DEN HAAG - Verdachten die weigeren mee te werken aan psychiatrisch onderzoek om te voorkomen dat ze tbs krijgen maar daarvoor wel in aanmerking zouden komen, moeten een gelijkwaardige behandeling krijgen.

Het CDA pleit voor een nieuwe strafrechtelijke maatregel voor het toenemend aantal ''weigerachtige tbs'ers''.

Dit alternatief voor tbs moet volgens de regeringspartij ook kunnen worden opgelegd aan verdachten die wel aan het persoonlijkheidsonderzoek meewerken, maar niet ontoerekeningsvatbaar worden geacht en dus geen tbs krijgen.

Gevaarlijk

De christendemocraten doelen in dit geval op verdachten die dezelfde psychische problemen hebben als tbs'ers. Het is gevaarlijk als zij weer op straat komen met slechts een beetje toezicht door de reclassering, stelde CDA-Tweede Kamerlid Cisca Joldersma woensdag in een overleg met staatssecretaris Nebahat Albayrak (Justitie).

Tbs is bedoeld voor verdachten die geheel of gedeeltelijk ontoerekeningsvatbaar zijn, waardoor iemand niet of niet helemaal verantwoordelijk is voor zijn daden op het moment dat het delict werd gepleegd.

Te vroeg

Albayrak vindt het nog veel te vroeg voor het CDA-voorstel. Als iemand weigert mee te werken aan het gedragskundig onderzoek, hoeft dat volgens haar ook niet te betekenen dat er geen rapport kan worden opgesteld. Zo is het mogelijk om de familie van een weigeraar en andere relevante mensen in zijn of haar buurt in het onderzoek te betrekken.

Advocaten die gespecialiseerd zijn in tbs-zaken, plaatsen vraagtekens bij het CDA-pleidooi. Volgens de Amsterdamse advocaat Jan-Jesse Lieftink kan het juridisch niet wat Joldersma voorstelt.

Hij stelt dat het beter zou zijn om de zogeheten pz-maatregel uit te breiden. Op grond daarvan is het mogelijk mensen die volledig in de war en daarmee ontoerekeningsvatbaar zijn, tijdelijk in een psychiatrisch ziekenhuis te plaatsen. Wat Lieftink betreft, moeten verminderd toerekeningsvatbaren daar ook terecht kunnen.

Oneindig

Het probleem met tbs is volgens hem dat deze maatregel oneindig kan zijn. De advocaat adviseert zijn cliënten daarom vaak om niet mee te werken aan psychiatrisch onderzoek door het Pieter Baan Centrum. Zijn Amsterdamse collega Lucy Oldenburg doet hetzelfde. Ze moet niets hebben van het idee om met een nieuwe strafrechtelijke maatregel mensen van straat te plukken die niet ontoerekeningsvatbaar maar vanwege hun psychische toestand mogelijk wel gevaarlijk zijn. ''Dan krijg je een soort politiestaat'', zei Oldenburg.