#metoo: Dit moet je als werkgever doen tegen seksuele intimidatie

Het schandaal rondom filmproducent Harvey Weinstein en de golf van klachten via #metoo doen recent veel stof opwaaien over het onderwerp seksuele intimidatie. Eén op de zes werknemers wordt gepest, gediscrimineerd of geïntimideerd. En daar moet je als werkgever iets aan doen.

Onderzoeksinstantie TNO en het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) becijferden dat ruim 1,2 miljoen werknemers in 2016 te maken hadden met discriminatie, pesten of (seksuele) intimidatie op het werk.

Het ongewenste gedrag leidt tot gemiddeld zeven extra verzuimdagen per slachtoffer per jaar. Een kostenpost van 1,7 miljard euro aan loondoorbetalingen, aldus TNO.

"Ongewenst gedrag op het werk, in combinatie met een hoge werkdruk, verdubbelt de kans op een burn-out. Werkstress is beroepsziekte nummer één in Nederland."

Seksuele intimidatie

Van alle werknemers heeft ongeveer 1,8 procent te maken met seksuele intimidatie. Maar, zeggen de onderzoeksinstanties, veel gevallen worden niet gemeld. De cijfers zijn daarom niet geheel betrouwbaar.

"Bij een positieve seksuele interactie is sprake van wederzijdse toestemming, vrijwilligheid en gelijkwaardigheid. Bij seksuele grensoverschrijding wordt aan een of meerdere van deze voorwaarden niet voldaan", aldus kenniscentra Rutgers en Movisie.

De instanties gebruiken het begrip seksuele grensoverschrijding voor seksueel geweld (aanranding en verkrachting), seksueel misbruik (tussen een volwassene en een kind), incest (tussen familieleden) en seksuele intimidatie.

Seksuele intimidatie is "verbaal, non-verbaal of fysiek gedrag dat als doel of gevolg heeft de waardigheid van een persoon aan te tasten", zegt de Wet gelijke behandeling. "In het bijzonder wanneer een bedreigende, vijandige, vernederende of kwetsende situatie wordt gecreëerd."

Seksueel getinte opmerkingen of grappen, e-mails of appjes met pornografische plaatjes, staren, beetpakken, zoenen of zelfs in iemands 'comfortzone' komen, kunnen vormen van seksuele intimidatie zijn.

Arbowet

"De werkgever is verantwoordelijk voor het creëren van een veilige werkomgeving voor zijn personeel", zegt een woordvoerder van het ministerie van SZW. "De Inspectie SZW controleert of dit ook daadwerkelijk gebeurt, maar onderzoekt geen individuele gevallen van intimidatie."

Op grond van de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) zijn werkgevers verplicht om de risico's in kaart te brengen en beleid te voeren om zogenoemde psychosociale arbeidsbelasting te voorkomen. Seksuele intimidatie is een vorm van deze overbelasting, net als pesten, discriminatie en werkdruk.

De werkgever moet daarbij voorlichting geven over de gevaren van psychosociale arbeidsbelasting en zijn personeel inlichten over de maatregelen die zijn getroffen om dit tegen te gaan. "Als een werkgever te weinig doet, blijft hij in gebreke op basis van het Burgerlijk Wetboek. Dat kan leiden tot schadeclaims", aldus het ministerie.

Maatregelen

Werkgevers kunnen concrete maatregelen treffen om seksuele intimidatie zoveel mogelijk tegen te gaan. "Laat werknemers duidelijk weten dat seksuele intimidatie niet geaccepteerd wordt", tipt SZW ten eerste.

Daarnaast adviseert het ministerie om in samenwerking met de ondernemingsraad beleid op te stellen, waarin duidelijk wordt gemaakt dat ongewenst gedrag niet ongestraft blijft. "Spreek daders aan op hun gedrag en voer sancties in, zoals schorsing of een officiële waarschuwing."

Een bedrijf kan ook een commissie instellen die klachten over seksuele intimidatie behandelt en maatregelen oplegt om herhaling te voorkomen. "Rapporteer ook alle (geanonimiseerde) meldingen en getroffen maatregelen. Dit kan de noodzaak tot een bedrijfsbeleid onderbouwen."

Vertrouwenspersoon

Het ministerie juicht ook het in dienst nemen van een vertrouwenspersoon toe, zegt een woordvoerder in gesprek met NUzakelijk. Dit kan zowel een interne werknemer zijn als een extern persoon, zoals een arbodienstverlener, iemand van een re-integratiebureau of een zzp'er.

Een vertrouwenspersoon biedt de slachtoffers van seksuele intimidatie de gelegenheid om te praten over de problemen. "Een werkgever is niet verplicht om iemand aan te stellen. De staatssecretaris van SZW onderzoekt momenteel echter wel hoe een dergelijke functie het beste kan worden ingevuld en of de verplichting alsnog moet worden vastgelegd in de wet."

De Landelijke Vereniging van Vertrouwenspersonen (LVV) hoopt dat een dergelijke verplichting wordt verankerd, in elk geval voor bedrijven met meer dan vijftig werknemers. Nu heeft nog niet de helft van de organisaties iemand in dienst, weet bestuurslid Inge te Brake van LVV.

Geïsoleerd

"Vertrouwenspersonen kunnen onafhankelijk te werk gaan, hebben een gedegen opleiding en kunnen een adviserende rol vervullen", zegt ze. "Seksuele intimidatie en andere vormen van ongewenst gedrag zijn een veel groter probleem dan we denken. Slachtoffers kunnen er jarenlang last van houden, opgebrand en geïsoleerd raken."

De LVV zegt dat veel slachtoffers blijven rondlopen met vragen over hoe ze met de problemen moeten omgaan. "Iemand met een geheimhoudingsplicht kan dan uitkomst bieden", zegt Te Brake. "Ga je naar je baas, dan is hij verplicht om actie te ondernemen, terwijl je daar als slachtoffer soms nog niet klaar voor bent. Wat doe je bovendien als de baas zelf de dader is?"

Veel slachtoffers schamen zich volgens LVV, ze vrezen voor verlies van hun baan of zijn bang dat ze niet geloofd worden. 80 procent van de mensen die hun verhaal aan een vertrouwenspersoon hebben gemeld, laat het er verder bij zitten, zo bleek recent uit onderzoek.

Precair

De precaire situatie maakt het volgens LVV temeer belangrijk om een aparte functie in te stellen voor een vertrouwenspersoon. "Laat je bijvoorbeeld iemand van de hr-afdeling de taken vervullen, dan moet deze persoon altijd een dubbelrol gaan vervullen."

Randvoorwaarde voor een goed lopend proces is volgens de voorvrouw goed beleid: "Ga met elkaar in gesprek en zorg dat de leidinggevende weet welke taken hij of zij moet vervullen op dit gebied. Uiteindelijk zul je in veel gevallen namelijk de relatie tussen de dader en het slachtoffer moeten herstellen."

Lokaal adverteren op NU.nl

Tip de redactie