DEN HAAG - De PvdA-fractie handhaaft haar eis dat premier Jan Peter Balkenende met een nieuwe verklaring over het Irak-onderzoek van de commissie-Davids komt.

Dat bleek dinsdagavond na fractieberaad bij de PvdA. De partij is nog niet tevreden met een toelichting van Balkenende waarin hij verschillen van inzicht met de PvdA erkende.

Het gaat de PvdA vooral om opmerkingen van de premier over het volkenrechtelijk mandaat voor de inval in Irak.

De PvdA was tegen de inval in Irak en zag geen volkenrechtelijk mandaat. Het kabinet zag dat wel, maar de commissie-Davids stelt nu dat er onvoldoende legitimering was voor de inval.

Martijn van Dam

Balkenende weersprak dinsdag onder meer die conclusie van de commissie-Davids, tot grote onvrede van PvdA-leider en vicepremier Wouter Bos en de PvdA-fractie.

Fractievoorzitter Mariëtte Hamer eiste een nieuwe verklaring en hield daar ook later op de avond aan vast. ''De premier spreekt nog te veel als premier van een vorig kabinet'', zei Kamerlid Martijn van Dam na fractieberaad.

D66-leider Alexander Pechtold wil zo snel mogelijk een debat in de Tweede Kamer over de status van de verklaring die Balkenende heeft afgelegd.

Verkeerde keelgat

Balkenende zei dinsdagmiddag zich niet te herkennen in de meeste conclusies van het uiterst kritische rapport over de Nederlandse politieke steun voor de invasie van Irak.

Die reactie is de Partij van de Arbeid volledig in het verkeerde keelgat geschoten. De fractie van de coalitiegenoot kwam in een spoedvergadering bijeen.

Fractievoorzitter Mariëtte Hamer zei na afloop van die bijeenkomst tegen de NOS dat de premier zeker niet namens de PvdA-bewindslieden heeft gesproken. De fractie eist dat Balkenende op korte termijn met een nieuwe reactie komt, waarin hij "meer recht doet aan de conclusies van de commissie-Davids."

Oppositie

Ook oppositiepartij VVD wil een nieuwe verklaring van de premier. "Wat een bizarre situatie," zegt fractieleider Mark Rutte. "Dit geeft een chaotisch beeld. Kennelijk is er geen afstemming binnen het kabinet. Balkenende spreekt kennelijk alleen namens zichzelf.''

Eerder reageerde de oppositie al met ongeloof op de persconferentie van de premier. ''Ik gebruik het woord nooit, maar dit is echt verbijsterend'', stelde D66-leider Alexander Pechtold. ''De premier vindt dat hij geen enkele fout heeft gemaakt. Alle conclusies die Balkenende goed uitkomen, omarmt hij; de rest verwerpt hij.''

''De premier lijkt geen enkel nieuw inzicht aan Davids te ontlenen'', reageerde Femke Halsema namens GroenLinks.

Oppositiepartijen zijn verbijsterd over de manier waarop premier Jan Peter Balkenende zich verdedigt tegen de forse conclusies van de commissie-Davids over de besluitvorming rond de politieke steun aan de militaire inval in Irak.

Arrogantie

''Wat een arrogantie, onbestaanbaar'', zei SP-leider Agnes Kant over de eerste reactie van de premier. ''Hij schoffeert de onafhankelijke commissie die hij zelf instelde en veegt de conclusies van tafel."

"Als hij zo geharnast het debat met de Kamer ingaat, heb ik nog wel een appeltje met hem te schillen'', voorspelde Kant.

Later

In het tv-programma EenVandaag zei Balkenende in een reactie op de ophef zich te realiseren dat de PvdA "er anders in zit dan de regering toen". Hij benadrukte dat een formele reactie namens het voltallige kabinet later volgt.

Steun krijgt hij daarbij van de kleinste regeringspartij, de ChristenUnie. Die noemt de roep van coalitiegenoot PvdA om een snelle, nieuwe reactie ''niet realistisch en niet zinvol''. ''Wij wachten op een gebalanceerde, breedgedragen kabinetsreactie op schrift.''

Balkenende herhaalde in het vraaggesprek het oneens te zijn met de conclusie van de commissie-Davids dat een volkenrechtelijk mandaat voor de inval in Irak ontbrak.