Over ongeveer driekwart jaar zal het Verenigd Koninkrijk de Europese Unie verlaten. De onderhandelingen over de voorwaarden lopen nog, maar bij chrysantenkweker Dekker Chrysanten wordt intussen niet rustig achterover geleund: "We proberen andere markten open te breken."

Algemeen directeur Cees Dekker van Dekker Chrysanten, een van de grootste chrysantenkwekers ter wereld, merkte de eerste gevolgen al een maand of drie, vier na het Brexit-referendum. "De koersbewegingen van het Britse pond hebben impact op de inkoop en verkoop van bloemen. We zagen al vrij snel na de uitslag vraaguitval. Als de koers van het pond onderuit gaat, worden onze producten duurder voor de Engelsen."

Dekker Chrysanten ontwikkelt nieuwe chrysantenrassen, met namen als Code green, Kennedy en Aviator. Het familiebedrijf heeft productielocaties in het Noord-Hollandse Hensbroek en in Tanzania en verkoopkantoren in Nederland, Zuid-Afrika en Colombia. De onderneming telt twaalfhonderd medewerkers.

Ongeveer 30 procent van de chrysanten van het bedrijf gaat rechtstreeks naar het Verenigd Koninkrijk. Daarmee is het VK de op een na grootste markt voor Dekker Chrysanten, na Duitsland. Op plek drie en vier staan Frankrijk en Rusland.

Volgens Dekker is het nog lastig in te schatten wat straks precies de gevolgen van de Brexit zullen zijn. "Het hangt onder andere af van hoe de economie in het Verenigd Koninkrijk straks draait en wat de koers van het pond doet."

Aan de grens

Eén ding is zeker: of het nu een harde of een zachte Brexit wordt, ondernemers krijgen bij het exporteren naar het Verenigd Koninkrijk straks met allerlei grensprocedures te maken.

"Er zullen in alle scenario's veel meer inspecties en douaneformaliteiten zijn. De infrastructuur om dat goed te regelen, moet op orde zijn, daar zijn de grootste zorgen over", zegt senior onderzoeker Siemen van Berkum van Wageningen University & Research (WUR).

"Zijn we aan de grens wel in staat om dat goed af te handelen? Het gaat er vooral om de digitale systemen op elkaar aan te laten sluiten. Een ander ding is dat er een fysiek kantoortje aan de grens nodig is om alle paperassen te overleggen. Dat is er nu gewoon niet", zegt Van Berkum.

Ook Dekker verwacht wat dat betreft gedoe. "Dat is voor de vershandel echt een probleem. Je hebt te maken met meerdere schakels en dat gaat tijd kosten. We houden rekening met 48 uur vertraging bij de export van onze chrysanten en dat gaat ten koste van de kwaliteit van de bloemen."

Uitwijken naar Oost-Europa

Dekker Chrysanten sorteert voor op minder vraag uit het Verenigd Koninkrijk door andere markten te verkennen. "We richten ons nu op Oost-Europa: Polen, Rusland, Oekraïne. Je moet de andere kant op met je product. De andere optie is minder telen en dat willen we natuurlijk niet."

De WUR deed onderzoek naar de gevolgen van de Brexit voor de Nederlandse agrarische sector. Hoewel het Verenigd Koninkrijk ook na de Brexit een belangrijke afzetmarkt zal blijven, adviseren de onderzoekers om ook alternatieve markten te zoeken.

De Britse markt is goed voor ongeveer 10 procent van de totale Nederlandse agrarische export, met een waarde van zo'n 8,5 miljard euro op jaarbasis. Duitsland is de grootste afzetmarkt, gevolgd door België. Het VK staat op de derde plaats.

De exportwaarde zal na een harde Brexit dalen, concludeert de WUR. Hierdoor zal de totale agrarische productiewaarde afnemen met zo’n 2 procent, oftewel 500 miljoen euro.

Bloemen, paprika's en tomaten

"Nederland exporteert veel pluimveevlees, groenten en bloemen naar het Verenigd Koninkrijk", vertelt onderzoeker Siemen van Berkum. Onder de groenten zijn vooral Nederlandse tomaten, paprika's en komkommers gewild op de Britse markt.

Voor verse producten wordt de afhandeling bij de douane straks een struikelblok, ziet ook Van Berkum. "Verse producten moeten snel over de grens. Het is een nadeel als die een paar uur of een dag ergens moeten blijven liggen." Vooral dagverse producten als tomaten en komkommers, verse zuivel en bloemen hebben hier last van, want die moeten dagelijks worden aangevoerd.

"Nederland heeft een sterke positie in verse producten in het Verenigd Koninkrijk, omdat het dichtbij ligt. Producten hoeven hiervandaan natuurlijk een minder lange afstand af te leggen dan bijvoorbeeld vanuit Polen", zegt Van Berkum.

Handelsstroom

Bang dat de agrarische handelsstroom naar het Verenigd Koninkrijk opdroogt, hoeven we niet te zijn. "In het Verenigd Koninkrijk zelf worden ook wel groenten en fruit verbouwd, maar te weinig voor alle Britse consumenten", aldus Van Berkum.

Ook de chrysantenkweker ziet dat niet zo snel gebeuren. "Er werden in het Verenigd Koninkrijk eerder wel chrysanten gekweekt, maar door concurrentie uit Nederland en Afrika is daar niet veel van overgebleven", vertelt Cees Dekker. "De export naar het VK zal niet wegvallen, hooguit minder worden."

Volgens Siemen van Berkum kunnen ondernemers in de agrarische sector zich het beste voorbereiden op de Brexit door er rekening mee te houden dat er in de handel met het Verenigd Koninkrijk straks regels gaan gelden die nu ook al gelden voor de handel met niet-EU-landen.

"En het is altijd verstandig om ook naar andere markten te kijken. Dat geldt zeker voor ondernemers die nu alleen in het Verenigd Koninkrijk actief zijn. Maar welke markt, dat hangt af van je producten. Als je verse producten levert, is het handiger om dichtbij te blijven", stelt Van Berkum.