Achtergrond: Worden de pensioenen eerlijk verdeeld?

Zit er nog genoeg geld in de pensioenpot om de ouderen van nu én de ouderen van de toekomst een fatsoenlijke uitkering te geven? NU.nl legde drie stellingen voor aan 50Plus en D66, politieke tegenstanders als het de pensioenen betreft. 

Stelling 1: Als je de rekenrente verhoogt, is dat voor iedereen voordelig.

Steven van Weyenberg, D66:

"Daar ben ik het mee oneens en het is feitelijk ook onjuist. Als je de rekenrente zomaar verhoogt, dan neem je een voorschot op het geld uit de toekomst. Je schuift de risico's door naar de volgende generatie.

Pensioenfondsen hebben op papier misschien meer geld beschikbaar op de korte termijn, maar komen later in de problemen als de jongeren van nu met pensioen gaan. Je moet geld eerst verdienen voordat je het uitgeeft.

Het klopt dat de pensioenpot goed gevuld is. Je moet alleen niet kijken naar wat er nu in zit, maar naar wat je in de toekomst nog moet betalen. We worden allemaal ouder en ontvangen dus ook langer pensioen.

Vergelijk het met iemand die zegt dat hij heel veel geld heeft omdat zijn huis drie ton waard is, maar er niet bij vertelt dat er een hypotheek van 3,5 ton op rust.

Ouderen die zich dat allemaal realiseren, zouden niet enthousiast zijn om de rekenrente te verhogen. Je rekent je onterecht rijk.

Dat vindt D66 niet alleen, dat vinden ook wetenschappers, De Nederlandsche Bank, het Centraal Planbureau en staatssecretaris Jetta Klijnsma."

Henk Krol, 50Plus:

"Ja. Dat is ook zo. Als je kijkt naar het werkelijk behaalde rendement van pensioenfondsen is dat veel hoger dan waar de fondsen nu mee moeten rekenen. 

Je moet kijken naar hoeveel winst je moet maken om aan je verplichtingen te kunnen voldoen. Dat bereken je niet met de rekenrente.

Nu wordt de rente kunstmatig laag gehouden door het ruime opkoopprogramma van de Europese Centrale Bank en moeten pensioenfondsen zich arm rekenen.

Het is heel simpel. Als je gaat werken, maak je afspraken over je pensioen en wil je weten hoeveel je moet inleggen om later een bepaald bedrag te krijgen.

Als blijkt dat je uiteindelijk minder krijgt, zoals nu voor veel ouderen het geval is, wil je natuurlijk weten hoe dat komt. Is er minder rendement gemaakt? Zijn er meer kosten? Nee, het tegenovergestelde is waar.

Maar je krijgt toch een lager pensioen omdat je niet met het werkelijk behaalde rendement mag rekenen, maar met een kunstmatig lage rente. Dat kan ik aan niemand uitleggen.

Ik steek mijn hand ervoor in het vuur dat de pensioenen van jongeren niet in gevaar komen als je de rekenrente verhoogt. Integendeel, het is ook in hun voordeel. Van pensioenen die nu meestijgen met de inflatie, profiteren jongeren ook.

Hoogleraar Bernard van Praag is het met me eens. Net als Martin van Rooijen, senator voor 50Plus en oud-staatssecretaris van Financiën."

Dit zegt het Centraal Planbureau over de rekenrente:

"Overstap naar een vaste rekenrente van bijvoorbeeld 4 procent voor het bepalen van de waarde van de verplichtingen lijkt op korte termijn aantrekkelijk, maar is zeer riskant voor de hoogte en de stabiliteit van de uitkeringen op lange termijn.

Bij een rekenrente die te hoog is vastgesteld, zullen fondsen op korte termijn een lagere premie kunnen hanteren en meer indexatie kunnen verlenen, maar dit gaat ten koste van het pensioenresultaat op langere termijn."

Stelling 2: Als je ouderen nu compenseert voor hun pensioen, gaat dat ten koste van jongeren.

Van Weyenberg (D66):

"Ja. Iedere keer als je de spelregels versoepelt, zeg je eigenlijk: ik keer meer pensioen uit en schuif zo de risico's door naar de toekomst. Ik vind dat niet eerlijk en rechtvaardig naar al die werkende mensen die nu pensioen inleggen.

Ik begrijp dat ouderen bezorgd zijn over hun pensioen, maar je moet geen inkomenspolitiek bedrijven via de pensioenfondsen. Het kabinet kan wel ieder jaar op Prinsjesdag sturen op een evenwichtig koopkrachtbeeld. D66 steunde de afgelopen twee jaar dat er extra geld werd uitgetrokken voor ouderen.

Het is een leugen als je tegen ouderen zegt: je pensioen kan omhoog en ook dat van je kinderen en kleinkinderen. Gratis geld bestaat niet.

Als je in slechte tijden de spelregels aanpast, begeef je je op een hellend vlak. Het vertrouwen in het pensioenstelsel staat al onder druk en neemt dan alleen nog maar verder af."

Krol (50Plus):

"Nee. Dat is niet zo. Elk jaar gaat er juist een enorm bedrag van ouderen naar jongeren doordat de pensioenen van ouderen niet meestijgen met de prijzen of zelfs worden gekort.

Ieder jaar komt er meer geld in kas van de pensioenpotten. Dat gaat in feite naar jongere generaties, want het blijft in die potten zitten.

Voor de crisis in 2006 zat er ongeveer 600 miljard euro in, nu is dat meer dan het dubbele. Wat gebeurt er met al dat geld? Dat gaat van ouderen naar de jongeren als we de pensioenen nu moeten korten.

Als we niet opletten, krijgen we straks de grootste waardeoverdracht ooit in de geschiedenis." 

Stelling 3: Ons pensioenstelsel is één van de beste ter wereld, daar moet je niet aan sleutelen.

Van Weyenberg:

"Er zijn weinig landen waar zo veel geld opzij is gelegd voor het pensioen. Dat is goed nieuws. Toch denken we dat het beter kan.

Omdat het geld in één pot zit, hebben we te maken met rekenrentes en dekkingsgraden. Zodra je daar aan gaat sleutelen, verschuif je de risico's tussen jong en oud.

Daarom pleit D66 voor persoonlijke pensioenpotten. Dan is het duidelijk hoeveel je hebt opgebouwd. Het beleggen gebeurt wel collectief en we delen het 'risico' dat sommigen heel oud worden en dus langer pensioen ontvangen.

Je mag zelf kiezen welk fonds jouw pensioenpotje gaat uitvoeren en je kunt ook besluiten even geen premie te betalen om extra op je hypotheek af te lossen. Omdat duidelijk is wat van jou is, ben je af van die dekkingsgraden en rekenrentes die zorgen voor een ingebakken generatietegenstelling.

Het voordeel van maatwerk is dat een fonds met het geld van jongeren offensiever kan beleggen, terwijl ze met geld van ouderen die tegen hun pensioen aan zitten wat voorzichtiger kunnen doen dan nu het geval is.

Een ander knelpunt in het huidige stelsel is de belofte voor de toekomst met de euro's van nu. Daar heb je heel weinig aan want over twintig jaar zijn boodschappen veel duurder geworden. Dat noem ik schijnzekerheid. Met een eigen pensioenpot wordt het duidelijker wat je hebt gespaard en wat je in de toekomst krijgt uitgekeerd."

Krol:

"Klopt. Als je er eigen potjes van maakt, dan haal je solidariteit eruit. Juist door die gezamenlijkheid hebben we het beste pensioenstelsel ter wereld.

Niet iedereen is gebaat bij meer keuzevrijheid. Mensen lopen het risico verkeerde keuzes te maken bij deze ingewikkelde materie. Je moet ervoor gestudeerd hebben.

Meer keuze is ook niet altijd prettig. Als een ijscoman alleen maar de smaken vanille en chocola verkoopt, loopt iedereen naar de buurman, dus verkoopt hij tachtig smaken. Maar je ziet dat 90 procent van de klanten dan alsnog kiest voor vanille en chocolade.

Het is toch van de zotte als je gaat zitten sleutelen aan één van de beste stelsels ter wereld? Je bent kierewiet als je dat overboord gooit."

Dit zegt het Centraal Planbureau over het pensioenstelsel:

"Nederland heeft naar internationale maatstaven een goed pensioenstelsel", schrijft het Centraal Planbureau in een studie.

Het Planbureau noemt het pensioeninkomen in het algemeen passend en de uitvoeringskosten zijn lager dan gemiddeld dan in andere landen.

Volgens adviesbureau Mercer heeft Nederland zelfs het op één na beste pensioenstelsel ter wereld. Alleen de Denen presteren beter.

Bij de eigen pensioenpotjes ziet het Centraal Planbureau een voor- en nadelen. "Met meer keuzevrijheid en maatwerk kan het pensioen beter worden afgestemd op de eigen situatie, maar neemt de kans op individuele fouten toe. Bovendien nemen de uitvoeringskosten wellicht toe, bijvoorbeeld door hogere (marketing)kosten bij volledig vrije keuze van de regeling."

Lees meer over:
Tip de redactie