TRIPOLI - De opstand tegen het regime van de Libische 'Gids van de Revolutie' Muammar Kaddafi lijkt na ruim een half jaar te resulteren in de val van diens bewind. De bevolking werd geïnspireerd door de omwentelingen in Tunesië en Egypte. Een chronologisch overzicht.

11 februari: Het regime van Hosni Mubarak in Egypte valt onder druk van massale protesten na bijna dertig jaar. Op internetsites verschijnen oproepen tot protesten tegen Kaddafi.

15 februari: In de noordoostelijke stad Benghazi betogen 's avonds honderden mensen tegen de aanhouding van een mensenrechtenactivist en advocaat, Fathi Terbil. In een paar andere plaatsen gaan ook betogers de straat op. De demonstraties worden hard neergeslagen.

17 februari: Tienduizenden betogers op de been in Benghazi. Er zijn steeds meer gewelddadige botsingen, waar minstens 25 doden bij vallen. Militairen en scherpschutters schieten vanuit helikopters en vanaf daken op betogers. Aanhangers van Kaddafi op de been in Tripoli.

20 februari: Benghazi is niet meer in handen van het regime van Kaddafi. Tal van militairen en agenten lopen over naar de betogers en rebellen. Er zijn ook in Tripoli betogingen tegen Kaddafi.

22 februari: Kaddafi zegt te vechten tot zijn laatste druppel bloed. De Arabische Liga schorst Libië, de Veiligheidsraad van de VN veroordeelt het geweld. De media berichten over 'burgeroorlog'. Er zijn mogelijk al duizend doden gevallen.

8 maart: Het Internationaal Strafhof onderzoekt of er oorlogsmisdaden zijn gepleegd in Libië. Later worden arrestatiebevelen uitgevaardigd tegen onder anderen Muammar Kaddafi en Saif al-Islam, een van zijn zonen.

17 maart: De VN-Veiligheidsraad geeft het groene licht voor militaire acties tegen Kaddafi. Franse gevechtsvliegtuigen openen twee dagen later de aanval. Bij Benghazi worden militaire voertuigen gebombardeerd. Landen als Groot-Brittannië, Spanje, Nederland, Canada, België, Denemarken en Noorwegen zeggen steun toe.

15 augustus: Kaddafi toont zich in een audioboodschap onverzettelijk, ondanks nederlagen in de strijd tegen opstandelingen in een reeks steden.

19 augustus: Hevige gevechten in steden in de omgeving van Tripoli. De rebellen boeken nieuwe zeges en maken de omsingeling van de hoofdstad compleet.

21 augustus: Rebellen trekken Tripoli binnen en stuiten op weinig verzet. Drie zonen van Kaddafi worden aangehouden. Van de dictator ontbreekt vooralsnog elk spoor.

23 augustus: Nadat Kaddafi's oudste zoon Mohammed met hulp van medestanders lijkt te zijn ontsnapt, blijkt ook de leiders politiek meest invloedrijke zoon Saif al-Islam op vrije voeten te zijn. Hij verschijnt in de nacht van maandag op dinsdag in een hotel met journalisten en beweert dat zijn vader nog in Tripoli verblijft.

23 augustus: Aan het einde van de dag dringen de opstandelingen het omvangrijke regeringscomplex van Kaddafi binnen. De 'val van Bab al-Aziziyah' wordt uitbundigd gevierd, van de kolonel zelf ontbreekt nog steeds ieder spoor.

24 augustus: De gevechten in de hoofdstad gaan onverminderd door. De rebellen gaan ervan uit dat Kaddafi zich in of nabij Tripoli bevindt.

25 augustus: De westerse journalisten die enkele dagen vastzaten in een hotel in Tripoli, worden vrijgelaten.

25 augustus: De Nationale Overgangsraad (NTC) van de rebellen is aangekomen in Tripoli. Voorman Mahmoud Jibril zegt dat de Raad zich opmaakt om de stabiliteit in Libië te gaan herstellen en vraagt de internationale gemeenschap om hulp. Op diverse plekken in de wereld worden bevoren Libische tegoeden vrijgegeven. Italië belooft gratis levering van olie en gas voor de Libische huishoudens.

26 augustus: De rebellen claimen een van de laatste wijken van Tripoli te hebben veroverd. Om Abu Salim is in de nacht van donderdag op vrijdag hard gevochten. In diezelfde nacht roept Kaddafi middels een audioboodschap zijn aanhangers op de 'ratten' aan te pakken. Waar de kolonel zich schuilhoudt, weet nog steeds niemand.

28 augustus: De Britse krant The Sun schrijft over geruchten dat Kaddafi naar Zimbabwe zou zijn gevlucht. Volgens de BBC zou hij bereid zijn om te onderhandelen over een machtsoverdracht.

29 augustus: De NTC zegt Kaddafi nog steeds als een bedreiging te zien. De NAVO zegt toe actief te blijven in Libië.

29 augustus: Een militaire commandant meldt de dood van Kaddafi's zesde zoon Khamis. Het is de tweede keer dat de dood van het hoofd van de gevreesde Khamis Brigade wordt gemeld. Eerder op de dag maakte de hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof bekend een arrestatiebevel tegen Khamis uit te geven.

29/30 augustus: De vrouw van Kaddafi en vier van zijn kinderen zijn uitgeweken naar Algerije. Het land zegt zich neutraal op te stellen en biedt de familie een vrije doortocht naar een derde land. De Overgangsraad reageert kwaad en eist uitlevering.

31 augustus: Kaddafi laat bij monde van een woordvoerder weten het ultimatum van "de gewapende bendes" te verwerpen.

1 september: Wereldleiders zijn bijeen in Parijs om samen met de Nationale Overgangsraad de toekomst van Libië te bespreken. Premier Mark Rutte dringt aan op het vrijgeven van miljarden aan bevoren Libische tegoeden.

1 september: De NTC verlengt het ultimatum voor Sirte en een aantal kleinere plaatsen waar Kaddafi-getrouwen nog vechten met een week.

1 september: Kaddafi roept opnieuw via lokale radio op om door te vechten, "desnoods tot Tripoli in brand staat". Ondertussen wordt er onverminderd gespeculeerd over de dictators verblijfplaats. Volgens de krant El-Watan zit hij in een dorp nabij de grens met Algerije, de militair leider van de NTC weet dankzij een "betrouwbare bron" dat hij vermoedelijk in het woestijndorp Bani Walid is.

2 september: De VN melden dat Libië door de maandenlange crisis inmiddels kampt met kritieke tekorten aan voedsel, water, medicijnen en brandstof.

3 september: De nieuwe machthebbers melden dat ze een veiligheidsraad in Tripoli willen oprichten.

4 september: De NTC laat weten dat het Kaddafi in Libië wil berechten, omdat hij voor het Internationaal Gerechtshof alleen wordt aangeklaagd voor zijn misdaden in de zes maanden van opstand.

5 september: NAVO-chef Anders Fogh Rasmussen zegt dat de militaire alliantie zo snel mogelijk uit Libië wil vertrekken.

5 september: Kaddafi's veiligheidschef Mansour Dhao wijkt uit naar Niger.

6 september: Er komen steeds meer berichten dat Kaddafigetrouwen hun toevlucht zoeken in Niger. Een van de konvooien die de grens overgingen bevatte een heleboel goud en geld.

6/7 september: Bani Walid, een van de laatste Kaddafi-bolwerken, lijkt zich in tegenstelling tot eerdere berichten vrijwillig te gaan overgeven aan de nieuwe machthebbers.

6/7 september: Een greep uit de nieuwste reeks berichten over Kaddafi's verblijfplaats: Niet Algerije, volgens de regering. Niet Niger, volgens een Nigerese minister. Niet Burkina Faso, volgens lokale autoriteiten. Niet (meer) Bani Walid, volgens NTC-leiden.

7 september: Volgens een hoge militaire functionaris van de NTC is de Gids van de Revolutie in het zuid-Libische Ghwat. Later op de dag beweert een ander lid van de Overgangsraad dat Kaddafi op een afstand van zestig kilometer is omsingeld. De locatie wil hij niet noemen, maar het zou, wederom, een kwestie van tijd zijn.

8 september: Kaddafi roert zich weer in een audioboodschap: Hij zit niet in Niger en zijn tegenstanders vluchten in "psychologische oorlogsvoering en leugens".

8 september: Er zijn tijdens de opstand zeker dertigduizend mensen omgekomen en vijftigduizend gewonden gevallen, stelt interim-minister van volksgezondheid Naji Barakat.

8 september: De onderhandelingen over de overgave van Bani Walid lijken toch te mislukken. De voormalige rebellen boeken wel een overwinning in een valei nabij Sirte.

8 september: Hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof vraagt Interpol om hulp bij de uitlevering van Kaddafi na diens arrestatie.

8 september: Waarnemend premier Mahmoud Jibril doet een oproep aan alle Libiërs om de handen ineen te slaan voor de wederopbouw van het land.

9 september: Interpol geeft gehoor aan het verzoek van het ICC en beveelt de arrestatie van Kaddafi.

10 september: Het ultimatum voor de Kaddafi-getrouwen in Bani Walid loopt af en er ontstaan gevechten in de woestijnplaats. De NAVO voert luchtaanvallen uit en uit het hele land komen vrijwilligers om de strijders voor de nieuwe machthebbers bij te staan.

11 september: Bouzaid Dorda, het hoofd van de Libische geheime dienst onder Muammar Kaddafi en oud-premier, wordt in Tripoli gearresteerd.

12 september: Een belangrijk diplomatiek moment: na Rusland erkent nu ook China -als laatste grootmacht- de nieuwe machthebbers.

12 september: De Overgangsraad meldt de wetgeving in Libië in belangrijke mate te gaan baseren op de islam.

14 september: Het hoofd van de Libische Nationale Overgangsraad zegt te vermoeden dat Kaddafi vergeldingsaanvallen plant.

16 september: Niger weigert zoon Saadi Kaddafi uit te leveren.

17 september: De Libische overgangsregering krijgt een zetel in de VN.

18 september: Er is een felle strijd gaande rond de plaatsen Bani Walid en Sirte.

19 september: Zoon Saïf al-Islam Kaddafi zou zijn gesignaleerd in Bani Walid.

19/ 21 september: Het is de NTC nog niet gelukt om een nieuw kabinet samen te stellen. Mahmoud Jibril laat opnieuw weten dit binnen tien dagen te denken te hebben bereikt.

20 september: Volgens de in Syrië gevestigde satellietzender Al-Rai heeft Kaddafi opnieuw laten weten dat hij in orde is. De zender liet dit keer echter geen audioboodschap horen.

21 september: Sabha, een van de drie overgebleven Kaddafi-bolwerken, is in handen gevallen van de NTC-strijders, zegt de Overgangsraad.

21 september: De NAVO verlengt de militaire operatie in Libië met drie maanden.

24 september: De NTC belooft opnieuw om binnen een week een nieuwe regering te presenteren.

25 september: Bij het cellencomplex Abu Salim in Tripoli zijn de stoffelijk overschotten gevonden van zo'n 1270 mensen. Vermoedelijk slachtoffers van een massamoord in 1996 door het regime Kaddafi.

26 september: De NAVO bombardeert stellingen in Sirte.

27 september: Er komt toch nog geen nieuwe regering. De Overgangsraad stelt de vorming ervan uit tot Libië "geheel is bevrijd".

28 september: De Tweede Kamer stemt in met verlenging van de NAVO-missie met opnieuw drie maanden. Alleen SP en PVV stemmen tegen.

28 september: Weer een nieuwe bericht over de vermeende verblijfplaats van Kaddafi. Volgens militair leider van de NTC zit hij in de buurt van Ghadamis, bij de Algerijnse grens.

1 oktober: Weer een bericht dat niet blijkt te kloppen: Kaddafi-woordvoerder Mussa Ibrahim is toch niet opgepakt.

2 oktober: Hulporganisaties luiden de noodklok over de humanitaire situatie in Sirte, voedselvoorraden en medicijnen raken op.

3 oktober: Kaddafi's geboortedorp Qasr Abu Hadi, aan de rand van Sirte, is volgens de NTC gevallen.

3 oktober: 'Premier" Mahmoud Jibril zegt het tijdelijke bewind te zullen verlaten zodra Libië "volledig is bevrijd".

4 oktober: Zoon Saïf al-Islam Kaddafi leidt volgens de NTC het verzet van Kaddafi-getrouwen in Bani Walid.

8 oktober: De strijd om Sirte lijkt een laatste fase in te gaan. NTC-strijders claimen het centrum van de stad in handen te hebben.

11 oktober: De NTC zegt het hoofdbureau van de politie in Sirte te hebben overmeesterd.

12 oktober: De Nederlandse ambassade in Tripoli is heropend.

12/13 oktober: Kaddafi's zoon Mutassim zou zijn opgepakt. De NTC meldt dat woensdagavond, donderdagochtend laat een woordvoerder echter weten dat het bericht niet kan worden bevestigd.

15/16 oktober: De aanval op Bani Walid wordt weer ingezet. De NTC ondervindt fors verzet van de loyalisten van Kaddafi.

15 oktober: Ook Sirte is opnieuw toneel van hevig geweld aan beide zijden van het Libische conflict.

17 oktober: Op de Syrische televisie wordt gemeld dat Kaddafi's jongste zoon Khamis toch echt eind augustus om het leven is gekomen.

17 oktober: De strijd in Bani Walid lijkt beslecht: een verslaggever van al-Jazeera en een woorvoerder van de NTC melden de winst voor de nieuwe machthebbers.

20 oktober: Strijders van de NTC hebben Sirte ingenomen, het laatste bolwerk van het oude regime.

20 oktober 2011: Kaddafi is gepakt en omgekomen. Ook zoon Mutassim is gedood. Diverse wereldleiders juichen de gebeurtenis toe. De NAVO geeft aan binnenkort de missie in Libië te zullen beëindigen.

Na ruim acht maanden komt er een einde aan de strijd tegen de 'Gids van de Revolutie'.

Alle nieuwsberichten over Libië