Verre blikken op de horizon, wereldwijze gesprekken met de bemanning en de zilte zeelucht opsnuiven onder de sterren: meevaren op een vrachtschip ademt ruigheid en romantiek. En het kan nu ook als passagier, voor wie liever geen vakantievlucht pakt. Een grootschalig alternatief voor het vliegtuig is het vrachtschip echter nog niet.

Het klinkt cliché, maar bij het Vlaamse bedrijf CptnZeppos is de reis daadwerkelijk de bestemming. Sinds april vorig jaar verhuurt oprichter Joris van Bree leegstaande kajuiten (slaapverblijven voor één of meerdere personen) van rederijen aan maximaal twaalf passagiers per vaart. Daar hebben inmiddels zo'n honderd mensen gebruik van gemaakt.

In acht dagen kun je rondreizen van Antwerpen naar Finland, in twee weken van Antwerpen naar New York en in 41 dagen van Rotterdam naar Sri Lanka. Reizigers mogen mee op containerschepen, schepen met containers en 'rollend materieel' (treinen, bulldozers, vrachtwagens) en schepen die bulk vervoeren (kolen, staal en graan). Gas- en olietankers nemen uit veiligheidsoverwegingen geen passagiers mee.

“De belangstelling voor authentieke vakantie-ervaringen neemt al jaren toe.”
Jan van der Borg, KU Leuven

Voor een richtprijs van 100 euro per nacht krijg je een kajuit en drie maaltijden per dag. Ook is er aan boord een fitnessruimte, meestal een sauna en soms een zwembad. Toch is de reis volgens Van Bree niet te vergelijken met een cruise. "Onze passagiers houden van zeeën en oceanen, maar niet van entertainment en massa's volk."

'Back to basics is populair'

Toerisme-experts zien de vrachtschipvakantie als nicheproduct. "De belangstelling voor authentieke vakantie-ervaringen neemt al jaren toe", zegt Jan van der Borg, hoogleraar Toerismemanagement aan de KU Leuven. "Op een vrachtschip kun je kaarten met de crew en 's nachts naar de sterren kijken."

"Er zullen zeker mensen zijn die dit eens willen ervaren", zegt ook Bas Hillebrand, hoogleraar Marketingmanagement en Innovatie aan de Radboud Universiteit. Meevaren op een vrachtschip lijkt hem geen concurrentie voor een cruise, omdat toeristen op een vrachtschip een andere ervaring hebben dan op een cruiseschip, waardoor het ook een ander type mens zal aanspreken.

Eke Eijgelaar, onderzoeker aan Breda University of Applied Sciences, denkt dat een reis per vrachtschip interessant kan zijn voor avonturiers met een flinke geldbuidel, of werkende mensen op een sabbatical. "Een beetje back to basics is tegenwoordig weer populair."

Versimpelen van bus- en treinticket

Jeppe Bijker, oprichter van routeplanner Green Tickets, is bekend met CptnZeppos. Green Tickets moet het boeken van een internationaal bus- of treinticket net zo simpel maken als het boeken van een vliegticket. Vorig jaar organiseerde Bijker een zeilreis naar de klimaatconferentie in Chili, die door protesten werd verplaatst naar Madrid. "Een groot aantal deelnemers van Sail to the COP is teruggekeerd per vrachtschip, een aantal zelfs met CptnZeppos."

Hoewel Green Tickets zich vooralsnog op Europa richt, passen verdere reizen per vrachtschip zeker in het aanbod. "Op dit moment is dat het enige duurzame(re) alternatief voor trans-Atlantische vluchten. Op zeilen na dan, maar dat duurt een stuk langer en er zijn (nog) geen zeilende lijndiensten."

Karel de Boer van Fair Ferry is daar wel mee bezig. Hij wil de technologie van wedstrijdzeilboten toepassen in passagierszeilschepen. "Als dat lukt, kan een zeilschip even snel worden als een vrachtschip. Dan ben je in een week van Rotterdam of Antwerpen in de VS, zonder brandstof. Dat is een stuk sneller dan de vijftig dagen die het nu duurt met een traditioneel zeilschip."

Tot die tijd kunnen mensen bij Fair Ferry een reisje op zo'n traditioneel zeilschip (tallship) boeken. In tegenstelling tot CptnZeppos, waar passagiers niet mogen meehelpen aan boord, is dat bij Fair Ferry juist de bedoeling. "Ze hijsen samen de zeilen en houden 's nachts de wacht. Achteraf blijkt dat mensen het samenwerken met onbekenden bijna nog leuker vonden dan de bestemming."

Alles beter dan vliegen

Een reis bij Fair Ferry is nog iets duurder dan bij CptnZeppos. In vijf dagen naar Londen, inclusief alle maaltijden en overnachtingen, kost krap 1.000 euro. Dat komt volgens De Boer omdat de schepen aan strenge eisen moeten voldoen en er relatief veel bemanning meegaat. Voor ongeveer datzelfde bedrag ga je met CptnZeppos in acht dagen van Antwerpen naar Finland en terug. In elf of twaalf dagen per vrachtschip van Antwerpen naar Sint-Petersburg en terug via Finland kost zo'n 1.800 euro.

Ook de reizen van CptnZeppos zullen niet voor elke portemonnee toegankelijk zijn, zeker in vergelijking met vliegtickets. Maar die zijn ook veel te goedkoop, zegt Bijker: "Als je de eerlijke prijs van een vliegticket zou uitrekenen, inclusief een belasting op kerosine en de klimaatimpact, is het verschil al een stuk kleiner. En aangezien de vrachtschepen toch gaan, voeg je als passagier nauwelijks extra CO2-uitstoot toe."

“Je houdt door mee te varen veel minder een vervuilende industrie in stand dan bij vliegen.”
Jeppe Blijker, Green Tickets

Toch denkt Bijker niet dat meevaren vliegen al kan vervangen. "De capaciteit is zeer beperkt en er zijn weinig beschikbare data. Tegelijkertijd verdienen rederijen hun geld met de vracht, niet met de passagiers. Je houdt daardoor veel minder een vervuilende industrie in stand dan bij vliegen."

Eijgelaar plaatst daar nog wel een kanttekening bij: "Als mensen met zo'n vrachtschip alleen een heenreis naar een verre bestemming boeken, en terug vliegen, is het niet meer zo duurzaam."