Opdrachten weigeren als freelancer kan eng zijn. Je weet immers nooit of je straks nog genoeg werk hebt. Toch kan het juist lonen om zo nu en dan nee te zeggen.

Toen wetenschapsjournalist Jop de Vrieze elf jaar geleden begon met freelancen nam hij elke klus aan die er op zijn pad kwam. "Of het nu om een persbericht of correctiewerk voor een uitgever ging. Ik deed het allemaal", zegt hij.

Dat de Vrieze als beginnend freelancer geen opdrachten durfde te weigeren is niet zo gek. Als zzp'er zonder vast inkomen weet je immers nooit zeker of je de komende maanden wel genoeg werk zult hebben. Alle klussen aannemen die zich voordoen, voelt dan een stuk veiliger.

Volgens ZZP Barometer zijn freelancers bovendien bang om opdrachtgevers kwijt te raken. "Nee zeggen tegen een opdrachtgever betekent misschien ook wel nee zeggen tegen opdrachten in de toekomst", zo staat er in een artikel op de website.

'Nee' is ook een goede onderhandelingstactiek

Toch levert af en toe een nee verkopen je op de lange termijn meer op. "Het is zelfs een belangrijk onderdeel van het onderhandelen", zegt onderhandelcoach Jeanette de Haas. Sinds 2011 geeft ze trainingen in onderhandelen aan ondernemers. "Opdrachtgevers kunnen je bijvoorbeeld een klus aanbieden voor een heel laag tarief", zegt ze.

“Op het moment dat iemand niet aan de voorwaarden kan voldoen die jij nodig hebt om je werk te kunnen doen, kun je een opdracht dus beter weigeren.”
Jeanette Haas, onderhandelcoach

Ze raadt het af om daarin mee te gaan. Al is het alleen maar omdat je beter consistent kunt zijn wat betreft je tarieven. "Stel je voor, twee van je klanten komen elkaar tegen en ze komen erachter dat de een veel meer betaalt dan de ander", zegt ze. "Dit komt onprofessioneel over en kan je in de problemen brengen."

Kwaliteit bewaken

Nog belangrijker is volgens de Haas dat je als ondernemer een bepaalde kwaliteit wilt kunnen garanderen. "Op het moment dat iemand niet aan de voorwaarden kan voldoen die jij nodig hebt om je werk te kunnen doen, kun je een opdracht dus beter weigeren."

Daarbij is het volgens Haas wel belangrijk dat je de klant goed uitlegt waarom je de klus niet aanneemt. "Leg uit waarom je een bepaalde prijs hanteert", tipt ze. Vervolgens kunnen er twee dingen gebeuren. Of de klant haakt af en zoekt iemand anders, maar het kan ook zijn dat hij of zij met je in gesprek gaat over de voorwaarden.

“Periodes waarin er minder werk is, horen er nu eenmaal bij als je freelancer bent.”
Jop de Vrieze, freelancejournalist

De Haas: "Vaak rolt er dan een opdracht uit waar je wel in kunt vinden." Als een opdrachtgever toch niet met je in zee gaat, is het niet nodig om daarover te piekeren. "Dit betekent dat jullie toch geen match waren. De klant gelooft namelijk niet in jouw manier van werken en het prijskaartje wat daar aan hangt."

Te veel doen kan ook nadelen hebben

De Vrieze is inmiddels doorgewinterd freelancer. Samen met zijn collega's van Bureau Wibaut schreef hij zelfs een survivalgids voor freelancers. Tegenwoordig weigert hij zo'n 30 procent van de opdrachten die hem worden aangeboden.

Niet alleen omdat ze slecht betalen, maar ook omdat bepaalde klussen hem gewoon niet liggen. "Er was een tijd dat ik heel veel verschillende opdrachtgevers tevreden probeerde te houden", legt hij uit. "Ik schreef heel veel verschillende stukken. Ook over onderwerpen die me eigenlijk niet lagen."

“Ik schreef heel veel verschillende stukken. Ook over onderwerpen die me eigenlijk niet lagen.”

Ironisch genoeg begon hij juist door alles aan te nemen opdrachtgevers te verliezen. "Omdat ik te veel verschillende dingen deed, was niet alles even goed", legt hij uit. Sinds hij selectiever is, gaat het een stuk beter. Door niet meer alles aan te nemen ontstond er ruimte om langer research te doen naar één onderwerp en zich hierin te specialiseren.

"Door me meer op één onderwerp te focussen ging ik me met mijn journalistieke werk onderscheiden", legt de Vrieze uit. "Daardoor kon ik soms meer geld vragen, maar kreeg ik vooral meer kansen om mooie stukken te schrijven. Daar haalde ik dan weer heel veel plezier uit."

Tevreden klant, meer leuke opdrachten

Klussen weigeren wanneer je omkomt in het werk is een stuk makkelijker dan wanneer je het wat rustiger hebt. Maar ook in dat soort periodes is het volgens de Vrieze belangrijk om kritisch te blijven.

"Periodes waarin er minder werk is, horen er nu eenmaal bij als je freelancer bent", zegt hij. Ook de Haas is ervan overtuigd dat het soms loont om even te wachten tot er een klus voorbij komt die écht bij je past. "Wanneer jij je werk vol overgave doet, leidt dit ook tot meer tevreden klanten. Dat kan weer leiden tot meer leuke opdrachten."