Op straat geldt niet alleen het recht van de sterkste. Alleen de meest vindingrijke, flexibele en proactieve kinderen redden het, zo merkte de Belgische Arnoud Raskin toen hij een zomer in Colombia werkte met straatkinderen. "Hier zouden managers een hoop van kunnen opsteken", dacht hij.

En dus ontwikkelde hij met zijn organisatie StreetWiZe leiderschapstrainingen aan de hand van de kwaliteiten van deze 'kampioenen' van de straat. Met de opbrengst financiert hij Mobile School, een rijdende school voor straatkinderen wereldwijd.

Als student industrieel ontwerpen vertrok je voor een zomer naar Colombia. Daar kwam je voor het eerst in contact met straatkinderen. Niet veel later ontwierp je de Mobile School, een trekkarretje met uitschuifbare borden. Twintig jaar later werk je nog steeds met straatkinderen. Wat raakt je zo in deze kinderen?

"Voordat ik voor eerst naar Colombia vertrok, had ik een bepaald beeld bij straatkinderen. Ik dacht dat kinderen die leefden in zulke totale armoede wel behoeftig en hulpeloos zouden zijn. Maar toen ik met deze kinderen in aanraking kwam, zag ik dat sommige van hen juist enorme vindingrijke overlevers zijn."

"Als straatkind leef je in permanente onzekerheid en de concurrentie op straat is moordend. Een plek om te slapen of eten: niets is vanzelfsprekend en voor alles moet je vechten. Ik heb gezien dat veel kinderen die op straat terechtkomen het niet redden."

Over welke eigenschappen moet je beschikken om het wél te redden?

"Je moet allereerst een positieve focus hebben. Dat wil zeggen dat je de mogelijkheden die zich voordoen ziet en daar ook gebruik van maakt. Ten tweede moet je wendbaar zijn. Je leeft in voortdurende onzekerheid en moet je dus voortdurend aan nieuwe omstandigheden kunnen aanpassen. Ten derde is creativiteit en vindingrijkheid essentieel."

"Wanneer je niets hebt, is het zaak om creatief om te gaan met de weinige middelen die er wél zijn. De laatste kwaliteit waar veel kampioenen van de straat over beschikken noemen wij cooperative competition. Dat houdt in dat je weet wanneer je moet samenwerken, maar ook wanneer je juist moet concurreren. Oftewel, weten wanneer je het gevecht aan moet gaan of wanneer je juist de samenwerking op moet zoeken."

Kun je een voorbeeld geven van die vindingrijkheid?

"Jazeker. Een aantal jaar geleden leerde ik in Guatemala een jongen kennen die in de stad Antigua overleefde door flyers voor pizzeria's uit te delen aan toeristen. Voor elke toerist die via hem het restaurant binnenkwam, kreeg hij geld. Een populair baantje, er was dus veel concurrentie."

"Wat deed die jongen? Die is als een gek talen gaan leren. Op een gegeven moment sprak hij twaalf talen vrij goed. Hij bleek een enorme talenknobbel te hebben, want hij leerde het gewoon allemaal op straat door met toeristen te praten. Die toeristen vonden het heel leuk dat ze in hun eigen taal werden aangesproken. Zo haalde die jongen de ene na de andere toerist het restaurant binnen."

Zou elke ondernemer ook over deze vier competenties moeten beschikken?

"In principe wel. Maar ook van medewerkers met een vaste baan binnen een bedrijf wordt steeds meer verwacht dat ze zich deze vaardigheden eigen maken. De arbeidsmarkt verandert in rap tempo. Op al die veranderingen moet je snel kunnen inspelen. En ook creativiteit wordt als een steeds belangrijkere vaardigheid gezien."

"Eigenlijk beschikken de meeste medewerkers wel in meer of mindere mate over deze vaardigheden. Het probleem is alleen dat ze vaak een beetje weggezakt zijn. Als je een vast contract en elke maand een salaris hebt, verlies je namelijk aan creativiteit en wendbaarheid. Wanneer er minder op het spel staat, worden deze vaardigheden minder geactiveerd. In onze trainingen activeren we deze skills weer."

Hoe doen jullie dat precies?

"Door mensen kennis te laten maken met een andere mindset. In bedrijven kijken veel mensen naar wat er niet goed gaat. Wij laten tijdens onze training zien dat je de situatie beter kunt accepteren zoals die is, om vervolgens binnen die situatie nieuwe kansen te ontdekken."

Straatkinderen beschikken over unieke vaardigheden. De Mobile School biedt dan ook uniek onderwijs. Toch?

"Traditioneel onderwijs is voor deze kinderen te gestructureerd. Wij focussen daarom op zaken als zelfvertrouwen, eigenwaarde en identiteit. Wij geloven dat ze hierdoor beter beslissingen kunnen maken die bepalend zijn voor de rest van hun leven."