'Sociaal ondernemen staat in Nederland nog in de kinderschoenen'

Als het gaat om maatschappelijk verantwoord ondernemen (mvo) is er voor Nederlandse ondernemers nog veel werk te doen.

"Maar een kwart van de bedrijven doet iets aan sociaal ondernemen. En dan gaat het vaak om lichte vormen, zoals het steunen van goede doelen", zegt Petra Hoogerwerf, oprichter van mvo-adviesbureau Veleda en auteur van Echte winst, in zeven stappen naar succesvol ondernemen met maatschappelijke impact. Het boek komt later deze maand uit.

NUzakelijk spreekt Hoogerwerf in deze editie van In de Praktijk tijdens de Social Enterprise Days in Utrecht. Organisaties, overheden en bedrijven praten vrijdag over hoe ze kunnen bijdragen aan 'een betere toekomst'.

Wat is sociaal ondernemen in jouw visie?

"Sociaal ondernemen of mvo gaat over wat ik noem het maken van 'echte winst'. Hierbij denken bedrijven niet alleen na over het verdienen van geld, maar ook over hoe ze de planeet achterlaten en hoe ze positieve impact kunnen hebben op de samenleving. Internationaal wordt hiervoor de term 'purpose economy' veel gebruikt.

Organisaties zoals Social Enterprise NL hanteren een nogal strenge definitie gebasseerd op impact. Naar mijn idee gaat het over het verwerken van maatschappelijke doelen in je verdienmodel. Winst maken mag. Er zijn verschillende vormen, zoals het leveren van duurzame producten of diensten. Ook de bedrijfsvoering kan verantwoord zijn, bijvoorbeeld door eerlijke arbeidsvoorwaarden te stellen of het aannemen van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Idealiter gaat het om een combinatie van beiden."

Wat is 'echte winst'?

"Bij echte winst gaan financieel gewin en maatschappelijke impact hand in hand. Mvo-bedrijven zijn niet alleen succesvol in de boeken, ze boeken ook winst voor de samenleving. Doordat ze eerlijke producten vervaardigen of gelukkiger personeel hebben. De tijd van alleen op geld gericht zijn, is echt voorbij. Een bedrijf is onderdeel van de samenleving. Daar moet je als ondernemer over nadenken. Dat is van belang voor je reputatie.

Uit onderzoek blijkt ook dat sociale ondernemingen succesvoller zijn dan bedrijven die er niets mee doen. Het aandeel mvo-bedrijven groeit en we zien met name onder jongeren steeds meer interesse voor het onderwerp. Voor mijn boek interviewde ik meer dan honderd ondernemers en medewerkers. Wat blijkt? Ook het personeel wil graag iets doen voor de samenleving."

Hoe is het gesteld met sociaal ondernemen in Nederland?

"Eerlijk gezegd staan we nog in de kinderschoenen. Ik ben een positief mens, daarom zeg ik dat er nog veel werk te doen is. In mijn boek beschrijf ik de geschiedenis van weldoen in Nederland. Waar vroeger de dames van stand het initiatief namen, hebben we tegenwoordig talloze maatschappelijke buurtinitiatieven en meer dan duizend stichtingen.

Heel mooi allemaal, maar het bedrijfsleven blijft helaas achter. 25 procent van de ondernemers doet actief iets aan mvo en dan tellen schenkingen aan goede doelen ook vaak mee. Gelet op bovenstaande definitie van sociaal ondernemen kan dat kan dus veel beter."

Welke blokkades zijn er om socialer te gaan ondernemen?

"Om te kunnen beginnen met sociaal ondernemen is geld nodig. Financiering vinden is lastig. Er zijn echter ook fondsen beschikbaar om je sociale doelen te bereiken. Wij zien dat veel bedrijven de weg naar subsidie niet kennen. Ook zijn ze vaak niet ingericht op het ontvangen van subsidies. Hier moet een aparte stichting voor worden opgezet. 

Ook de overheid doet naar mijn idee te weinig. Er is interesse in het onderwerp, maar te weinig actie, getuige ook de oproep van grote bedrijven aan het nieuwe kabinet om meer werk te maken van de klimaatdoelen. We weten bovendien nog te weinig over wat werkt in mvo en wat niet. Welke bedrijven zijn succesvol en waarom? Het Centraal Planbureau publiceert nauwelijks over het onderwerp, terwijl er veel data beschikbaar zijn."

Wat kunnen ondernemers zelf doen om 'socialer' te worden?

"In mijn boek schrijf ik dat ik geloof dat vooral de mentaliteit van ondernemers kan bijdragen om meer impact te bereiken. Duurzaamheid en winst hand in hand laten gaan, dat is mijn missie. Hiervoor geef ik praktische tips vanuit mijn ervaring als adviseur voor bedrijven en ngo's.

Dat je plezier hebt in ondernemen is misschien wel het belangrijkste. Daarnaast moet je goed nadenken over welk probleem je wilt aanpakken. Schoenenmaker TOMS zag bijvoorbeeld dat veel mensen in Afrika geen schoenen droegen. Het bedrijf geeft nu een paar schoenen aan minderbedeelden bij elke aankoop. Een goed concept, zowel maatschappelijk als commercieel.

Mijn ervaring is dat een goed mvo-concept echt impact heeft op de samenleving, je moet het niet doen voor de bühne. Kopieer desnoods een goed idee van een ander! Voorbeelden van bedrijven die het goed doen, zijn Taxi Electric, Ecostyle en Specialisterren.

Maar zoals gezegd, is er veel meer onderzoek nodig om echt te kunnen vertellen wie het verschil maakt. We staan nog maar aan het begin van een nieuwe fase in de wereld van ondernemen met impact."

NUzakelijk vraagt wekelijks bedrijven die onderdeel van het nieuws zijn, wat dat nieuws voor de onderneming betekent.

Lees andere interviews in deze rubriek

Lees meer over:

Lokaal adverteren op NU.nl

Tip de redactie