Bij lang niet alle bedrijven voelen werknemers zich veilig. Buitensluiten, pesten en discriminatie komen veel voor. Dat laten nieuwe cijfers over sociale veiligheid op de werkvloer zien. Lang niet alle managers weten wat er speelt, terwijl het aan hen is om hier wat aan te veranderen.

Bijna één op de vijf Nederlanders heeft zich wel eens sociale onveilig gevoeld op de werkvloer, blijkt uit Discriminatie Arbeidsmonitor 2022 van Nationale Vacaturebank. De enquête is uitgevoerd onder 2500 Nederlanders van 18 tot 68 jaar oud die samen een representatieve afspiegeling vormen van de Nederlandse bevolking.

Van alle respondenten die zeggen zich weleens sociaal onveilig te hebben gevoeld, geeft 30 procent aan dat het ging om negeren of buitensluiten in groepsverband. Pesten werd in 27 procent van de gevallen als voorbeeld genoemd en het ontvangen van nare opmerkingen in 25 procent van de gevallen.

De cijfers verbazen Nacha Rakraki niet, die woordvoerder is van het College van de Rechten van de Mens. "We zien bijvoorbeeld dat seksuele intimidatie vaak voorkomt, en ook zwangerschapsdiscriminatie. Uit ons recente onderzoek blijkt dat 16 procent van de werknemers, dat waren beduidend vaker vrouwen, over een periode van tien jaar wel eens een vorm van seksuele intimidatie heeft meegemaakt."

“Het is naïef om te denken dat sociale onveiligheid in jouw bedrijf niet voorkomt”
Sharita Boon, commercieel directeur DPG Recruitment

16 procent had te maken met discriminatie op de werkvloer

Rakraki zegt dat het College ook veel verzoeken krijgt tot het geven van een oordeel over mogelijke discriminatie in werving en selectieprocedures. dan heeft iemand bijvoorbeeld het idee afgewezen te zijn voor een functie op basis van afkomst, leeftijd of geslacht. Rakraki: "Zo'n een op de tien verzoeken gaat over werkvloeromstandigheden. De meeste hiervan gaan over discriminatie op afkomst, geslacht, handicap of chronische ziekte."

Uit de Discriminatie Arbeidsmonitor van Nationale Vacaturebank komt een soortgelijk cijfer: 16 procent van de respondenten geeft aan wel eens te maken te hebben gehad met discriminatie op het werk. In 30 procent van de gevallen gebeurde dit op basis van afkomst.

Sociale onveiligheid komt vaker voor dan werkgevers denken, zegt Sharita Boon, commercieel directeur by DPG Recruitment. "Het is naïef om te denken dat het bij jou niet gebeurt of kan gebeuren. Het is belangrijk om actief te onderzoeken of en waar dit speelt en dit structureel te onderzoeken. Als je niet weet wat er wat er aan hand is, kun je er ook niets aan veranderen."

Dat veel bedrijven er nog niets aan doen, blijkt wel uit de cijfers. 14 procent van de respondenten uit de Discriminatie Arbeidsmonitor zegt dat het management geen aandacht heeft voor sociale veiligheid op de werkplek. In 28 procent van de gevallen volgt na een vervelende ervaring geen melding hogerop of wordt er geen actie ondernomen.

Wet verplicht om een discriminatievrije werkomgeving te creëren

Het College van de Rechten van de Mens ziet discriminatie als een probleem dat niet zo maar verdwijnt. Mede doordat het niet alleen voorkomt in contact met een leidinggevende of collega's. "Het komt ook veel voor door contact met externen zoals klanten. Zoiets lost zich niet vanzelf op. Daarom is er een gericht beleid nodig, dat ingaat op alle specifieke onderdelen waar het kan voorkomen."

Als je dat niet doet, voldoe je niet aan verplichtingen als werkgever, zegt Rakraki. "Een werkgever heeft de plicht om discriminatie tegen te gaan. Dat is niet alleen wettelijk verplicht, maar valt ook onder goed werkgeverschap." Maar hoe daarvoor te zorgen is niet altijd duidelijk, zegt Rakraki. "In de gelijkebehandelingswetgeving staan verplichtingen voor werkgevers om bijvoorbeeld seksuele intimidatie tegen te gaan, maar daar zijn niet alle werkgevers van op de hoogte. Het is dus belangrijk dat je je als werkgever, bestuurslid of manager hierin verdiept."

Boon ziet dat veel bedrijven sociale veiligheid wel op de agenda hebben staan, maar bijvoorbeeld geen beleid of processen hebben ingericht. "Een meldpunt inrichten met een vertrouwenspersoon is niet zo moeilijk. Maar het moet wel werken, als niemand zich veilig genoeg voelt om erover te praten of het meldpunt überhaupt niet bekend is, maakt niemand er gebruik van. Blijf als werkgever investeren in een veilige werkomgeving."

Rakraki: "Werknemers moeten zich überhaupt veilig genoeg voelen om discriminatie of ander ongewenst gedrag op de werkvloer aan te kaarten, dat vraagt wat van je werkcultuur."