Vijf praktische adviezen om je als ondernemer te weren tegen corruptie

Wie als ondernemer zakendoet in het buitenland, moet van tevoren goed bedenken hoe om te gaan met corruptiepraktijken en pogingen tot omkoping. Naar aanleiding van de Internationale Dag tegen corruptie ging NU.nl op zoek naar de beste tips. 

Een dag tegen corruptie is nuttig, zegt hoogleraar Bedrijfsethiek Johan Wempe van de Vrije Universiteit in Amsterdam. "Corruptie is ernstig, het veroorzaakt veel grote maatschappelijke problemen. Milieurampen, onveiligheid in fabrieken, vrouwenhandel en drugscriminaliteit worden mede mogelijk doordat politici, ambtenaren, politie, douane en rechters omgekocht worden."

Wempe maakt onderscheid tussen corruptie op Nederlands en op internationaal niveau. "In Nederland gaat het vooral om netwerken, corruptie zit hier bijna tegen lobbyen aan. Het is subtieler dan gewoon een bedrag gestort krijgen op je bankrekening."

Hij noemt als voorbeeld de corruptiezaak tegen Jos van Rey. De rechter veroordeelde Van Rey en anderen binnen het netwerk op onderdelen, maar het organiseren van zo'n netwerk is niet strafbaar. "Onverstandig en kwalijk maar daarmee niet illegaal. Ons juridisch instrument schiet tekort om deze zaken aan te pakken."

Hoewel corruptie altijd een lastige zaak is, zijn er een aantal dingen die je als ondernemer kunt doen om je elders in de wereld te weren tegen corruptiepraktijken.

Neem als bedrijf een helder standpunt in.

De sleutel is: hoe stevig sta je in je schoenen? Maak als bedrijf duidelijk dat je onder geen enkele voorwaarde meedoet aan corruptiepraktijken, zegt Wempe. "Op het moment dat je het je laat overkomen, toon je onzekerheid en ben je weerloos. Dan word je erin gezogen."

Zo'n spel kan heel subtiel gaan, benadrukt de hoogleraar. "Het betekent dat dat je met kleine dingetjes gecorrumpeerd raakt waardoor je je niet meer kan ontdoen van het netwerk als er ernstiger vragen gesteld worden. Voor je het weet kom je in praktijken terecht waar sprake is van grotere bedragen. Uiteindelijk word je ook in je partnerkeuze gedwongen: wie neem je in dienst, bij welke leveranciers koop je? Zo gaat het van kwaad tot erger."

Zorg er dus voor dat je als bedrijf de keuze maakt, dus vóór je naar een 'corrupt' land gaat, om goed na te denken over hoe je met corruptie omgaat en hoe je daarin je positie kiest.

Bereid medewerkers die naar het buitenland reizen voor op corruptieverzoeken.

Een werknemer die zonder enige voorbereiding oog in oog komt te staan met een slinkse ambtenaar, maakt weinig kans, zegt Wempe. Juist daarom is het een enorme steun als het bedrijf zich van tevoren al sterk heeft uitgesproken over corruptie en dat ook uitdraagt. 

Nodig iemand uit die ervaring heeft met handel in corrupte landen. Zo'n persoon kan vertellen op welke woorden en beleefdheden je moet letten en hoe je gesprekken voert met ambtenaren elders in de wereld.

Wempe: "Grote bedrijven als Shell hebben daar programma’s voor, maar ook voor het mkb zou het goed zijn om dit meer te doen. De intimidatiepraktijken kunnen heel heftig zijn. Ik heb een Engelsman gesproken die in Roemenië fysiek is aangepakt, die mist een oog. Het is een wonder dat hij nog leeft."

Werk in landen waar corruptie gangbaar is samen met andere (westerse) bedrijven.

Voor het mkb is het van belang om in landen waar corruptie gangbaar is samen te werken, zegt Wempe. "Bij voorkeur samen met andere westerse bedrijven, bijvoorbeeld in Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. Anders word je tegen elkaar uitgespeeld."

In Hongarije Roemenië en Oekraïne zitten veel Nederlandse ondernemers. "Vooral in Roemenië zijn we een van de grootste buitenlandse investeerders. We zijn dus een serieuze partij, maar daarmee ook kwetsbaarder. Dus zorg dat je over de grenzen heen coalities sluit."

Volg de ontwikkelingen in 'corrupte' landen op de voet.

Via ambassades is veel informatie te krijgen, adviseert de hoogleraar. "Het is belangrijk dat je weet hebt van de zaken die spelen in een land. Daarbij gaat het vaak ook om niet-officiele, informele informatie."

Zorg voor een vertrouwde tussenpersoon als adviseur.

Een native adviseur die de plaatselijke cultuur kent, kan namens je bedrijf de gesprekken voeren. Deze adviseurs zijn vaak mensen die wel uit het betreffende land komen, maar in het westen hebben gestudeerd en dus goed weten wat voor problemen een Nederlands bedrijf verzeild kan raken. "Zo iemand kent ook de plaatselijke wegen, weet hoe je corrupte douanediensten kan vermijden en helpt om steviger in je schoenen te staan."

Lees meer over:

Lokaal adverteren op NU.nl

Tip de redactie