AMSTERDAM - D66-oprichter Hans van Mierlo is donderdag overleden. Hij is 78 jaar geworden.

Van Mierlo stond in 1966 aan de wieg van de partij. Hij was voorzitter van het comité dat D66 oprichtte. De partij kwam in 1967 met zeven zetels in de Tweede Kamer. Van Mierlo was getrouwd met schrijfster Connie Palmen.

Pechtold noemde Van Mierlo in een eerste reactie ''een democraat in hart en nieren''. ''Hij heeft de afgelopen decennia velen geïnspireerd. Hij was meer dan een politicus alleen. Hij was ook een verpersoonlijking van een tijdsbeeld.''

Ziekenhuis

Volgens Pechtold was Van Mierlo al een tijdje ziek en werd hij een paar weken geleden opgenomen in het ziekenhuis.

De oud-D66-ministers Els Borst zei dat Van Mierlo uiteindelijk is bezweken aan zijn getransplanteerde lever, die hij ruim tien jaar geleden kreeg.

Vitale man

Volgens haar gaat zo'n orgaan ongeveer vijf jaar mee, maar deed Van Mierlo er al twee keer zo lang mee. ''Hij was zo'n ongelooflijk vitale man. Hij wilde leven'', aldus Borst.

Pechtold zegt blij te zijn dat Van Mierlo de uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen nog heeft mee kunnen maken. ''Hij genoot er zichtbaar van dat onze partij de weg omhoog weer heeft gevonden. Hij heeft tot een paar weken geleden steeds nog adviezen gegeven. We zullen hem missen.''

Oprichting

Van Mierlo, afkomstig uit een katholieke Brabantse familie, begint zijn carrière als journalist bij het toenmalige Algemeen Handelsblad. In de jaren zestig richt hij met een aantal geestverwanten Democraten '66 op, dan nog met apostrof afgekort als D'66.

Doelstelling van de nieuwe groepering is het 'opblazen' van het verzuilde politieke bestel, dat in de ogen van de D66-oprichters totaal verouderd is.

Succes

Eind 1966 valt het kabinet-Cals tijdens de fameuze Nacht van Schmelzer. D66 besluit als nieuwe partij mee te doen aan de verkiezingen van januari 1967, onder leiding van de charismatische Van Mierlo. Het draait uit op een spectaculair succes: D66 komt vanuit het niets met zeven zetels in de Tweede Kamer.(video)

De opmars van D66 houdt begin jaren zeventig op. Na een verkiezingsnederlaag treedt Van Mierlo af als partijleider. In 1977 houdt hij de politiek helemaal voor gezien, om in 1981 terug te keren als minister van Defensie en vanaf 1986 weer als leider van het dan zeer noodlijdende D66.

Paars

In Van Mierlo's tweede periode als partijleider groeit D66 gestaag. In 1994 krijgt de partij 24 zetels en boekt Van Mierlo zijn grootste succes: de vorming van een paars kabinet, het eerste ooit waarin het CDA niet meedoet.

Het 'opblazen' van het politieke bestel is niet gelukt, maar deze mijlpaal heeft Van Mierlo wel tot stand gebracht.

Minister

Zelf wordt hij vicepremier en minister van Buitenlandse Zaken. In die functie is hij medeverantwoordelijk voor het drama van Srebrenica, waar onder de ogen van Nederlandse VN-troepen duizenden moslimmannen worden weggevoerd en vermoord. Het zal hem altijd blijven achtervolgen, zegt Van Mierlo daarover in een interview.

Na Paars-1 trekt Van Mierlo zich in 1998  terug uit de politiek, ditmaal definitief. Hij werd benoemd tot minister van Staat. Hij zit nog in veel besturen en commissies, vooral op cultureel gebied. Ook is hij kortstondig lid van de Europese Conventie, die een Europese grondwet moet opstellen, maar stapt op wegens meningsverschillen met het kabinet.

Twee jaar na zijn vertrek uit de politiek kreeg hij leverkanker. In 2000 kreeg hij nieuwe lever via een transplantatie.

Hans van Mierlo overleden