Was werken met je hoofd jarenlang het hoogste haalbare, tegenwoordig zijn steeds meer mensen het zat om hun werkdag achter een scherm te slijten. Liever werken ze met hun handen, bijvoorbeeld als bierbrouwer, meubelmaker of elektricien. "Het resultaat van mijn inspanning is nu veel tastbaarder."

Toen Wichtert van Engelen (63) een jaar geleden besloot te stoppen met zijn baan als programmanager bij het Gemeentelijk Vervoersbedrijf (GVB) in Amsterdam, ging hij al een tijd lang met tegenzin naar zijn werk.

"In deze stroperige organisatie, moest ik veranderingen zien aan te brengen", legt hij uit. "Maar wat ik nu precies deed en welke resultaten ik daarmee boekte was voor mij heel weinig tastbaar."

Tegenwoordig werkt hij als docent lassen bij de Openbare Werkplaats in Amsterdam-Oost waar je allerlei cursussen kunt volgen, variërend van lassen en metaalbewerken tot motorfietsonderhoud en meubelmaken. Van Engelen: "Bij dit werk komt er letterlijk iets uit je handen. Dat vind ik heel prettig."

Groeiende interesse in vakmanschap

En hij blijkt niet de enige die hier voldoening uit haalt. Exacte cijfers zijn er niet, maar volgens Elrie Bakker, voorzitter van het platform voor ambachtelijke ondernemers AmbachtNederland, is er de laatste jaren steeds meer interesse in specialistisch vakmanschap.

“In onze kenniseconomie hebben we jarenlang gedacht dat intellectuele uitdaging meer voldoening geeft.”
Elrie Bakker

Dat merkte ze onder andere toen het platform twee jaar geleden de AmbachtsAcademie oprichtte. "Hier word je geschoold voor beroepen als pianobouwer en meubelmaker" vertelt ze. "Direct na opening kregen we duizenden aanmeldingen. Ook van hoogopgeleide mensen die een carrièreswitch overwogen."

Hoogleraar culturele economie aan de Universteit van Rotterdam Arjo Klamer deed uitgebreid onderzoek naar de ambachtscultuur in Nederland. Ook hij ziet dat vakmanschap sinds een aantal jaar weer gewaardeerd wordt. "In onze kenniseconomie hebben we jarenlang gedacht dat intellectuele uitdaging meer voldoening geeft", legt hij uit. "Daar komen we nu van terug."

We willen meer focus

En dat is volgens de Amerikaanse filosoof en schrijver van het boek The Case for working with your Hands Matthew Crawford het logische gevolg van het tijdperk waarin we leven. Via sociale media worden we namelijk voortdurend gestoord door allerlei prikkels.

Het gevolg: onze aandacht raakt versnipperd en focussen wordt steeds moeilijker. Maar wanneer we bezig zijn met onze handen, bijvoorbeeld wanneer we een stoel in elkaar zetten, lukt het ons wél om onze aandacht bij die ene activiteit te houden.

Zelf beëindigde Crawford zijn succesvolle carrière bij een denktank om motorfietsenmonteur te worden. In zijn vorige baan was hij altijd moe. Ook zag hij het nut van wat hij deed eigenlijk niet in.

De voldoening die hij niet ervoer toen hij werkzaam was bij de denktank, krijgt hij wel wanneer hij aan motoren werkt. "Wanneer ik iemand met een motor waar ik net dagenlang aan heb gesleuteld mijn winkel zie verlaten, voel ik me ineens niet moe meer", vertelt hij in zijn boek.

Tastbaar resultaat

Volgens Crawford zijn werknemers niet alleen overprikkeld, ze zouden ook de connectie met de werkvloer kwijt zijn. Was je als ambachtsman vroeger zelf verantwoordelijk voor het voltooien van één product, tegenwoordig houden we ons slechts bezig met één simpele taak binnen een groot proces.

Voordat er een besluit kan worden genomen, moeten we vaak eerst de manager raadplegen. Wat onze inspanning nu precies oplevert is voor veel van ons dus onduidelijk.

Psycholoog en wandelcoach Hilde Backus herkent dit. "Ik hoor van veel cliënten dat ze ongelukkig worden van hun werk", zegt ze. "Ze werken hard, maar weten eigenlijk niet waarvoor."

“Ze werken hard, maar weten eigenlijk niet waarvoor.”
Hilde Backus

Ook de wens om over te stappen naar een ambachtelijk beroep hoort ze geregeld. Zo coachte ze onder anderen een vrouw die met haar baan in de zorg stopte om zelf tassen te gaan maken en een IT'er die eigenlijk een carrière als gitaarbouwer ambieerde. "Veel van mijn cliënten voelen zich in hun werk een onduidelijke schakel", zegt Backus. "Ze hopen dat bezig zijn met hun handen hen meer voldoening brengt."

In het geval van van Engelen is dat in ieder geval gelukt. Want hij mag er dan financieel op achteruit zijn gegaan, hij heeft nog geen seconde spijt gehad van zijn carrrièreswitch. "Tegenwoordig ga ik elke dag met plezier naar mijn werk", zegt hij opgewekt. "Ik ben nu veel gelukkiger."