Het Fries Film Archief heeft nieuwe filmbeelden van de Elfstedentochten van 1954 en 1956 ontdekt. Het gaat om twee kleurenfilmpjes van een Friese ondernemer die met een 16mm-camera de koplopers volgde tot de finish. Het zijn de oudst bekende kleurenbeelden van de 'Tocht der Tochten'.

Het archief brengt de beelden samen met Omroep Friesland op 3 februari naar buiten, omdat het exact 66 jaar geleden is dat de Elfstedentocht van 1954 werd verreden.

De 16mm-beelden werden ontdekt nadat de dochter van filmmaker Sjoerd Steensma de omvangrijke filmcollectie van haar vader naar het Fries Film Archief had gebracht. De belangrijkste films uit zijn collectie zijn door het archief gedigitaliseerd.

Het kleurenfilmpje uit 1954 duurt ruim twee minuten en toont vooral beelden van de wedstrijdrijders. De beelden beginnen in Harlingen, waar de kopgroep van zes met de latere winnaar Jeen van den Berg stempelt bij de Oosterbrug. Daarna pakte Steensma de kopgroep weer op bij het Noorderbolwerk in Franeker.

Oudste kleurenfilm van de Elfstedentocht in 1954
109
Video
Oudste kleurenfilm van de Elfstedentocht in 1954

'Dit is een parel in de collectie'

Na een kort shot van de kopgroep die Dokkum bereikt, filmt Steensma nog ruim een halve minuut de bomvolle Prinsentuin in Leeuwarden. De ontknoping van de wedstrijd is helaas niet door Steensma gefilmd, maar deze beelden zijn wel beschikbaar in het Polygoon-archief. Op deze beelden is ook de filmer te zien.

Het kleurenfilmpje uit 1956 is iets korter. De beelden beginnen voor Bolsward, waar de kopgroep over het slechte ijs ploetert. Na een paar flitsen van een klunende kopgroep gaat de film verder met de aankomst in Leeuwarden. De vijf schaatsers in de kopgroep hadden besloten gezamenlijk gearmd over de finishlijn te gaan.

Het materiaal van Steensma bevat nog meer beelden van diverse grote Friese ijsevenementen uit die jaren, zoals de Elfmerentochten van 1954 en 1956, arresleewedstrijden op het IJsselmeer en het NK langebaan van 1955 op Thialf, dat toen nog een natuurijsbaan was. Het Fries Film Archief noemt de aanwinst "een parel in de collectie".