AMSTERDAM - Onder De Lachende Rembrandt, een verloren gewaand werk dat vorig najaar plotseling opdook op een veiling in het Engelse Gloucester, bevindt zich een ander schilderij van de meester.

Dat zei Rembrandt-onderzoeker Ernst van de Wetering vrijdag in het Rembrandthuis in Amsterdam.

Door röntgenfoto's en infraroodopnames ontdekte hij dat onder het werk een historisch tafereel is afgebeeld. Op die opnames zijn vaag contouren te zien van figuren, zwaarden, schilden, een heuvel en een poort. Later schilderde Rembrandt voor de spiegel een lachend portret van zichzelf eroverheen.

Twijfel

Na de veiling bestond er twijfel of het wel echt om een doek van Rembrandt ging. Van de Wetering onderzocht het maandenlang en concludeerde in februari dat het van de meester zelf moet zijn. De Lachende Rembrandt, waarschijnlijk geschilderd in 1628, is vanaf zaterdag voor het eerst voor het publiek te zien in het Rembrandthuis.

Het kleine schilderij, van 22 bij 17 centimeter, is op de tentoonstelling omlijst met andere portretten uit de zeventiende eeuw. Het is een vrolijke expositie, want bijna iedereen lacht op de schilderijen. Daarnaast worden alle argumenten genoemd waarom het doek van de hand van Rembrandt zou moeten zijn.

Twijfel

Zo is het schilderij gesigneerd met het monogram RHL (Rembrandt Harmenszoon Leidensis), zoals hij dat alleen in 1628 heeft gebruikt. Ook is het werk zo verfijnd, dat het volgens Van de Wetering niet van een leerling kan zijn.

"Het is bijzonder hoe de kleding is geschilderd, met een trefzekere stofuitdrukking."

Koperplaatje

Het koperplaatje waarop het schilderijtje werd geschilderd, blijkt in formaat overeen te komen met de plaat die Rembrandt gebruikte voor een ets die ook in 1628 ontstond: de Petrus en Johannes bij de Tempelpoort.

Verder zijn - net als bij de 'lacher' - veertien van Rembrandts vroege schilderijen op klein formaat over andere werken aangebracht. "Er is geen speld tussen te krijgen: het gaat hier om een echte Rembrandt", aldus Van de Wetering.

Op de veiling werd het schilderij gevierd als een nieuwe ontdekking, maar het bestaan was in kleine kring al langer bekend dankzij een reproductieprent van de Vlaamse graveur J.A. Claessens van rond 1800. Claessens meende dat het geschilderd was door Frans Hals, maar begin vorige eeuw waren enkele Nederlandse kunstkenners er echter van overtuigd dat een werk van Rembrandt was gekopieerd.