overheidsbureaucratie en ontwikkelingssamenwerking. Tornen aan de hypotheekrenteaftrek is voor de partij ''niet bespreekbaar''.

Zorg

VVD-Tweede Kamerlid Frans Weekers wil lastenverzwaring in de zorg teruggeven aan de burger, wat betekent dat de uiteindelijke bezuinigingsopgave nog forser wordt dan de 29 miljard die het CPB heeft berekend.

''Drastisch hervormen'', is de oplossing, aldus Weekers. ''We willen een structureel begrotingsevenwicht. Geen zachte heelmeesters want die maken maar stinkende wonden.''

Hij vindt dat er in elk geval in de Wajong kan worden gesneden. Die uitkering voor mensen die al vanaf jong gehandicapt zijn kan worden gecombineerd met de bijstand. Ook het scheefwonen in de woningmarkt moet aangepakt, aldus de VVD.

Doe-kabinet

De voorspellingen laten zich volgens D66-leider Alexander Pechtold lezen als een vacature. ''Nederland zoekt een doe-kabinet'', aldus Pechtold.

''De boel de boel laten is geen optie. De politiek moet ontwaken uit haar hervormingsslaap en eerlijk zijn over de grote opdracht waarvoor we staan.''

Hervormingen

D66 wil niet alleen bezuinigen, maar vooral ook structurele hervormingen doorvoeren en de economische groei verhogen door te investeren in kennis en onderwijs.

''We moeten ervoor zorgen dat er meer mensen aan het werk komen door onze arbeidsmarkt te hervormen. Bovendien moeten we onze jongeren zo opleiden dat ze aan het werk komen en onze ouderen zo bijscholen dat ze aan het werk blijven. We moeten de koek groter maken in plaats van een steeds kleinere koek te verdelen.''

Hoewel de werkloosheid in Nederland lager is dan het Europese gemiddelde, maakt Pechtold zich zorgen over de geringe daling de komende jaren. ''In Denemarken bijvoorbeeld daalt de werkloosheid sneller, omdat de Denen een flexibeler stelsel hebben.''