Een decennium lang probeerde hij zich als Nederlander tevergeefs te plaatsen voor de Olympische Winterspelen, maar na vier jaar als Canadees is hij de wereldrecordhouder op de 5 en 10 kilometer. Hoe Ted-Jan Bloemen (31) in Calgary van een wispelturige schaatser uitgroeide tot dé uitdager van Sven Kramer in Pyeongchang.

Bloemen was nog geen halfjaar Canadees toen hij in het na-olympische seizoen 2014/2015 tussen twee Europese World Cups een weekje in Nederland mocht blijven van Bart Schouten.

Voordat de twee afscheid van elkaar namen, gaf de ervaren coach zijn nieuwe pupil nog een trainingsschema mee.

"Maar Ted-Jan heeft die hele week gewoon niks gedaan", zegt de 50-jarige Schouten drie jaar later. "Gelukkig was hij er wel eerlijk over toen we elkaar weer zagen, maar dat kan écht niet. Je kunt niet een hele week niet trainen als topschaatser."

De Haarlemmer Schouten, sinds 1998 bondscoach in achtereenvolgens Amerika, Duitsland en Canada, kende Bloemen niet persoonlijk toen hij in januari 2014 een mail kreeg met de vraag of de stayer in Calgary mocht komen trainen, maar hij kende zijn reputatie. Eigenwijs. Wisselvallig. Luistert niet naar zijn coaches. Leeft niet genoeg voor zijn sport. In zeven jaar vijf teams versleten.

"Het eerste jaar dat we samenwerkten was ik echt verbaasd over hoe inconsequent Ted-Jan was en in welke mate hij zich niet gedroeg als een topsporter", aldus Schouten. "Ted is in het verleden altijd wispelturig geweest. Dat hing heel erg samen met zijn mentaliteit, dus daar hebben we ontzettend hard aan gewerkt."

De coach was regelmatig keihard voor Bloemen. "Dan zei ik: 'Ted, dit is het soort gedrag waarvoor je in Nederland uit een team zou worden gezet'. Dat zijn moeilijke boodschappen om te geven en om te ontvangen, maar hij wist dat ik het goed bedoelde en dat ik het deed om hem harder te laten schaatsen. En nu zie je dat hij gegroeid is als mens en constant is in alles wat hij doet."

Fauteuil

Het is drie weken voor de start van zijn eerste Olympische Spelen en Bloemen zetelt in een grote fauteuil met uitzicht op de Gunda Niemann-Stirnemann Halle in Erfurt. Hij is zojuist derde geworden op de 5 kilometer bij de laatste wereldbeker voor Pyeongchang 2018, een race waar hij slechts een paar dagen eerder de lange reis vanuit Calgary voor heeft gemaakt.

Zijn grote rivaal Kramer verkoos een trainingskamp in het serene Collalbo boven een wedstrijd in Oost-Duitsland, maar Bloemen vond het geen probleem om vlak voor de Spelen in het vliegtuig te stappen en tegen een jetlag te moeten vechten. "Ik vind het leuk om wedstrijden te rijden en dit is een mooie wedstrijd", is de simpele verklaring van de geboren Leiderdorper.

Sinds een week mag hij zich officieel olympiër noemen. Bij een ceremonie van de Canadese schaatsbond in de fraaie Jack Singer Concert Hall in Calgary kreeg Bloemen, met zijn vrouw Marlinde aan zijn zijde, een levensgroot ticket naar Pyeongchang en was hem eindelijk gelukt wat hij in een decennium als Nederlandse schaatser niet voor elkaar had gekregen.

In het seizoen 2005/2006 debuteerde Bloemen op de NK afstanden, waarna hij van 2007 tot 2014 teams verzamelde. DSB, Gewest Noord-Holland/Utrecht, APPM, BAM, Project 2018; nooit voelde hij zich thuis in het Nederlandse systeem van commerciële teams en mede daardoor greep hij in 2010 en 2014 naast olympische kwalificatie.

Droom

En dus besloot Bloemen een maand voor de Winterspelen van Sochi om eens te informeren of hij het in Canada kon proberen, het geboorteland van zijn vader. Een halfjaar later emigreerde hij naar Calgary en inmiddels zijn bijna al zijn dromen uitgekomen.

Want hoe moeilijk het soms ook was, Bloemen bleef altijd geloven dat hij in potentie een wereldtopper was. "Dat ik contact zocht met Schouten, kwam vanuit dat geloof", zegt de stayer. "Ik heb het tien jaar zonder succes geprobeerd in Nederland en ik wist dat het daar niet meer ging lukken. Dus ik dacht: dan ga ik het wel in mijn andere land proberen."

Bloemen geeft grif toe dat er nog heel veel dingen waren die hij de afgelopen jaren moest leren in Canada. "Goed in een team functioneren, harder zijn voor mezelf wat betreft mijn leefgewoontes, echt goed voor mijn lichaam zorgen", somt hij op.

En ja, er was een soms bikkelharde coach voor nodig om de boodschap aan te laten komen dat je als topschaatser dag in dag uit, 24 uur per dag voor je sport moet leven. Maar een andere eigenschap van Schouten was nog belangrijker voor de nummer vier van het WK allround van 2010. "Bart is de enige die nooit heeft opgegeven", zegt Bloemen. "Ik heb de afgelopen vier jaar meer dan ooit het gevoel gehad dat er in mij geloofd werd."

“Als Ted vrolijk is, is hij een gekke jongen die gekke dingen kan doen”
Bart Schouten

Wereldrecord

Schouten kan het nu wel zeggen: nee, ook hij wist niet dat Bloemen zó goed zou kunnen worden. Goed genoeg om in november 2015 in Salt Lake City na meer dan acht jaar het wereldrecord van Kramer op de 10 kilometer met ruim vijf seconden te verbeteren (12.41,69 om 12.36,30).

En zelfs goed genoeg om op de 5 kilometer, de afstand waarop Kramer al ruim een decennium schier onverslaanbaar is, een mondiale toptijd te schaatsen. 6.01,86 stond er op 10 december 2017 op het scorebord van de Utah Olympic Oval. Het legendarische record (6.03,32) dat Kramer tien jaar eerder in Calgary schaatste, was verbroken.

Letterlijk, want na afloop van zijn wereldrecordrace op de 5 kilometer vierde Bloemen zijn prestatie door in de Hall of Fame van de schaatsbaan in Salt Lake City het plastic bordje met de oude toptijd van Kramer te vermorzelen.

"Ik vond dit gewoon een mooie woordspeling op het breken van het record", kijkt 'TJ Flowers', zoals de bijnaam van Bloemen luidt, ruim een maand later terug op de actie die in Nederland al snel als 'respectloos' werd betiteld.

"Ik heb altijd zo tegen die tijd van Kramer opgekeken, dat was een epische race. En nu reed ik onder die tijd, en niet zo'n klein beetje ook. Ik wilde er even een mooie show van maken en vind het nog steeds een hartstikke leuk moment. Als het door sommige mensen is opgevat als respectloos richting Sven en zijn oude wereldrecord, sorry daarvoor, maar ik neem het niet terug. Dit had niks met een gebrek aan respect te maken, dat is echt totale onzin."

Vrij

Schouten stond erbij toen de euforische Bloemen het laatste wereldrecord van Kramer in tweeën brak en schrok er wel een beetje van. De coach snapt het als mensen denken dat het niet de meest respectvolle actie was, maar hij ziet het vooral als een illustratie van de transformatie die Bloemen als Canadees heeft ondergaan.

"Als Ted vrolijk is, is hij een gekke jongen die gekke dingen kan doen", zegt Schouten met een glimlach. "Wat dat betreft past deze actie wel bij hem. Daarom vond ik het ook een mooi moment: hij voelde zich goed genoeg om zich duidelijk te uiten. Er is al genoeg stress en het is altijd mooi om te zien als mensen zich vrij voelen en zich gewoon laten gaan."

“Ik ben vooral heel erg gelukkig en dankbaar dat het schaatsen nu zo goed gaat”
Ted-Jan Bloemen

Kampioen

De vraag is nu: wat zal Ted-Jan Bloemen doen als hij in Gangneung olympisch kampioen wordt? "Dat weet ik ook niet, dat wordt interessant", lacht Schouten. "Maar hij moet het eerst nog maar 'even' doen. En dat weet hij zelf inmiddels ook heel goed. In het verleden liep Ted vaak al een beetje op de zaken vooruit, maar nu is hij er heel goed in geworden om alleen maar bezig te zijn met zijn race en wat hij daarin moet doen."

Dat maakt Bloemen de belangrijkste rivaal van topfavoriet Kramer op de 10 kilometer, de afstand waarop de Fries in Gangneung eindelijk voor het eerst olympisch kampioen hoopt te worden. De Nederlanders in het Canadese kamp weten maar al te goed dat Kramers missie op de 10 kilometer hét schaatsverhaal van de Spelen belooft te worden, maar het is geen onderwerp aan tafel bij Bloemen en Schouten.

"Het zou mooi zijn als het een groot verhaal wordt als Ted Sven verslaat, dat is natuurlijk wat ik wil", aldus Schouten. "Maar dat is op dit moment niet belangrijk. Het gaat er puur om dat Ted zijn eigen race goed uitvoert."

Bloemen heeft geen behoefte aan de titel 'grootste uitdager van Kramer'. "Ik ben vooral heel erg gelukkig en dankbaar dat het schaatsen nu zo goed gaat", zegt hij. "Want ik heb er altijd van gedroomd het niveau te halen dat ik nu heb. Ik leef in mijn eigen droom."

Zondag op de 5 kilometer won Kramer de eerste slag van zijn grootste uitdager. De Fries was met 6.09,76 bijna twee seconden sneller dan Bloemen en werd voor de derde keer op rij olympisch kampioen op die afstand.

Op de 10 kilometer rijdt Kramer in de laatste rit. Vlak daarvoor komt Bloemen in actie, zodat Kramer precies weet welke tijd hij moet verslaan.

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend