'Startups en scale-ups mislukken al 30 jaar om dezelfde redenen'

"Startups en scale-ups mislukken al dertig jaar om dezelfde redenen", zegt ex-bankier en ondernemer Tony de Bree in zijn donderdag verschenen boek Kan het vliegen? Van idee tot succesvolle startup.

Hij omschrijft gelukkig ook wat je moet doen om "te gaan vliegen én in de lucht te blijven". Een naar eigen zeggen praktische gids vol tips en interviews met ervaren ondernemers. "Met antwoorden op vragen zoals: hoe weet ik of ik geschikt ben? Hoe maak ik een innovatief businessmodel en verdienmodel?"

De Bree, inmiddels zo'n vijf jaar zelfstandig ondernemer op het gebied van verandermanagement en innovatie, werkte in zijn voormalige bankierscarrière veel met jonge internetbedrijven. "Dat was aan het begin van deze eeuw, rond de grote dotcom-hype. Ik heb dit boek geschreven op basis van dertig jaar praktijkervaring", beweert hij.

Wat daarin opviel? "De meeste ondernemers doen hun huiswerk niet of nauwelijks", zegt De Bree. Er is enorm veel aandacht voor het pitchen van een idee, maar daarna wordt het akelig stil.

Mede daardoor lukt het vaak niet om financiering te vinden. "Terwijl het bijna als vanzelf kan gaan met een goed idee en de juiste voorbereiding", aldus De Bree. "Daarbij gaat het vooral om hoe je het doet en met wie."

De auteur legt aan NUzakelijk uit om welke redenen bedrijven vaak niet van de grond komen.

Een idee is niet innovatief

"In het eerste hoofdstuk van mijn boek ga ik in op de vraag, wat is innovatief? Veel ondernemers maken gebruik van ingewikkelde innovatiemodellen zoals Business Model Canvas. Ik blijf daar liever van weg, omdat er te veel wordt gekeken naar het product zelf en te weinig naar welk probleem er wordt opgelost door wie.

Innovatie kun je naar mijn idee afpellen tot een aantal kernvragen. Belangrijk hierbij is of jouw oplossing al bestaat en of er geld aan valt te verdienen (c.q. is er vraag naar?). Veel mensen beginnen aan dingen waar er al een heleboel van zijn, zoal crowdfundingwebsites. Daar zijn er in Nederland maar liefst 155 van, de kans op succes wordt dan heel klein."

Een goed idee is nog geen businessidee

"Niet elk goed idee is ook goede business. Wat heel veel mensen fout doen, is dat ze het verkeerde idee uitkiezen om mee te gaan ondernemen. Ze hebben eindeloos gebrainstormd over het idee zelf, maar niet over het verdienmodel erachter. Hebben mensen geld over voor jou idee, zowel op de korte als lange termijn? Uiteindelijk moet je ervan leven."

Je begint pas met sales als je product al af is

"Succesvolle bedrijven beginnen vrijwel meteen met sales en marketing. Ook al is het product nog niet af. Het grote voordeel hiervan is dat je sneller in je ontwikkelproces weet of er ook behoefte is aan datgene wat jij gaat bieden. Ga je pas de markt op als alles al af is, en blijkt dat niemand het wil kopen, dan zit je met de gebakken peren. Het is in principe niet moeilijk, alleen lees je het nergens. Dat wil ik met dit boek veranderen."

Je geeft te snel geld uit

"Veel beginnende ondernemers willen meteen geld uitgeven aan het uitbreiden van een team of bouwen van een website. Juist in de beginfase kun je besparen op de kosten door dingen zelf te doen en bijvoorbeeld te werken met freelancers en subsidies. Als startup heb je in feite nog niks, dus hoef je ook niks uit te geven. Zoek de juiste financiering bij de juiste fase van je bedrijf."

De ondernemer is geen ondernemer

"Ik heb weleens in een jury gezeten van een pitchwedstrijd. Iemand op het podium riep: 'Ik ben de CEO en ik wil vijf ton.' Aan zo'n presentatie kan ik eigenlijk al zien dat hij er niks van snapt. Het draait niet om jou, maar om je bedrijf en je mensen.

Je moet het lef hebben om anderen bij je idee te betrekken. Ondernemen is echt niet zo makkelijk. Dat weet ik uit ervaring. Als bankier had ik alle luxe. Toen ik voor mijzelf begon, wist ik niet eens wat een ov-chipkaart was. Niet iedereen kan dit en velen komen daar te laat achter."

Er staan verkeerde ego's aan het roer

"Een veelgemaakte fout bij jonge bedrijven is dat de verkeerde mensen op het verkeerde moment aan het roer staan. En dan gaat het vaak fout. In de beginfase van een startup heb je pioniers nodig die alles zelf kunnen en willen doen: van klanten tot financiering. Dat vergt een ad-hocmentaliteit.

Ga je groeien, dan is het noodzakelijk om te professionaliseren en heb je mensen nodig die de structuur aan kunnen brengen die nodig is voor een professioneel bedrijf. Dat zie je bij succesvolle bedrijven goed gaan: de oprichters hebben het lef om na een tijdje een stap terug te doen voor nieuwe leiders, zoals gebeurde bij Tony's Chocolonely en Spotcap."

De verkeerde pitch voor de verkeerde mensen

"Deze fout wordt in alle fasen van een bedrijf gemaakt. Er bestaat namelijk niet één perfecte pitch. Je hebt verschillende soorten pitches nodig die verschillende doelgroepen aanspreken. Een investeerder is bijvoorbeeld meestal niet geïnteresseerd in een elevatorpitch. Hij of zij wil liever weten wie jij bent en wie je teamleden zijn. Zij investeren hun geld niet slechts in een idee, maar vooral in de mensen. Ook hier geldt dus: doe je huiswerk."

Lees meer over:

Lokaal adverteren op NU.nl

Tip de redactie