DEN HAAG - PvdA-senator Klaas de Vries stelt dat er ''kennelijk een aantal dingen erg fout is gegaan'' bij de besluitvorming rond de politieke steun aan de Amerikaanse inval in Irak in 2003.

In een eerste, voorlopige reactie noemde De Vries bij RTL Z de conclusies van de commissie-Davids ''ernstig''.

Hij vindt het opvallend dat juridisch en volkenrechtelijke zaken blijkbaar ondergeschikt zijn gemaakt in het beleid. Ook het punt dat de volksvertegenwoordiging niet volledig geïnformeerd is, noemt De Vries ''heel gevoelig''.

Balkenende

Premier Jan Peter Balkenende zal dinsdag om 16.30 uur tijdens een persconferentie zijn eerste reactie geven op het rapport van de commissie-Davids. Dat gebeurt in de hal van het ministerie van Algemene Zaken, op het Binnenhof.

Dat heeft de Rijksvoorlichtingsdienst bekendgemaakt.

Tunnelvisie

Volgens D66-leider Alexander Pechtold laat het rapport van de commissie-Davids een ''gevoel van tunnelvisie'' bij het kabinet zien.

Jarenlang heeft premier Jan Peter Balkenende gezegd dat er geen onderzoek naar de gang van zaken nodig was, omdat alles bekend was. ''Dat staat nu in een ander daglicht'', zei Pechtold voor de NOS-camera.

''De premier heeft in zestien debatten gezegd dat er niets extra's is. Maar nu ligt er een redelijk stevig lijstje.'' Pechtold wil eerst een reactie van Balkenende voordat hij een politiek oordeel geeft.

Hamer

PvdA-fractievoorzitter Mariëtte Hamer hoopt dat het kabinet snel en niet pas na weken met een reactie op het rapport komt, zodat er snel een debat over de zaak kan komen.

Als er na dat debat nog vragen blijken te zijn, zou er eventueel nader onderzoek kunnen volgen, zei Hamer voor de RTL-camera.

Halsema

GroenLinks-leider Femke Halsema noemt conclusies van het rapport 'schokkend'. "De conclusies zijn ernstig en behoorlijk fors geformuleerd."

Ze noemt het onvolledig en misschien wel onjuist informeren van de Tweede Kamer 'een politieke doodzonde'. "De beslissing over de oorlog is in drie kwartier genomen terwijl de premier geen leiding gaf. We moeten een fors politiek debat voeren."

Wilders

Geert Wilders vindt dat premier Jan Peter Balkenende moet opstappen. De PVV-leider vond dat al, maar uit het rapport van de commissie-Davids blijkt volgens hem opnieuw een ''groot gebrek aan leiderschap'' bij de minister-president.

''Dat verdient wel een ritje naar de koningin'', zei Wilders dinsdag. Inhoudelijk reageerde hij nog niet op het rapport van de commissie-Davids, omdat hij nog maar drie pagina's ervan had gelezen.

Nederland heeft volgens Wilders behoefte aan een sterke leider. ''Dat Balkenende een gebrek aan leiderschap toont, wisten we al'', stelde hij.

CDA

Het CDA vindt dat het onderzoek van de commissie-Davids heeft geleid tot een grondig rapport, dat feit en fictie van elkaar scheidt. Zowel het kabinet als het parlement kan hiermee in algemene zin lessen uit trekken over de manier waarop het besluitvormingsproces heeft plaatsgehad.

Dat heeft fractievoorzitter Pieter van Geel van het CDA dinsdag in een eerste reactie op het rapport van Willibrord Davids laten weten.  Volgens het CDA is de afgelopen jaren al geleerd van de kwestie, zoals de informatievoorziening en de actieve betrokkenheid van de Tweede Kamer.

ChristenUnie

De kleinste regeringspartij ChristenUnie is blij dat er geen bewijs is gevonden voor een actieve militaire bijdrage van Nederland aan de inval in Irak.

Volgens de fractie heeft de commissie-Davids haarscherp de besluitvorming rond Irak inzichtelijk gemaakt, waaruit regering en parlement lessen kunnen trekken voor de toekomst. Verder wacht de ChristenUnie de reactie van het kabinet af.

VVD

De commissie-Davids trekt volgens VVD-leider Mark Rutte ''buitengewoon stevige conclusies''. Die verdienen volgens hem een reactie van het kabinet.

Rutte wil in afwachting daarvan nog geen politiek oordeel vellen over de resultaten van het onderzoek. ''De belangrijkste vraag is nu hoe de minister-president reageert op de conclusies'', stelde Rutte.

Ministers

De ministers Eimert van Middelkoop (Defensie) en Guusje ter Horst (Binnenlandse Zaken) wilden dinsdag nog niet reageren op het Irakrapport van de commissie-Davids.

Dat bleek dinsdag na afloop van een overleg met premier Jan Peter Balkenende waar ze met de meest betrokken ministers het rapport van Davids bespraken. Ter Horst en Van Middelkoop verwezen naar een reactie waar Balkenende later op de dag mee komt.

Na hun vertrek zijn de vicepremiers Wouter Bos (PvdA) en André Rouvoet (ChristenUnie) bij het ministerie van Balkenende naar binnen gegaan, evenals staatssecretaris Jack de Vries (Defensie).

Thieme

De Partij voor de Dieren vindt dat een parlementaire enquête de onderste steen boven zal moeten brengen over de rol van Nederland bij de inval in Irak. Fractievoorzitter Marianne Thieme vindt het jammer dat de commissie-Davids geen helderheid heeft kunnen geven over militaire steun aan de inval.

Rapport commissie Irak