Je komt ze overal tegen: Nederlandse ondernemers in het buitenland. Waarom zijn ze ooit met de noorderzon vertrokken en is het gras echt zo veel groener aan de overkant? Deze week: Marnix ten Kortenaar die na een schaatscarrière zijn uitvinding de zeezoutbatterij perfectioneert in Israël.

We willen allemaal een Tesla voor de deur, zegt wetenschapper en oud-schaatser Marnix ten Kortenaar, het liefst eentje die in één seconde optrekt, we willen - nee moeten - allemaal zonnepanelen op ons dak en van het gas af; maar wat gebeurt er als miljoenen Nederlanders 's avonds hun elektrische apparaten willen opladen?

Ten Kortenaar: "Dan zegt de netwerkbeheerder: 'Sorry, ik kan al die zonnestroom niet opslaan, je koopt maar een accu of wacht maar even tot we het wel kunnen.' Voor dat laatste moet Nederland greppels gaan graven, zwaardere stroomkabels plaatsen en miljarden investeren, legt Ten Kortenaar uit. "Veel windenergie en zonne-energie moet dus ergens worden opgeslagen en de batterijen die daar nu voor op de markt zijn volstaan niet. Ze zijn nog te duur, niet schoon genoeg, beperkt recyclebaar en niet volledig kunnen worden leeggeladen. Ook kunnen ze niet buiten in de kou of warmte worden gebruikt en gaan ze niet lang genoeg mee. De hernieuwbare energie die we dus op kunnen wekken gaat voor een deel verloren of we halen de duurzame doelstellingen niet, en dat is niet nodig."

“Wat gebeurt er als miljoenen Nederlanders 's avonds hun elektrische auto willen opladen?”
Marnix ten Kortenaar

Marnix ten Kortenaar vertrok met zijn gezin naar Jeruzalem in Israël en werkt daar in zijn tweede bedrijf Dr Ten aan toegepaste innovatieve procesontwikkeling, en zijn focus ligt bij een slimme batterij voor de opslag van hernieuwbare energie. Zijn kinderen gaan naar de Engelse school en zijn vrouw mist het Nederlandse familieleven een beetje. Daar staat tegenover dat het negen maanden per jaar fantastisch weer is en het leven er in het land van de Bijbel vurig wordt geleefd, zegt de fysicus.

Schaatsuitvindingen en Willie Wortel-advies

Ten Kortenaar is gepromoveerd fysisch chemicus en studeerde in 1994 af op het onderwerp non-lithium autobatterijen. "Ik had een loopbaan in de schaatssport. Tijdens het schaatsen was ik ook al bezig met uitvinden. Een schaatsbaan zonder dat daar ijs voor nodig is, bijvoorbeeld. Na enkele jaren te hebben gewerkt voor bedrijven als Essent, FrieslandCampina en DSM ben ik voor mezelf begonnen. Eerst als adviseur, een soort Willie Wortel, toen ook zelf in de ontwikkeling van opslag van energie."

“In Israël praten mensen net zo makkelijk over de terugkeer van de messias als over een voetbalwedstrijd.”
Marnix ten Kortenaar

"Toen ik in 2008 in Afrika was, dacht ik: deze mensen hebben een goede opslagbatterij nodig. Batterijen van lithium kun je niet helemaal leegladen en ze kunnen ook niet in de zon liggen. Mijn focus ligt bij het ontwikkelen van deze superzuinige, schone en efficiënte batterijen die voor iedereen beschikbaar zijn."

Ten Kortenaar onderzoekt hoe zijn zeezoutbatterij na eerste proefproducties op grote schaal kan worden geproduceerd en ingezet. Daarvoor werkt hij nauw samen met het ministerie, lokale overheden, grote bedrijven en de Europese en Nederlandse overheid. Het ontwikkelen van de batterij kostte jaren labwerk, onder andere gesubsidieerd door het ministerie en in samenwerking met de TU Delft en Universiteit Twente. Het is belangrijk dat er snel een oplossing komt voor de opslag van overtollige, hernieuwbare energie, aldus de wetenschapper, want Nederland beweegt naar een gasloze leefomgeving met veel zonne-energie.

"Netbeheerders in Nederland kunnen nu al de stroom van zonneparken niet aan. De energieopslagbusiness is nu op z'n hoogtepunt. Als dit zo doorgaat gaan we na de koppeling tussen batterijen, elektronica en ICT massaal via internet stroom bestellen of opslaan. Eén megawatt, morgen bezorgd, bijvoorbeeld. Die stroom moet je dan wel opslaan in een batterij om die te kunnen verkopen."

Israëli's hebben totale open blik

Waarom Ten Kortenaar in Jeruzalem werkt? Een van de redenen zijn de materialen. Die komen uit Israël, China, Duitsland en Nederland. Wie koper verwerkt, moet bij een kopermijn werken en dus zit Dr Ten in Israël, en onderzoekt het vestigingen in Duitsland en China. Naast logistieke redenen is Israël een fantastisch land voor ondernemers in hightech en chemie, zegt Ten Kortenaar. "Ze hebben hier een hands-on mentaliteit en een vrije en open blik. Er is snel duidelijkheid, mensen werken en denken snel. Sommige mensen denken dat hier alleen heibel is tussen Joden en Palestijnen, maar men vergeet dat twintig procent van de bevolking hier als niet-Jood prima in vrede samen leeft en werkt."

."

“In Nederland zijn we toch een beetje grijze muizen.”
Marnix ten Kortenaar

In Israël praten mensen net zo makkelijk over de terugkeer van de messias als over een voetbalwedstrijd. Dat maakt het leven daar interessanter, diepgaander en boeiender, zegt Ten Kortenaar.

'Musk verdient geen innovatieprijs'

"In Nederland zijn we toch een beetje grijze muizen. We hebben een kader, je moet zo normaal mogelijk doen, je aanpassen, dat tachtig jaar volhouden en dan vertrek je weer. In Israël gebeurt van alles, mensen spreken zich uit en weten wie ze zijn. Ook kan men beter met het onverwachte omgaan, altijd is er dat vertrouwen op het onzichtbare. Dat maakt het een fantastisch land, maar ik ben ook graag in Nederland."

De zeezoutbatterij van chemiebedrijf Dr Ten is een oplossing voor een probleem dat we nog niet ten volle beleven, zegt Ten Kortenaar. "We gaan allemaal elektrisch rijden en we willen allemaal 's avonds onze auto opladen. De lithiumbatterij is daar niet geschikt voor. De Tesla is een mooie auto, en een compliment aan Elon Musk voor zijn prestatie, maar de schoonheidsprijs voor innovatie wint-ie wat mij betreft niet."