'Voedselexporteurs moeten door zure appel heen bijten'

Meerdere brancheorganisaties vragen het kabinet een oplossing te zoeken voor Nederlandse bedrijven die door nieuwe Russische sancties worden geraakt.

Dat laten verschillende organisaties donderdag aan NU.nl weten.

Rusland heeft eerder op de dag sancties afgekondigd tegen vlees, vis, fruit en zuivelproducten uit de Europese Unie, de Verenigde Staten, Australië, Canada en Noorwegen. Het land publiceerde donderdag een lijst met alle geboycotte producten.

VNO-NCW, MKB-Nederland, LTO Nederland, Fenedex, EVO en het GroentenFruit Huis hopen dat het kabinet maatregelen gaat nemen om getroffen ondernemers bij te staan. Het CDA, de VVD en PvdA sluiten zich bij deze oproep aan.

Steunfonds

Verladersorganisatie EVO en exportvereniging Fenedex vragen het kabinet een steunfonds op te zetten om ernstig getroffen ondernemers te compenseren. De organisaties vragen "nadrukkelijk niet" om alle door de sancties geleden schade te vergoeden.

Beide organisaties wil dat het kabinet een bijdrage levert "aan het verzachten van de klap die sommige bedrijven moeten verwerken."

Minister Frans Timmermans van Buitenlandse Zaken liet donderdag weten dat het kabinet snel EU-overleg wil over de gevolgen van de Russische sancties tegen Europese landbouwproducten en over de vraag hoe daarmee om te gaan.

Staatssecretaris van Economische Zaken Sharon Dijksma zegt vrijdag met LTO Nederland te inventariseren hoe groot de schade voor boeren en tuinders zal zijn. Ze wil bekijken wat er in Europees verband gedaan kan worden om de gevolgen te beperken.

Disproportioneel

"Op Europees en nationaal niveau moet nagegaan worden wat gedaan kan worden om te voorkomen dat specifieke groepen ondernemers disproportioneel zwaar getroffen worden door algemeen beleid", schrijven ondernemersorganisaties VNO-NCW, MKB-Nederland en LTO Nederland in een gezamenlijke verklaring. 

Volgens verladersorganisatie EVO zou er bij Nederlandse ondernemers nog veel onduidelijkheid zijn over de Russische sancties, die waarschijnlijk nog veel meer sectoren zullen treffen.

"De belangrijkste sectoren daarin zijn bloemen en planten (305 miljoen), zuivel (276 miljoen) en fruit (232 miljoen)", meldt de organisatie.

Kaas

Beleidsadviseur Godfried Smit van EVO spreekt van een "behoorlijke range" van voedingsmiddelen die Rusland nu boycot. Ook kaas, een zeer belangrijk Nederlandse exportproduct, zal het land weren.

Smit benadrukt dat de sancties per direct van kracht zijn en gelden voor bestaande contracten. Ze zijn niet, zoals bij de EU-sancties het geval is, alleen gericht op nieuwe afspraken.

Prijzen

Smit verwacht daarnaast dat de prijzen van bijvoorbeeld tomaten en paprika zullen zakken. Omdat de geboycotte producten niet naar Rusland kunnen, zal er in Europa zelf een overschot ontstaan. Maar het effect daarvan zal op het ene product wat groter zijn dan bij andere voedselproducten.

"We willen de sancties nog weloverwogen bestuderen, maar het lijkt erop dat het niet verstandig is om nu nog goederen naar Rusland te laten rijden", zegt Smit. "We geven nog geen hard advies aan ondernemers. Maar als ik ondernemer was, dan zou ik uiterst voorzichtig zijn om nu nog spullen te versturen."

Volgens de beleidsadviseur wordt het pas na een dag of twee echt duidelijk wat er met goederen aan de grens gaat gebeuren. "Rusland is een log land. Het duurt even voordat de maatregelen doordringen bij alle grenskantoren", aldus Smit.

Vlees

De Centrale Organisatie voor de Vleessector (COV) zegt de Russische maatregelen "heel vervelend" te vinden, omdat het land "een interessante groeimarkt" is. Bovendien heeft de sector al te maken met een handelsbelemmering.

Europese bedrijven mogen sinds januari geen varkensvlees exporteren naar Rusland, nadat in onder andere in de EU-landen Polen en Litouwen varkenspest was geconstateerd.

''Wij hadden de hoop dat de export weer vlot zou kunnen worden getrokken, maar die is nu de grond ingeboord'', aldus de woordvoerder. Op termijn zet het Russische importverbod de prijzen onder druk en daarmee de bedrijven en de werkgelegenheid, verwacht hij.

De Belgische vleessector voorspelt zelfs een verlies van vijfhonderd banen.

Zuivel

Onno Boersma van brancheorganisatie Gemeenschappelijke Zuivelsecretariaat zegt dat "de Nederlandse zuivelindustrie de afgelopen jaren enorm in zichzelf heeft geïnvesteerd om te voldoen aan de Russische voorschriften".

Zuivelbedrijven moeten volgens Boersma grotendeels zelf op zoek naar nieuwe markten. "Het zal veel vergen van het Nederlandse bedrijfsleven, maar de wereld is groot."

Transport

Het Nederlandse wegtransport merkt op dit moment nog weinig van de Russische boycot. Maar de transporteurs vrezen de gevolgen wel degelijk, zegt een woordvoerder van ondernemersorganisatie Transport en Logistiek Nederland (TLN).

Hij benadrukt dat de sancties nog maar net actief zijn, waardoor er nog veel onzeker is. ''Het rijden op Rusland was al niet makkelijk. Maar we hebben de leden die op Rusland rijden, nu opgeroepen alle informatie te delen." Zo kan de organisatie in kaart te brengen wat de effecten van de boycot zijn.

Repercussies

Voorzitter Ad van Hamburg van exportfederatie Fenedex benadrukt dat de gevolgen van de sancties op macroniveau "zijn te overzien", maar dat het "geweldige repercussies" kan hebben voor individuele bedrijven die een groot deel van hun omzet in Rusland verdienen.

"Van de totale Nederlandse export gaan een paar procenten naar Rusland, maar je zult maar net als bedrijf de helft van je omzet uit Rusland halen. Dan heb je toch een probleem", zegt Van Hamburg.

Hij vindt het opvallend dat Rusland nu nog geen bloemen boycot, omdat dat een product is dat Russen makkelijker kunnen missen dan voedsel. "Alles wat niet is genoemd, is een meevaller. Maar het kan morgen zo weer anders zijn."

Alternatieven

Volgens de voorzitter zijn de leden uit de getroffen sectoren "erg druk met nadenken over alternatieven". Hij denkt dat ze het vooral moeten zoeken in andere afzetmarkten en niet in andere routes of handel met tussenhandelaren. "Laten we het netjes houden."

Hij hoopt verder dat detailhandelaren niet proberen van de situatie te profiteren. Dat zij hun ingrediënten bijvoorbeeld alleen tegen bodemprijzen willen inkopen, omdat de handelaren het anders toch niet kwijt kunnen.

"Betaal een normale prijs of kom elkaar op een andere manier tegemoet. Je moet niet voor een dubbeltje op de eerste rang willen zitten", vindt Van Hamburg.

Zure appel

"Er zit voor de ondernemers niks anders op om de boycot op te volgen. We kunnen niet veel meer zeggen dan: 'Het zij zo en kijk naar alternatieven'. Ze moeten door de zure appel heen bijten."

Hij ziet daar een rol weggelegd voor de Nederlandse overheid, die hard getroffen ondernemers financieel zou kunnen bijstaan. "Dit is een probleem van Europa. Niet van individuele ondernemers", meent Van Hamburg.

"De sector is het wel gewend dat Rusland af en toe vervelend kan doen. Maar het was nog niet eerder op de schaal van nu."

Ongekend

"De situatie is zo ernstig, dit hebben we nog nooit meegemaakt", zegt directeur Gert Mulder van brancheorganisatie GroentenFruit Huis over de maatregelen van Rusland. "Dat integraal een jaar lang producten geboycot worden, dat is ongekend."

Hij verwacht dat ondernemers die veel naar Rusland exporteren het "erg zwaar krijgen". Mulder sluit niet uit dat sommige bedrijven het vanwege de tegenmaatregelen niet zullen redden.

De directeur voorspelt dat ook bedrijven zonder banden met het Russische bedrijfsleven getroffen worden. "De hele Nederlandse groente- en fruitsector zal geraakt worden."

"Dit is een politieke boycot. Ik denk dat we zeker naar de overheid kunnen kijken om de pijn zoveel mogelijk te verdelen", zegt Mulder.

Gezamenlijk

Boeren- en tuindersorganisatie LTO Nederland rekent er eveneens op dat de Nederlandse overheid en de EU maatregelen zullen nemen om de sector bij te staan.

"Ik kan mij niet voorstellen dat nu de sancties er zijn, het ieder voor zich is. We staan gezamenlijk achter de acties, wij moeten nu ook gezamenlijk voor de gevolgen instaan", zegt voorzitter Albert Jan Maat.

Mogelijke maatregelen zijn onder meer het uit de markt halen van bepaalde producten om de prijzen op peil te houden. Een deel zou bijvoorbeeld naar voedselbanken kunnen gaan of tot veevoer kunnen worden verwerkt.

Overaanbod

LTO Nederland verwacht dat de sancties grote gevolgen hebben voor alle boeren en tuinders. De organisatie denkt niet dat ze alleen omzetderving opleveren bij agrariërs die naar Rusland exporteren.

''Dat komt doordat de agrarische productie sterk afhangt van dagprijzen. Als een deel van de afzetmarkt wegvalt, heeft dat onmiddellijk gevolgen voor de hele sector. Dan ontstaat er overaanbod en dalen de prijzen over de hele linie'', aldus Maat.

Export

In de eerste vijf maanden van dit jaar ging er voor 127 miljoen euro aan Nederlandse groenten en fruit naar Rusland. Daarnaast werd er voor 154 miljoen euro aan bloemen en planten en voor 96 miljoen euro aan zuivel naar het land geëxporteerd.

Met 573 miljoen euro besloeg de agrarische export naar Rusland in die periode 2 procent van de totale export van Nederlandse landbouwproducten.

Vorig jaar waren er volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek in totaal bijna vierduizend Nederlandse bedrijven die goederen naar Rusland exporteerden. Dat zijn ondernemingen uit alle sectoren.

Overzicht sancties EU tegen Rusland | Overzicht sancties Rusland tegen EUGrote bedrijven waarschuwen voor sancties

Lees meer over:

NUlokaal adverteren

NUwerk

Tip de redactie