Voor het eerst in 74 jaar is in Nederland weer een zeldzame juchtleerkever gesignaleerd. Het dier, dat verscholen in holle bomen leeft, werd gezien in Kerkrade, meldt Nature Today maandag. De juchtleerkever en zijn leefgebied zijn strikt beschermd door opname in de Europese Habitatrichtlijn.

Van de juchtleerkever zijn volgens Nature Today veertien historische vindplaatsen bekend in Nederland. De laatste waarneming stamde uit 1946, in Zuid-Limburg. Per toeval is de kever begin augustus door dierverzorgers gevonden in GaiaZoo in Kerkrade.

Het dier zat op een pad, vlak bij een enorme holle, geknotte schietwilg. Gerichte zoektochten in de daaropvolgende periode leverden nog enkele exemplaren op die zich alle in dezelfde wilg bevonden. In de directe omgeving zijn nog meer potentieel geschikte bomen, maar tot nu toe zijn hier geen kevers gevonden.

De juchtleerkever leeft in molm in holtes van dikke loofbomen. De soort is behoorlijk kieskeurig: de houtmolm moet in een flink volume voorkomen, constant vrij vochtig zijn, een behoorlijke temperatuur hebben en de juiste schimmels bevatten.

De kever leeft in afgesloten boomstammen

Door de behoefte aan warmte worden bijna altijd levende bomen bewoond die in halfopen biotopen zoals boomgarden of bosranden staan. Het is niet verwonderlijk dat sinds oude, staande holle bomen minder voorkomen, de juchtleerkever ook veel minder voorkomt.

Dat de juchtleerkever zelden wordt waargenomen heeft niet alleen met zijn zeldzaamheid te maken: de kever leeft zeer verborgen. De larven leven drie tot vier jaar in de molm, tot wel een meter diep. Zelfs de volwassen kevers komen niet tot nauwelijks uit hun broedboom en planten zich voort op exact dezelfde locatie als waar ze zijn geboren.

Slechts een klein deel van een populatie verlaat de boom waarin ze zijn geboren om in een andere boom eieren af te zetten. De dieren die een andere plek opzoeken verplaatsen zich daarbij zelden meer dan een paar 100 meter. Ze zijn dus extreem plaatstrouw, vandaar de soortnaam eremita, wat heremiet (kluizenaar) betekent.

Het is onduidelijk waar het dier opeens vandaan komt

Een populatie kan zich generatie na generatie in één en dezelfde boom ophouden en deel uitmaken van een metapopulatie, die zich in vergelijkbare bomen in een straal van enkele honderden meters van elkaar bevindt. Dat is precies wat de soort bijzonder kwetsbaar maakt voor habitatverlies en -versnippering.

Het is de vraag hoe het komt dat de juchtleerkever opeens weer opduikt in Zuid-Limburg. Experts zijn hier nog niet over uit. Het is zeker niet uit te sluiten dat de soort nooit is weggeweest en in lage dichtheid of uitermate lokaal heeft standgehouden.