Larry Page en Sergey Brin, de twee mannen die Google halverwege de jaren negentig oprichten, doen een stapje terug bij het moederbedrijf van de techgigant, Alphabet. Page en Brin laten een enorm bedrijf achter dat gebouwd is op hun idealen: vrijheid, creativiteit en innovatie. Maar staan die idealen nog overeind en zal dit na hun vertrek zo blijven?

's Werelds meestgebruikte zoekmachine begint in 1996 als een onderzoeksproject. Page en Brin studeren allebei Computerwetenschappen aan de gerenommeerde Stanford University wanneer ze de eerste versie, genaamd BackRub, van hun inmiddels wereldberoemde zoekmachine beginnen.

Een jaar later wordt de naam gewijzigd naar Google, een woordspeling op het woord 'googol', een wiskundige term voor een één met honderd nullen. Gesponsord door onder anderen Amazon-oprichter Jeff Bezos heeft het bedrijf een startkapitaal van een miljoen dollar (900.000 euro). Met het geld kan het bedrijf een garage kopen in Menlo Park, de eerste uitvalsbasis van Google.

20 procentregel om innovatie en creativiteit te stimuleren

Vanaf het begin proberen de twee oprichters een bedrijfscultuur te creëren die bekendstaat om openheid en innovatie. Page en Brin beginnen in 1999 met hun bekende TGIF-ontmoetingen (Thank God It's Friday). Een bijeenkomst waarbij alle werknemers in gesprek kunnen gaan met leidinggevenden over toekomstzaken, maar ook over zorgen binnen het bedrijf. Het duo zorgt er dan ook voor dat ze bij alle TGIF's aanwezig zijn.

Naast de transparantiecultuur die de twee verschaffen met de open vergaderingen op vrijdag, introduceren ze de 20 procent-regel. "We moedigen onze werknemers aan om, naast hun normale projecten, 20 procent van hun tijd in nieuwe ideeën te steken waar hij of zij van denkt dat Google er het meest van kan profiteren", leggen Brin en Page uit over de werkwijze in een brief naar potentiële investeerders voor de beursgang van Google in 2004.

"Hiermee geven we ze de macht om creatiever en innovatiever te zijn. Veel van onze technologische ontwikkelingen zijn hieruit voortgekomen", aldus Page en Brin.

Uit deze werkwijze rollen onder meer emaildienst Gmail, advertentienetwerk AdSense en Google Talk (inmiddels opgegaan in Google Hangouts). Mede door het succes van de door Page en Brin gecreëerde bedrijfscultuur van openheid en creativiteit groeit Google uit naar bedrijf met een omzet van 40,3 miljard dollar in het derde kwartaal van 2019.

Sergey Brin (links) en Larry Page op de foto in het hoofdkwartier van Google in 2003 (Foto: Getty Images)

Ethos van openheid onder vuur

Maar het door Page en Brin zorgvuldig opgebouwde ethos van interne transparantie en innovatie ligt de afgelopen jaren onder vuur. In november 2018 gaan duizenden Google-medewerkers de straat op na een publicatie in The New York Times over seksueel misbruik binnen de techgigant. Ook nemen de spanningen tussen management en werknemers toe vanwege samenwerkingen met het Amerikaanse ministerie van Defensie en de Chinese overheid.

"Google is beroemd geworden vanwege de cultuur van het bedrijf, maar in werkelijkheid halen we niet eens het minimumniveau voor respect, gerechtigheid en eerlijkheid voor iedere persoon hier", zegt een Google-medewerker tegen The New York Times bij een demonstratie in november 2018.

De spanningen nemen toe wanneer Google in november 2019 vier kritische medewerkers ontslaat. De medewerkers zijn volgens Google de laan uitgestuurd wegens het lekken van data van collega's, maar werknemersbond Tech Workers Coalition claimt dat de vier worden ontslagen omdat ze collega's aanmoedigen zich uit te spreken tegen het beleid van Google. "De ontslagen zijn bedoeld om Google-werknemers bang te maken, laat dat niet gebeuren", schrijft de vakbond in een tweet.

Als reactie op het groeiende conflict tussen het management van Google, waar Sundar Pichai sinds 2015 aan het hoofd staat, schakelt de techgigigant consultancybureau IRI Consultants in. Het bureau specialiseert zich in het weren van vakbonden binnen bedrijven. De reactie van Google op de demonstraties wordt door veel mensen gezien als onderdeel van de afbladdering van de cultuur van openheid binnen het bedrijf.

Oprichters komen nog zelden bij TGIF-ontmoetingen

Na de demonstraties in 2018, die 'de walkout' genoemd worden, worden Page (op dat moment CEO van Google-moeder Alphabet) en Brin (president van Alphabet) steeds minder vaak in het openbaar gezien. Ook zijn de twee volgens techsite CNET na de demonstraties zelden nog bij TGIF-ontmoetingen te vinden.

De open cultuur van de oprichters van Google krijgt afgelopen maand nog een verdere knauw wanneer Google-topman Pichai aankondigt te gaan snijden in de TGIF-ontmoetingen. Pichai zegt hiervoor te kiezen, omdat er steeds nieuws uit de ontmoetingen gelekt wordt.

Daarnaast zal het format ook veranderen, van open vergaderingen waar vragen gesteld kunnen worden en openlijk gediscussieerd wordt, naar meer productgerelateerde TGIF's. Minder openheid, minder innovatie, de twee onderdelen waar het voor Brin en Page mee begon.

De twee Google-oprichters in hun beginjaren bij het miljardenbedrijf (Foto: Getty Images)

Page en Brin blijven ondanks afscheid betrokken bij Google

Dinsdag kondigden de oprichters aan een stapje terug te doen bij moederbedrijf Alphabet. "Vandaag, in 2019, als het bedrijf een persoon was, zou het een jonge volwassene van 21 jaar zijn en het zou tijd zijn om het nest te verlaten", schrijven de twee in een blogpost. Google-topman Pichai zal doorstromen naar de functie van CEO van Alphabet.

Met Pichai als hoofd van Alphabet en de oprichters verder uit beeld zouden de bouwstenen van wat begon als een afstudeerproject zomaar verder uit beeld kunnen raken.

Of dit daadwerkelijk gaat gebeuren, is nog maar de vraag. Ondanks het vertrek blijven de twee oprichters nog wel betrokken bij Google. Ze blijven onderdeel van de raad van commissarissen van Alphabet en hebben samen een controlerend belang in het bedrijf, doordat ze extra stemrechten op hun aandelen hebben. "We zijn zeer toegewijd aan Google en Alphabet en blijven actief betrokken als bestuursleden, aandeelhouders en medeoprichters", sluiten de twee oprichters hun blogpost af.