'Hoe je als groeiende sociale startup toch sociaal kunt blijven'

Veel sociale ondernemingen krijgen te maken met een moreel dilemma: je wil groeien, maar niet ten koste van je sociale doelen. Hoe pak je zoiets aan? Vijf sociale entrepreneurs geven ondernemerstips.

Tijdens startup-competitie Chivas Venture in Los Angeles streden afgelopen week dertig sociale startups om een deel van 1 miljoen dollar aan groeigeld. De Thaise startup Siam Organic werd donderdagavond uitgeroepen tot winnaar en haalde 400.000 dollar op. Dit bedrijf wil de financiële positie van rijstboeren in Thailand verbeteren.

Het bedrijf heeft een flinke groei voor ogen en juist daar wordt het voor veel sociale ondernemingen moeilijk. Hoe combineer je namelijk winstgevend ondernemerschap met je sociale doelen? NUzakelijk doet een rondvraag langs sociale entrepreneurs die aan de wedstrijd hebben deelgenomen.

Groei

Want moet je eigenlijk wel gaan voor groei als sociale onderneming? Daar lijkt iedereen die we spreken het over eens te zijn. Ja, groei is belangrijk, vinden de ondernemers. Als je het namelijk goed doet, vergroot dit je sociale impact op de wereld. Je kunt wel als klein sociaal bedrijf blijven opereren. Maar als je echt wat aan de wereld veranderen, dan moet je voor de top gaan, zo beredeneren zij.

Lauren Shuttleworth, oprichter van het Australische eco-vriendelijke printbedrijf Words With Heart, stelt wel dat een sociaal businessmodel hiervoor essentieel is. "Je moet ervoor zorgen dat meer winst automatisch zorgt voor meer sociale activiteiten. Wij weten bijvoorbeeld precies wat de sociale impact is per transactie. Sommige sociale startups meten dit niet vanaf het begin en komen daardoor in de problemen. Ze raken verloren in een web van omzetcijfers."

Daniel Dalet weet alles van groei. Met zijn fairtrade kokosolie- en zeepjesmerk Solococo heeft hij inmiddels honderdvijftig werknemers in dienst. De Dominicaan stelt dat je niet alleen een verhaal van empowerment moet vertellen, maar ook sterk moet kunnen concurreren op prijs en kwaliteit. "Wij hebben een sociaal doel, maar we willen ook gewoon geld verdienen. We zijn wel een commercieel bedrijf."

Financiering

Om als onderneming te groeien, kom je al snel uit op investeringsgeld. Voor sociale ondernemingen is dit niet anders. Het brengt wel de mogelijke problemen met zich mee, denkt Shuttleworth. "Durfinvesteerders hebben vaak minder interesse in sociale impact. Zij gaan sneller voor snelle omzetgroei. Het is de kunst hen toch te overtuigen van je onderneming."

Kornelia Dimitrova van de Bulgaarse eco-startup Sea Harmony pakte het anders aan. Zij maakte gebruik van subsidie van de Europese Unie. "Op zich is het krijgen van groeigeld niet moeilijk, maar je moet weten aan wie je het moet vragen. Als je goed duidelijk kunt maken wat je met het geld wilt doen, kweek je vertrouwen."

Michaël van Cutsem van het Belgische milieubedrijf BeeOdiversity maakte onder meer gebruik van financiering uit een zogeheten impactfonds. "Je hebt de nodige private investeerders die veel geld hebben verdiend. Zij willen iets terugdoen voor de maatschappij en lenen grote bedragen voor een interessant tarief. In Nederland en België zie je dit soort impactfondsen nu echt van de grond komen. Denk hierbij ook aan grote bedrijven die kleine sociale startups financieel willen ondersteunen."

Samenwerken

Wil je als sociale startup de wereld veranderen, blijf dan niet in je eigen hoekje zitten. "Samenwerken voor grote corporates is hiervoor essentieel", zegt Shuttleworth. "Zij hebben een groot budget en door met hen samen te werken, kun jij dat geld een goede richting uit sturen." Ze stelt dat je wel moet oppassen met welk bedrijf je in zee gaat. "Sommige grote concerns zien een samenwerking meer als marketingactie. Ze ondernemen vanuit hun eigen bedrijf niet genoeg actie op sociaal vlak en doen bijvoorbeeld aan greenwashing."

Daar is directeur Judith Walker van het Nederlandse familiebedrijf African Green Energy het mee eens. Zij levert goedkope, groene energie aan mensen in derdewereldlanden. "Mijn broer zegt altijd: 'Ik wil altijd eerlijk antwoord kunnen geven op kritische journalisten en volledig achter mijn antwoord staan.' Om dat te bereiken, moet je altijd oprechte handel blijven drijven en met de juiste partijen samenwerken."

Wel is het belangrijk om samenwerkende bedrijven duidelijk te maken dat je een echte commerciële onderneming bent. "In mijn land Australië is sociaal ondernemerschap nog niet zo groot", zegt Shuttleworth. "Als je tegen corporate bedrijven zegt dat je een sociaal bedrijf bent, denken ze al snel dat je een non-profitorganisatie bent. Dat ben je natuurlijk allerminst."

Onderwijzen

Als sociale onderneming is het uiteindelijk je taak om de markt te onderwijzen, denkt Van Cutsem. "Bij veel bedrijven en steden staan sociale motieven niet boven aan de lijst. Ze hebben bijvoorbeeld een beperkt budget, of zijn niet zo met je goede doel bezig. Je moet hen daarom overtuigen van jouw idee." Dit kun je volgens Van Cutsem het beste doen door innovatief te zijn. "Je bent vaak de eerste met dit idee, dus moet je op de troepen vooruit blijven lopen. Dan val je op. Hiervoor heb je experts nodig in je team, die je de juiste richting op wijzen."

Deze experts vinden, is niet altijd makkelijk. "Je kunt ze niet meteen het salaris van een consultant bieden", legt Walker uit. "Bovendien moeten ze idealiter ook dezelfde passie voor je missie voelen als jijzelf. Op basis van één sollicitatiegesprek is dat vaak moeilijk te achterhalen. Als sociale startup moet je daarom actief in je eigen netwerk zoeken naar personeel. Vraag ook vrienden met dezelfde idealen om te komen met mensen uit hun netwerk. Zo vergroot je de kans dat je een geschikt iemand vindt."

Lokaal adverteren op NU.nl

Tip de redactie