Fouten maken hoort erbij. Sommige bedrijven verkondigen zelfs dat mislukkingen gevierd moeten worden. Maar hoe ga je je eigen fout als een succes zien?

In het Amerikaanse Silicon Valley is het een veelgehoorde uitspraak: fail better. Gaat je bedrijf op de fles? Dan kun je daar alleen maar van leren.

Bovendien blijkt uit onderzoek van de Europese Unie dat mensen die voor de tweede keer een bedrijf beginnen, meer bijdragen aan de economie dan anderen met een eerste bedrijf.

Bij zo'n eerste poging doe je behoorlijk wat kennis op over wat je beter anders had kunnen aanpakken.

Toch komt het vieren van mislukkingen maar lastig van de grond in Nederland, vertelt Paul Iske. "Het faillissementenregister maakt het heel moeilijk om na een fout weer iets op te richten."

“Het faillissementenregister maakt het heel moeilijk om na een fout weer iets op te richten.”
Paul Iske

De hoogleraar Open Innovation & Business Venturing aan de Universiteit Maastricht zag zoveel mislukkingen argeloos de prullenbak in gaan, dat hij het Instituut van Briljante Mislukkingen oprichtte. "Want je leert niet alleen van je eigen fouten, maar ook van die van anderen."

Iske noemt een mislukking briljant wanneer het een goedbedoelde poging was om iets waardevols te doen, maar de afloop anders is dan gepland.

Begrijp waarom iets is mislukt

Wil je je eigen mislukking omzetten in een succes, dan is het allereerst belangrijk om te begrijpen waarom iets is mislukt. "Op die manier kun je inschatten of je het na verbetering nog een keer kan proberen of dat het een onbegonnen zaak is."

Hij noemt de mislukte elfstedenzwemtocht van Maarten van der Weijden als een voorbeeld van iets dat je nog eens kunt proberen. "Hij heeft geanalyseerd wat er misging: z'n pak en eetpatroon bleken niet ideaal. Bovendien heeft hij een beter matras gekocht om slaapproblemen te voorkomen. Door al die verbeteringen door te voeren, haalde hij het de tweede keer wel."

Kleine problemen stapelen zich op

Blijkt je fout écht een mislukking? Schaam je dan niet, benadrukt journalist Miloe van Beek. Ze schreef het boek Yes! I screwed up, waarvoor ze ondernemers interviewde over hun mislukkingen.

"Ik interviewde ooit een ondernemer die dyslectisch is en zijn hele leven eigenlijk gewend was om fouten te maken. Doordat hij zich er niet voor schaamde, was hij veel opener toen hij bijvoorbeeld de datasets in zijn bedrijf door de war had gegooid. Op die manier kon het probleem sneller opgelost worden."

“Je merkt dat het druk is, maar je vraagt niet of iemand je kan helpen.”
Miloe van Beek

Het is een veelgemaakte fout die Van Beek vaak ziet: het te lang negeren van kleine zaken die niet goed gaan. Ze vergelijkt het met het lampje in de auto dat rood knippert, maar waar je rustig mee blijft doorrijden: totdat je stilstaat langs de weg.

"Je merkt dat het druk is, maar je vraagt niet of iemand je kan helpen. Als je te lang doorwerkt, is de kans dat het steeds drukker wordt alleen maar groter." En als alle kleine problemen zich langzaam opstapelen, dan ontstaat er vanzelf een groot probleem.

Bedrijven lijden aan 'corporate alzheimer'

Het is volgens Iske belangrijk dat de juiste, bondige lessen uit de fout worden getrokken en worden gedeeld met de rest van het bedrijf. "Dat kan in een document op intranet, maar soms zul je letterlijk de zeepkist op moeten om anderen in te lichten."

"Bedrijven hebben de neiging om te lijden aan 'corporate alzheimer': fouten worden snel vergeten en ze gaan gewoon weer door met de orde van de dag. Maar de kans dat je weer in diezelfde valkuil stapt, is vrij groot." Wees daarom open en kwetsbaar, zodat je als bedrijf verder komt.

Haal de schaamte van fouten af

Van Beek stelt dat er wel een cultuur moet zijn waarin fouten besproken worden. "Je kunt als bedrijf wel zeggen dat je fouten moet vieren, maar als je daarna iemand er toch op afrekent, zullen mensen hun mislukkingen naar verloop van tijd niet meer melden." Daarom ligt er vaak een cultuurverandering ten grondslag aan het mogen mislukken. "Er moet aandacht zijn voor de opbrengst van een mislukking", bepleit Iske.

Als tip om van je mislukking een succes te maken, geeft Van Beek mee om er eens wat vaker over te praten als dingen niet goed gaan. De maatschappij waarin alles beter en succesvol moet zijn, lijkt daar haaks op te staan. "Maar op die manier haal je de schaamte ervanaf en merk je dat iedereen fouten maakt.'