Een succesvol bedrijf oprichten gaat met vallen en opstaan. Gelukkig zijn er tal van boeken over ondernemen die je verder kunnen helpen. In de gouden leestip vertellen ondernemers over het boek dat ze het meest heeft gebracht. Deze week Enver Loke, medeoprichter van chocolademerk Chocolatemakers.

  • Ondernemer: Enver Loke
  • Bedrijven: Chocolatemakers
  • Leestip: Handboek Spiegelogie van Willem de Ridder

Het begon tien jaar geleden met de droom om chocola te maken. Inmiddels hebben Enver Loke en Rodney Nikkels de hele productieketen, van cacaoboon tot chocoladereep, in eigen hand. Het welzijn van mens en milieu staat daarbij centraal. Zo reisden de chocolademakers af naar Spanje, Italië, India en de VS, om afgedankte machineonderdelen te verzamelen en nieuw leven in te blazen.

De cacao uit de Dominicaanse Republiek komt per zeilschip naar Amsterdam. En in Peru opende de betrokken boerencoöperatie een eigen fabriek, om meer waarde aan de cacaobonen te kunnen toevoegen. Behalve leverancier is de coöperatie ook mede-eigenaar van de fabriek in Amsterdam.

Waarom heb je dit boek als gouden leestip gekozen?

"De auteur is een kunstenaar die op een lichtvoetige en kleurrijke manier een wereld schetst die anders is dan je dacht. Je kunt doen en laten wat je wilt, als je eerlijk kijkt hoe je in elkaar zit. Het uitgangspunt is dat je als mens perfect bent zoals je bent. De omgeving en maatschappij maken dat je denkt dat je anders moet worden."

Kun je je aan de druk van je omgeving onttrekken?

"Je kunt de omgeving naar je eigen hand zetten. Mensen om je heen werken als spiegels. De Ridder moedigt mensen aan om een fanclub voor zichzelf op te richten, waarin ze ook fan zijn van de andere leden. Iedereen is dus fan van elkaar en wordt onderdeel van de wens of droom van de anderen. Doordat je elkaar stimuleert, kan die droom werkelijkheid worden."

“Ik ben twee of drie keer het proces van het boek doorgegaan, waarin ik mezelf afvroeg of ik nog genoeg deed waar ik goed in ben.”
Enver Loke, ondernemer

Hoe heb je dat toegepast in jouw bedrijf?

"Toen Rodney en ik tien jaar geleden een chocoladefabriek wilden bouwen, hadden we geen voorkennis of ervaring. We zijn gewoon begonnen. Ondernemen is altijd gedoe, er zijn eindeloze administratieve stromen, regels waar je aan moet voldoen en personeel dat je moet aansturen. Ik dacht dat ik manager was, en ben er nu geen. Ik was geen chocolademaker, en ben dat nu wel."

Verandert je spiegelbeeld door de jaren heen?

"Je ontkomt er niet aan dat je als ondernemer alle kanten op wordt geduwd. Het is niet voor niets dat weinig bedrijven na tien jaar nog door de oprichter worden geleid. Ik ben twee of drie keer het proces van het boek doorgegaan, waarin ik mezelf afvroeg of ik nog genoeg deed waar ik goed in ben. Inmiddels heb ik de dagelijkse leiding van het bedrijf grotendeels overgedragen en heb ik de ruimte om oude ideeën en projecten op te pakken."

Aan wie zou je het boek aanraden?

"Aan iedereen die zelfkennis en zelfontwikkeling belangrijk vindt. Je hoeft geen ondernemer te zijn om dit boek te lezen of er iets aan te hebben."