Achtergrond

Zo ga je om met werknemers met psychische klachten

Verzuim dat meer tijd in beslag neemt dan 42 dagen, is voor een derde toe te schrijven aan een psychische diagnose. En langdurig verzuim is een forse kostenpost voor ondernemers. 

Volgens nieuwe cijfers van arbodienstverlener ArboNed is het percentage psychisch verzuim opnieuw licht gestegen. Hoe komt dit en wat kun je er als werkgever aan doen?

"Mogelijke verklaringen zijn de aantrekkende economie en de krapte op de arbeidsmarkt, waardoor de werkdruk toeneemt", verklaart bedrijfsarts en directeur medische zaken bij ArboNed Truus van Amerongen. "Als die werkdruk toeneemt, kunnen met name mensen die perfectionistisch zijn en een groot verantwoordelijkheidsgevoel hebben daar last van krijgen."

Volgens Van Amerongen kunnen mensen die overspannen raken wel zo'n vijf tot zes maanden uit de running zijn. Met een burn-out of een depressie kan verzuim zelfs nog een paar maanden langer duren. 

"In 2016 was de gemiddelde duur van psychisch verzuim 202 dagen en vorig jaar 205 dagen", zegt Van Amerongen.

Meer prikkels

Ook bedrijfspsycholoog Wouter Vrooland van Werkpsycholoog signaleert een toename van stressgerelateerde klachten. "We maken ons drukker op allerlei manieren en zijn veel meer bezig met ons hoofd. We krijgen meer prikkels, werken flexibeler en daardoor vaak meer en we verwachten meer van onszelf."

Volgens Vrooland zijn er verschillende signalen waaraan je als baas kunt merken dat het een medewerker te veel wordt. "Het geheugen en concentratievermogen gaan achteruit. Deze mensen vergeten kleine dingetjes, luisteren niet meer goed, kunnen soms niet meer op simpele woorden komen. De hersenen zijn dan overbelast."

Bedrijfsarts Van Amerongen wijst erop dat mensen vaak ook prikkelbaar worden en een kort lontje krijgen. "Ze zien er moe uit, worden cynisch, verzuimen vaker een dagje."

Bij psychisch verzuim is werk vaak een factor, maar soms gaat het ook om een combinatie van factoren. "Je kunt bijvoorbeeld denken aan een mantelzorgrol", stipt Van Amerongen aan. "Onder parttime werkende vrouwen ligt het verzuim het hoogst. Zij hebben toch vaak een groter aandeel in de zorg voor het huis, de kinderen en de ouders."

"Ga met zo'n werknemer om tafel, misschien kun je het tij nog keren. Neem wat taken weg, adviseer iemand om er een lang weekend op uit te gaan. Kijk niet alleen naar de werkdruk, maar ook naar het plezier dat iemand eventueel uit bepaalde taken haalt."

Gêne

Volgens psycholoog Vrooland verschilt het per persoon of mensen met psychische problemen blijven werken of niet. "In het begin gaan ze gewoon door. Dat komt doordat je niet zo snel doorhebt dat je psychische problemen hebt. Ook is het iets dat je niet snel wilt toegeven, ook door gêne. Na die eerste fase zijn de verschillen groot. Sommige mensen blijven gewoon doorgaan, anderen worden volledig uitgeschakeld."

Als werkgever hoor je een werknemer met psychische klachten naar de bedrijfsarts te sturen. "Je mag als werkgever volgens de arbowetgeving niet vragen naar ziekte en de oorzaak daarvan", zegt Vrooland. "Maar je kunt wel netjes informeren of je ergens mee kunt helpen. Zo ontwikkelt zich misschien een gesprek en kun je helpen problemen op te lossen of kleiner te maken."

"Medewerkers vinden begrip en belangstelling vaak fijn. Maar je moet wel voorzichtig zijn en voorkomen dat de werknemer zich onder druk gezet voelt. Het beste is als de werknemer zelf op de werkgever afstapt om afspraken te maken", aldus Vrooland.

"Regel een afspraak met de bedrijfsarts en zorg dat de werknemer zo snel mogelijk goede hulp krijgt", zegt bedrijfsarts Van Amerongen. "Een snelle interventie kan drie tot vier weken aan verzuim besparen. Schakel als werkgever zelf een psycholoog in en betaal die ook. Anders komt de werknemer terecht in de reguliere zorg, waar hij of zij met wachtlijsten te maken krijgt. De kosten die je dan als werkgever maakt, verdien je terug doordat de werknemer eerder weer aan de slag kan."

Houd contact

Werknemers die thuis komen te zitten, moet je de ruimte geven om te herstellen, maar houd wel altijd contact. 

"Als het herstel op gang is gekomen, kun je als werkgever vragen: waar ben je nu tegenaan gelopen?" tipt Van Amerongen. "Zorg bij hervatting van de werkzaamheden voor aangepaste taken en maak een opbouwschema."

De werknemer zelf kan volgens bedrijfspsycholoog Vrooland het herstel bevorderen door veranderingen in tempo en de mate van belasting in zijn leven aan te brengen. "Het gaat om de balans tussen inspanning en ontspanning. Zorg ervoor dat je iedere dag meer energie binnenkrijgt, dan je besteedt. Doe na elke inspanning iets aan ontspanning."

Voor de tv hangen of facebooken om te ontspannen, is volgens de psycholoog geen goed idee. "Maar bijvoorbeeld gewoon zitten niksen of lezen, een ontspanningsoefening of een dutje doen wel. Herstel en begin dan pas aan de volgende taak."

Werkgevers zouden in het algemeen de werkomgeving die zij bieden eens goed kunnen bekijken. "Pauzeren de mensen wel goed, hebben ze voldoende afwisseling of zitten ze de hele dag naar een scherm te kijken? Krijgen ze te veel prikkels, bijvoorbeeld in kantoortuinen? Maar de ideale werkomgeving is wel voor iedereen anders", concludeert Vrooland.

Lees meer over:

NUlokaal adverteren

NUwerk

Tip de redactie