De 'rijkste vrouw van Afrika' is aangeklaagd voor witwassen, verduistering en fraude met overheidsgeld. Via Nederlandse brievenbusmaatschappijen zou ze honderden miljoenen euro's hebben weggesluisd uit Angola. Een profiel van Isabel dos Santos.

"We horen vooral verhalen over wat er fout is in Afrika, maar we horen niet genoeg over wat er goed is. Een van de dingen die ik graag doe is promoten wat er goed is aan Afrika", zei Isabel dos Santos in een interview.

De afgelopen tijd gaat dat niet zo lekker, want Dos Santos ligt onder vuur. Honderdduizenden documenten uit haar interne administratie kwamen in handen van journalisten waarna wereldwijd werd bericht over haar zelfverrijking. Wie is deze vrouw?

Champagne uit Londen en een kerstboom uit New York

Vanaf haar zesde woonde Dos Santos in het presidentiële optrekje van Angola. Haar vader, José Eduardo Dos Santos was van 1979 tot 2017 de leider van het Afrikaanse land. Tijdens zijn studie in de Sovjet-Unie ontmoette hij zijn eerste (Russische) vrouw, met wie hij dochter Isabel kreeg.

Ondanks de socialistische inslag ging het er binnen de paleismuren niet bepaald sobertjes aan toe. Er werd onder meer een kerstboom uit New York ingevlogen en voor een half miljard dollar aan champagne uit Londen. Een groot contrast met het dagelijkse leven in een land waar de meeste mensen van een paar dollar per dag moeten rondkomen.

Dos Santos studeert elektrotechniek aan het prestigieuze King's College in Londen. Daar ontmoet ze haar toekomstige man, Sindika Dokolo, een kunstverzamelaar en de zoon van een Congolese miljardair en een Deense moeder.

Isabel dos Santos en haar man Sindika Dokolo in 2018.

Eiland in vorm van een zeepaardje en luxeoptrekje in Monte Carlo

Halverwege de jaren negentig keert ze terug naar Angola. De Miami Beach Club in hoofdstad Luanda is haar eerste bedrijf. Het is de start van een imperium, waarbij Dos Santos maximaal gebruikmaakt van haar vaders macht.

Ze bouwt gestaag aan een riante berg eigendommen, die zich uitstrekken over de hele wereld, onderzocht The New York Times. Van een eiland in de vorm van een zeepaardje in Dubai tot een jacht van 35 miljoen dollar (ongeveer 31,73 miljoen euro) en luxe optrekjes in Londen, Lissabon en Monte Carlo.

Ze begeeft zich onder 's werelds rijksten, en werd gefotografeerd met beroemdheden als Paris Hilton en Nicole Scherzinger. Inmiddels heeft ze een geschat vermogen van zo'n 2,1 miljard dollar, volgens Forbes.

Chris Tucker, Nicole Scherzinger, Isabel dos Santos, Paris Hilton en Chris Zylka bij het Filmfestival van Cannes in 2018

Wijdverbreid systeem van nepotisme

Toen in 2002 de 27-jaar durende burgeroorlog in Angola op z'n einde kwam, groeide de economie explosief. Met het geld kwam ook de omkoperij. Op de corruptie-index van Transparency International staat het land op plekje 146 (helemaal achteraan op plek 180 staat Somalië, en op de eerste plek Nieuw-Zeeland).

Dos Santos pikt ook wat graantjes mee. Ze wordt aandeelhouder in de diamantindustrie - die ook de befaamde 'bloeddiamanten' delven - krijgt een belang in de eerste en grootste telecomprovider van Angola, wordt eigenaar van een nieuwe Portugese bank en doet goede zaken in de cementindustrie. Stuk voor stuk lijkt een wijdverbreid systeem van nepotisme dé succesfactor in haar carrière.

Al in 2013 publiceerde zakenblad Forbes een kritisch stuk over de Afrikaanse "prinses". Het "papa's kindje" zou haar vermogen hebben vergaard omdat haar vader een goed woordje voor haar deed, of omdat buitenlandse bedrijven graag zaken wilden doen in Angola en niet om haar heen konden.

Isabel dos Santos met de Russische vicepresident Dmitry Kozak vlak voor een ontmoeting van president Vladimir Poetin en afgevaardigden van bedrijven.

139 bedrijven over de hele wereld

In 2016 werd Dos Santos door haar vader benoemd als de hoogste baas van het Angolese staatsoliebedrijf Sonangol. Dat bedrijf is tevens de belangrijkste inkomstenbron voor het land.

Volgens de gelekte documenten waarover Trouw als eerste berichtte, had Dos Santos in 2019 139 bedrijven samen met haar man. Hiervan zijn 81 gevestigd in Angola, 17 in de voormalig koloniale macht Portugal en 9 in Nederland.

Dos Santos was de gedoodverfde opvolger van haar vader. Maar in 2017 wordt hij na 38 jaar op de presidentszetel opgevolgd door João Lourenço.

Angola wil 1 miljard dollar terug

Verwacht werd dat de nieuwe president de familie Dos Santos met rust zou laten. Maar dat loopt anders. Datzelfde jaar nog ontslaat hij Isabel als directeur van het staatsoliebedrijf, haar broer wordt aangeklaagd voor fraude en op Oudejaarsdag werden de banktegoeden van haar bevroren. Het land wil 1 miljard dollar van haar terug.