Er is een transitie gaande in onze bedrijven die het resultaat is van elkaar versterkende ontwikkelingen.

Door Olaf Rutten

Zoals een duurzame beweging met sociale innovaties, delen in plaats van bezitten, kwaliteit in plaats van kwantiteit, samen-redzaam in plaats van zelf-redzaam, maatschappelijk rendement in plaats van economisch rendement.

Volgens hoogleraar Jan Rotmans zijn bedrijven aan het 'kantelen' van centraal geleide, top-downgestuurde, naar decentrale, bottum-up organisaties. Met name dit jaar, 2014, zou volgens hem een kanteljaar zijn.

Merk jij iets van die veranderingen, ben je zelf ook aan het kantelen, staat je bedrijf al op z’n kop?

Draai om de oren

Mijn opa had in het begin van de vorige eeuw een middelgroot aannemersbedrijf. Uit verhalen – ik heb hem nooit gekend, hij stierf in de oorlog - hoorde ik dat hij er niet voor terugdeinsde om werknemers die niet deden wat hij wilde een corrigerende draai om de oren te geven. Niet iets om trots op te zijn, wel een tijdsbeeld en een voorbeeld van een autoritair geleid top-down bedrijf.

Ondertussen hebben we, in Nederland althans, geleerd dat het veel effectiever is als we echt luisteren naar de werknemers, hen verantwoordelijkheid geven en investeren in opleidingen om ons potentieel te ontginnen.

Dit weten wil trouwens niet zeggen dat het in praktijk ook echt gebeurt, de meeste werknemers zijn in mijn ogen nog altijd een soort moderne slaven die bang zijn om hun baan te verliezen en daarom hun assertiviteit wegslikken.

Transitie

Toch geloof ik dat er een structurele verandering gaande is. Initiatieven en nieuwe markten zijn volop aan het ontstaan, kansen te over voor ondernemers die zich kunnen verbinden met deze nieuwe werkelijkheid.

Zo is de cleantechindustrie de snelst groeiende sector ter wereld met een gemiddelde groei van circa 30 procent per jaar. In Nederland ontstaan volop kleinschalige en tegelijkertijd wereldwijd opererende bedrijven, zoals bij het Friese bedrijf Kelstein, met algenteelt uit mest voor kleurstoffen, eiwitten en veevoer; bij het Sliedrechtse Cablean gevelsystemen voor luchtzuivering en het  opwekken van energie.

Green Organics kweekt oesterzwammen op koffieprut van onder andere de La Place-vestigingen. Maar ook bij een enkele multinational, zoals bij Unilever, is sprake van een  ambitieuze doelstelling voor het beperken van de ecologische voetafdruk: 'in 2020 omzet verdubbeld naar 80 miljard en tegelijkertijd milieu-impact gehalveerd.'

Norm

In deze tijd willen we eerlijke diensten en producten, de menselijke maat en eenvoud worden steeds belangrijker. Daarentegen geldt dit nog lang niet voor iedereen, de berichtgeving over ABN Amro die het salaris van topmanagers fors verhoogt, geeft maar weer eens aan hoe blind professionele bedrijven kunnen zijn als het gaat om wat er bij hun klanten en in de maatschappij leeft.

Talent kost geld, dat is waar en tegelijkertijd weet je ook dat als geld de belangrijkste reden is om te blijven er meer aan de hand is. Je kunt deze werknemers beter vandaag dan morgen laten gaan.  

Feyenoord

In deze WK-periode ook nog een voorbeeld uit de voetballerij. De BV Feyenoord had jarenlang te grote risico’s genomen door dure voetballers aan te trekken, ze leverden niet het verwachte resultaat en de club kwam in zware financiële problemen.

Dit noodzaakte hen om nog meer aandacht te besteden aan de eigen jeugdopleiding. De jonge spelers konden eerder doorstromen doordat er geen dure aankopen meer werden gedaan.

Het bijzondere resultaat is dat het Nederlands elftal afgelopen week speelde met zeven(!) spelers die opgeleid zijn door Feyenoord. Een mooi voorbeeld voor ABN Amro hoe het anders kan.                                                 

Doelen

Het stellen van doelen vraagt ook om herziening. Toekomstige bedrijfsdoelen kunnen we wel stellen maar we moeten ze ook direct weer loslaten.

In de nieuwe werkelijkheid zullen we veel meer dan voorheen open gaan staan voor wat zich in het moment voordoet aan kansen. Van daaruit zetten we de volgende stap, we bouwen de brug terwijl we er al overheen lopen. Wie hier de moed voor heeft is een gekantelde ondernemer!

Olaf Rutten is ondernemer. Hij geeft lezingen en is auteur van het boek 'Minder werken, meer verdienen'. Zijn gratis 99 tips voor ‘Minden werken, meer verdienen’ zijn op te vragen via www.sharpenyourbusiness.nl.