AMSTERDAM – Een week na 'de val' staat Wouter Bos nog steeds achter het besluit om uit het kabinet te stappen. Met NU.nl blikt hij nog even terug. En hij kijkt vooruit.

Was het wel verantwoord om in crisistijd het kabinet te laten vallen?

“Het was onvermijdelijk dat het zo liep. Het ging om de geloofwaardigheid van de politiek. Een boel mensen vergeten dat toen we in 2005 voor het eerst besloten om in Uruzgan te gaan meevechten er al veel mensen tegen waren.”

U wordt neergezet als de boeman. Heeft u daar last van?

“Dat hoor ik niet op straat dus dat is misschien de Haagse binnencirkel die dat zegt.”

We hadden een peiling op NU.nl. Daar komt u uit als schuldige van de val van het kabinet.

“Voor het feit dat wij zijn opgestapt loop ik niet weg. Wij zijn degene die hebben gezegd: dan moeten we er maar uit.”

Vanwege die geloofwaardigheid?

“Zij wilden ons de mond snoeren. Iedereen wist dat een langer verblijf in Uruzgan er niet in zat. Daar was geen meerderheid voor in de Tweede Kamer. Als je dat niet eens mag zeggen dan word je zo ongeloofwaardig.”

Hoe oordeelt u over het handelen van Verhagen? Was het hoog spel?

“Laat de geschiedenis maar oordelen. Er zijn een paar dingen die we nooit zullen weten. Maar ik zit ondertussen in een fase dat ik het allemaal niet meer zo interessant vind.”

“Wat heel duidelijk is is dat Verhagen koste wat het koste vast wilde houden aan langer verblijf in Uruzgan. Terwijl het hele land al zag dat dat nooit meer ging gebeuren.”

Vindt u dan dat Verhagen zelf de contacten met de NAVO heeft bezoedeld?

“Laat ik het zo zeggen: ik bel niet met de NAVO. Maar ik hou op met schuldigen aanwijzen, ik heb de feiten gegeven. Jullie mogen het oordeel vellen.”

Sluit u uit dat u ooit nog in een coalitie met Verhagen gaat zitten.

“Het gaat mij niet om personen. In de politiek moet je geen wrok koesteren tegen personen. Maar de PvdA moet nu vooral even met zichzelf bezig zijn. Niet met het CDA.”

Coalitie

Op 9 juni zijn er weer verkiezingen. Wat wordt uw ideale coalitie?

“Natuurlijk gaan we geen campagne voeren tegen GroenLinks en de SP. We moeten er alleen wel rekening mee houden dat we gedrieën niet genoeg zetels halen. Dus je zult ook met anderen kunnen samenwerken.”

“Ik vind het heel goed dat GroenLinks de stap heeft gezet te zeggen ook met de VVD te willen praten. Ik hoop dat de SP die stap ook zet."

Een coalitie met het CDA sluit u uit?

“De liefde is wel wat bekoeld.”

Een keer samen het terras op als het straks voorjaar is?

“Ik moet er even niet aan denken. Eerst moeten we zelf sterk worden.”

Zijn er voor de PvdA ook ononderhandelbare punten?

“Wij hebben geen ononderhandelbare punten, wel ononderhandelbare principes. Als er straks zwaar bezuinigd moet worden is het onbestaanbaar dat de lage- en middeninkomens de zwaarste klappen moeten opvangen en de topinkomens fluitend wegkomen. Nooit van ons leven.”

Heeft u daarover afgelopen jaren met het CDA te veel concessies moeten doen?

“Dat denk ik niet. We hebben best veel gedaan voor de lage inkomens. De huren zijn stabiel gebleven, de uitkeringen zijn gekoppeld gebleven.”

“Daarnaast hebben we de bonussen bij de banken aangepakt en zijn huiseigenaren van enorm dure huizen meer belasting gaan betalen. Daar zit meer evenwicht in dan bij kabinetten zonder de PvdA.”

Welke rol ziet u voor uzelf in een volgend kabinet?

“Heb ik nog niet over nagedacht.”

U mist het ministerie van Financiën nog niet?

“Jawel. Dat is een fantastisch ministerie. Maar de politiek leider heeft de keus of hij de fractie wil leiden, of hij wordt premier. Het was een uitzondering dat ik daar minister werd.”

Uitzondering betekent dat u het niet nog een keer doet.

“Uitzondering betekent dat het een uitzondering moet blijven. Dus je moet van goede huize komen om zoiets weer te doen. Ik heb als politiek leider niet altijd kunnen zeggen wat de PvdA ergens van vond.”

“Maar goed, nu doet Mariette Hamer dat dus als je zo'n rolverdeling hebt is dat weer niet zo erg.”

Wat worden de uitdagingen voor het volgende kabinet?

“Ik denk dat we een extreem moeilijke periode tegemoet gaan. Er zullen moeilijke maatregelen genomen moeten worden om te betalen voor de crisis.”

“Daarnaast hebben we te maken met een samenleving die onder druk staat. Met steeds meer culturen, etniciteiten en religies. Waar niet iedereen zich even comfortabel bij voelt.”

“We moeten zorgen dat we niet straks een groep Nederlanders hebben die fluitend door zo'n periode heen komt, omdat ze hoog opgeleid zijn. En aan de andere kant een groep hebben die geen enkele kant op kan en stelselmatig de rekening gepresenteerd krijgt.”

Voor een groot deel van het electoraat duurt dat proces te lang en schuift richting de PVV.

“Dat moeten we maar zien. Maar dat Wilders het goed doet is duidelijk. Het zijn vaak noodkreten van mensen die zich miskend voelen en het idee hebben dat ze bij de reguliere politieke partijen onvoldoende aan de bak komen.“

“Maar ik geloof dat we de problemen van die mensen kunnen oplossen. Daar heb je niet de retoriek en het grotere schreeuwwerk van Wilders voor nodig.”

Maar hoe gaat u die noodkreet beantwoorden?

“Mensen maken zich zorgen om de veiligheid. Die verbeter je niet door uitsluitend meer agenten op straat te zetten en zwaarder te straffen. Opleiding en een baan zijn uiteindelijk de meest permanente verbetering van de veiligheid die je kunt bieden.”

Voor de ontevreden PVV-kiezer gaat het allemaal te langzaam.

“Er zijn dingen die je nooit redt in drie jaar. Pas een paar jaar geleden zijn we begonnen met het investeren in de wijken. In sommige gevallen zie je nu het begin van de omslag. Dat mensen tevredener worden. Als dat een paar jaar langer had kunnen duren waar we misschien nog veel verder geweest.”

Zijn de kiezers te ongeduldig?

“Vier jaar blijkt voor veel dingen te kort. Dat is waar. Dat kan ik alleen de mensen niet verwijten. Als ik in een onveilige wijk zou wonen zou ik ook geen genoegen nemen met de mededeling dat over vijf jaar alles beter wordt.”

PvdA

In 2002 verloren jullie enorm. In 2003 won de PvdA enorm. En in 2006 was er weer groot verlies. Is dat niet om moedeloos van te worden? Geen partij zo wispelturig als de PvdA.

“Ja, of de kiezer. We zijn een volkspartij. Die is per definitie wat minder stabiel dan een andere partij. Wij proberen en de arbeider in de arbeiderswijken en de intellectueel uit de grachtengordel te bereiken. Die zijn het niet altijd met elkaar eens. Het is veel makkelijker om een eenzijdig publiek te bedienen.”

“De PvdA zal er altijd harder voor moeten werken. Maar als wij een verhaal hebben dat zowel voor de arbeider als de hoogleraar interessant is dan is het meteen een verhaal waar heel Nederland zich achter kan scharen. Als het goed gaat met de partij gaat het goed met Nederland.”

Hoe is het om partijleider te zijn van zo'n partij?

Grijnzend: “Af en toe een beetje vermoeiend."

Eufemistisch.

“Joh, het is gewoon keihard werken. En je weet dat de realiteit van de politiek van vandaag is dat je heel snel een beweging omhoog en heel snel een klap omlaag kan maken. Ik heb gigantische overwinningen meegemaakt, zoals in 2003. Dat was de grootste overwinning ooit.”

“En in 2006 was het zowat de grootste nederlaag ooit. Ik weet hoe het kan verkeren. Daar moet je je ook niet al te gek door laten maken.“

Wilt u niet soms wat rustiger aan gaan doen?

“Het zijn extreme tijden geweest en er gaat een moment komen dat ik de aandacht ga verleggen naar mijn gezin. Maar zolang ik dat niet doe ben ik 100 procent, zo niet 200 procent, beschikbaar voor de partij en wil ik mijn verantwoordelijkheid nemen.”

“Het blijft wel heel mooi werk. Dat geldt op allerlei gebieden, zoals het generaal pardon. Laatst waren er weer twee Syrische Koerden. De ene studeert voor tandarts, de ander accountant.”

“Dat zijn jongens die een bijdrage gaan leveren aan deze maatschappij. Zij kwamen me bedanken. Nou dan kan je me wegdragen. Dan ben ik helemaal gelukkig.”

Dus kan je nog beter in de regering met het CDA zitten dan in de oppositie.

“Tuurlijk, in de oppositie krijg je niks voor elkaar. Alleen in de regering kun je wat doen voor de mensen. Dat hebben we drie jaar lang in volle overtuiging gedaan."

Was het ergens ook een opluchting dat het kabinet viel? Even geen gedoe meer over Icesave, DSB.

“Zo heb ik het nog niet gevoeld. Het is wel prettig dat ik niet meer aan compromissen gebonden ben. We mogen nu lekker zeggen dat we willen stoppen met marktwerking in de zorg. Nu kunnen we weer lekker ons eigen herkenbare geluid uitdragen.”

Mail de redacteur