Ondernemerslessen van duurzame pioniers

Het kabinet neemt dinsdag een koffer met duurzame ideeën in ontvangst, afkomstig van bedrijven, verenigingen en startups. Wat kunnen andere ondernemers van ze leren?

NUzakelijk sprak medeoprichters van het duurzame initiatief De Fruitmotor en café-restaurant en broedplaats De Ceuvel, twee kanshebbers voor de Duurzame Dinsdag-prijs.

Kun je wat vertellen over je initiatief?

"De Fruitmotor werkt met fruittelers, fruitverwerkers, afnemers en inwoners in de Betuwe aan een economie zonder afval", aldus medeoprichter Peter van Luttervelt.

"Fruit met deukjes en plekjes wordt verwerkt tot andere producten, zoals cider, en in coöperatief verband verkocht. Zo'n 6 tot 7 procent van het fruit in de Betuwe heeft een plekje of deukje. Wij hebben tegen telers gezegd: we geven daar een eerlijke prijs voor, dan kunnen jullie dat herinvesteren in verduurzaming; een gezonde bodem, schoon slootwater en meer biodiversiteit door het aanleggen van bijenhagen en bloemenranden."

Van het verwerkte fruit wordt onder meer appelcider en appelsprankel gemaakt onder de streeknaam Betuwse Krenkelaar.

"De Ceuvel is drie jaar geleden gebouwd op een oude scheepswerf in Amsterdam-Noord die al tien jaar in onbruik was", vertelt Joey Hodde, die een van de initiatiefnemers was van het café op het terrein.

"De grond lag braak en er zaten onder meer zware metalen in, dus zou het tonnen kosten om de bodem te saneren. In eerste instantie kwam toen een groep architecten met het idee om woonboten op het land te tillen, dan hoefde er ook geen fundering te worden gegraven. In plaats van riolering werd een decentraal waterzuiveringssysteem aangelegd."

Het plan werd steeds groter, aldus Hodde. "We bekeken wat er in een week tijd binnenkomt aan spullen, materialen en voedsel en wat eruit gaat, en wilden zoveel mogelijk kringlopen proberen te sluiten. Inmiddels zijn er allerlei initiatieven om dat voor elkaar te krijgen. Zo winnen we fosfaat - essentieel bij het produceren van voedsel - uit urine."

Waar loop je tegenaan bij het opzetten van zo'n duurzaam initiatief?

Van Luttervelt: "Bij maatschappelijk verantwoord ondernemen is financiering vaak lastig. Je kunt in Nederland voor veel dingen subsidie krijgen, maar niet voor sociale innovaties. Wij hebben een coöperatief businessmodel, wat betekent dat we een langere aanlooptijd hebben dan andere bedrijven."

"We hebben nu een kleine inkomstenstroom uit de verkoop van producten, maar zijn ook hard op zoek naar externe financiering. In 2020 hopen we break-even te draaien."

Hodde: "Onze ervaring is: als je een goed plan hebt, is er altijd wel ergens geld vandaan te sprokkelen. Wij zijn zelf onderdeel van Bureau Broedplaatsen van de gemeente en daaruit hebben we subsidie gekregen. Verder hebben we een lening bij Triodos." Het café draait op zichzelf.

"Omdat we pionieren, lopen we wel tegen andere dingen aan", aldus Hodde. "Veel van wat je doet, past bijvoorbeeld niet binnen bestaande wetten en regels."

Zo heeft De Ceuvel composttoiletten, maar staat in de wet dat een bedrijf moet zijn aangesloten op een riolering. "Het is even werk om dit soort dingen uit te zoeken en het is zeker niet altijd even leuk, maar wel heel waardevol. Je maakt daarmee ook de weg vrij voor andere, vergelijkbare initiatieven."

Wat wil je meegeven aan andere ondernemers die willen verduurzamen?

Van Luttervelt: "Bekijk eens wat je bij het maken van je product allemaal weggooit en bedenk: kan ik hier nog wat mee? Wie kan aan mijn restproduct extra waarde toekennen? Om een voorbeeld te noemen: koffiedik (koffieafval) kan prima worden gebruikt om zwammen op te kweken."

Hodde: "Ga met mensen praten en durf dingen te vragen. Heel veel mensen zijn bezig met duurzaamheid en willen je graag helpen als je echt gepassioneerd bent."

De Ceuvel krijgt tegenwoordig wekelijks bezoek van gemeenten, projectontwikkelaars of basisscholen. "De minister van Milieu van Taiwan was hier zelfs. De Ceuvel is een tastbare manier om het verhaal rond duurzaamheid te kunnen vertellen."

Lokaal adverteren op NU.nl

Tip de redactie