Wat je moet weten over de Panama Papers

Internationale media hebben onthullingen gedaan over hoe rijken miljarden dollars wegsluizen via belastingparadijzen. Celebrities en staatshoofden worden genoemd in het onderzoek dat de 'Panama Papers' heet.

Een juridisch kantoor in Panama zette belastingparadijzen op voor rijken.

Een juridisch advieskantoor in Panama, Mossack Fonseca & Co., heeft voor klanten vennootschappen opgezet op locaties waar hun vermogen of eigendommen nauwelijks worden belast, zogeheten belastingparadijzen.

Dat is in principe niet illegaal, maar de belastingparadijzen zijn door hun anonimiteit geschikt voor illegale praktijken, zoals het ontduiken van belasting en het afhandelen van omkoping.

Er zijn 11,5 miljoen documenten gelekt.

Er zijn in totaal 11,5 miljoen documenten gelekt. Het gaat om onder meer e-mails, spreadsheets, powerpoints en andere digitale bestanden. Met de informatie kan bekend worden gemaakt wie gebruikmaakte van de belastingparadijzen en in sommige gevallen wat het doel daarvan was.

De documenten bevatten informatie over 214.000 verschillende vennootschappen en gaan over een tijdsbestek van 1977 tot en met afgelopen december. Het gaat om een van de grootste datalekken ooit, groter dan Wikileaks.

Het advieskantoor ontkent ook maar iets te maken te hebben met belastingontduiking of witwaspraktijken, maar de medeoprichter zegt wel dat de gelekte informatie deels afkomstig is uit zijn kantoor. De bestanden zouden zijn gestolen. Het zou gaan om een succesvolle, maar "gelimiteerde hack".

Video: De grootste namen uit de Panama Papers

Verschillende internationale media hebben de database onderzocht.

De database is in handen gekomen van de Duitse krant de Süddeutsche Zeitung. De krant deelde de documenten met de ICIJ, een internationale organisatie voor onderzoeksjournalistiek.

Ruim vierhonderd journalisten van meer dan honderd internationale media, waaronder Trouw en het Financieele Dagbad (FD) in Nederland, werkten samen in het onderzoek.

Honderden Nederlanders komen voor in de Panama Papers.

Veel Nederlandse mkb'ers hebben via een Panamese tussenpersoon een bedrijf opgezet in een belastingparadijs, zo bleek later. Het gaat om offshorevennootschappen, stichtingen en trusts. 

Zeker tweehonderd offshorebedrijven zijn via de documenten van Mossack Fonseca aan Nederlanders te koppelen. Zij zijn vooral gevestigd in Panama en op de Britse Maagdeneilanden, maar ook op de Seychellen, Samoa of de Bahama's. 

Oud-international Clarence Seedorf is een van de Nederlanders die genoemd wordt. Volgens Trouw en FD draait het bij hem om sponsorrechten van zijn voormalige motorraceteam. 

Volgens het FD zou blijken dat via twee Nederlandse brievenbusfirma's in totaal meer dan 160 miljoen dollar (140 miljoen euro) is betaald aan sportmarketingbedrijven die worden genoemd in de aanklacht van de Amerikaanse justitie tegen FIFA-officials. De betalingen werden gegoten in nepcontracten.

Ook Solidaridad, de Nederlandse ontwikkelingsorganisatie voor duurzame handel, maakt gebruik van brievenbusfirma's in Panama, Hongkong en Zuid-Afrika.

ABN Amro duikt eveneens op in het onderzoek. De bank zou met behulp van dochterondernemingen in het buitenland afschermen dat particuliere klanten eigenaar zijn van vennootschappen in belastingparadijzen.

De naam van de voormalige directeur-president van de NS Bert Meerstadt wordt ook in de Panama Papers genoemd. Hij legt uiteindelijk zijn taken als commissaris bij ABN Amro en Lucas Bols neer.

De Nederlandse betrokkenheid wordt onderzocht.

Het kabinet onderzoekt de voor Nederland relevante informatie. De Belastingdienst kijkt of er gegevens bij zitten die bruikbaar zijn voor de belastingheffing. De eerste resultaten daarvan stellen volgens staatssecretaris Eric Wiebes (Financiën) teleur.

De Tweede Kamer wil dat het kabinet de betrokkenheid van Nederlandse brievenbusfirma's gaat onderzoeken.

Onder anderen (ex-)staatshoofden, regeringsleiders en politici worden genoemd in het onderzoek.

Naast Seedorf worden diverse sporters genoemd, bijvoorbeeld Lionel Messi. 

De premier van IJsland, Sigmundur Gunnlaugsson, is opgestapt vanwege het onderzoek en de ophef die hierover ontstond.

Ook de president van Oekraïne, Petro Porosjenko, komt terug in de onderzoeken, maar hij hoeft zich geen zorgen te maken. Het Openbaar Ministerie in Oekraïne sluit een onderzoek uit, omdat de president de wet niet zou hebben overtreden.

In de onderzoeken komt naar voren dat vertrouwelingen van president Vladimir Poetin zich schuldig zouden maken aan belastingontwijking. Het Kremlin laat echter weten "niets nieuws of concreets" te lezen.

Een relatie tussen belastingparadijzen en de Russische president wordt volgens een woordvoerder van het Kremlin verkondigd met het doel Poetin in diskrediet te brengen. De woordvoerder spreekt van 'Poetinfobie'.

Mossack Fonseca & Co. heeft volgens medeoprichter Ramon Fonseca Mora geen wetten overtreden.

Daarnaast zijn alle activiteiten legaal en heeft het adviesbureau nooit documenten vernietigd of iemand geholpen met belastingontduiking en witwaspraktijken. Dat verklaarde Fonseca Mora in een interview met persbureau Reuters.

Hij benadrukte daarnaast nogmaals dat het adviesbureau van buitenaf is gehackt. Het kantoor heeft een aanklacht ingediend bij het Openbaar Ministerie.

Half juni heeft de Zwitserse politie een ICTer van Mossack Fonseca aangehouden op verdenking van diefstal van vertrouwelijke computerbestanden. De Panama Papers zouden via de computer van de arrestant in Genève zijn verzameld.

Internationale instellingen willen hard optreden tegen belastingontduikers.

De G20, een groep van de twintig belangrijkste economieën ter wereld, staat achter een ontwerpvoorstel waardoor belastingontduikers en witwassers zich niet meer achter anonieme en lege vennootschappen kunnen verschuilen. Er zou onder meer een zwarte lijst moeten komen van internationale belastingparadijzen die niet meewerken aan het delen van informatie over dit soort constructies.

Eerder verklaarden ook de Wereldbank en het Internationaal Monetair Fonds al dat hard moet worden opgetreden tegen deze vormen van belastingontduiking.

Het Europees Parlement heeft zich begin juni 2016 achter een wetsvoorstel geschaard tegen belastingontwijking door bedrijven die actief zijn in Europa. Ook is er een speciale commissie in het leven geroepen die de rol van Europese banken en financiële dienstverleners in de Panama-dossiers gaat onderzoeken.

Lees meer over:
Tip de redactie